Την ώρα που η Gen Z καταναλώνει γενικά λιγότερες ελεγχόμενες ουσίες, η κεταμίνη είναι η μόνη που κερδίζει έδαφος. Για πολλούς η επιλογή είναι κυρίως οικονομική.
- Η χρήση κεταμίνης αυξάνεται ραγδαία στους νέους 16-24 ετών στη Βρετανία, φτάνοντας τα επίπεδα της κοκαΐνης. Οι θάνατοι έχουν δεκαπλασιαστεί από το 2014, ενώ εκτοξεύονται οι παραπομπές παιδιών σε εξειδικευμένες κλινικές για σοβαρές παρενέργειες.
- Η επιλογή της κεταμίνης είναι συχνά οικονομική, καθώς το αυξημένο κόστος ζωής και των ποτών την καθιστά φθηνότερη εναλλακτική. Είναι εύκολα προσβάσιμη, με χαμηλή και σταθερή τιμή, και παραδίδεται άμεσα στους χρήστες.
- Η αντίληψη ότι είναι ασφαλής επειδή έχει ιατρική χρήση είναι παραπλανητική. Οι παρενέργειές της περιλαμβάνουν βλάβες στη μνήμη, καρδιαγγειακά προβλήματα, ψευδαισθήσεις και επιδείνωση υπαρχόντων ψυχικών προβλημάτων, οδηγώντας σε κατάθλιψη και παραλήρημα.
- Πολλοί χρήστες με προδιάθεση για άγχος την αξιοποιούν ως «αυτοθεραπεία», δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο. Η εξάρτηση επιδεινώνει το αρχικό ψυχικό πρόβλημα και οδηγεί σε σοβαρές σωματικές βλάβες, όπως μόνιμη ζημιά στην ουροδόχο κύστη.
Όταν ο Χάρισον πηγαίνει στο μπαρ των φοιτητών στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ για να γιορτάσει μια νίκη της ομάδας κωπηλασίας του, θα περίμενε κανείς να τον βρει να πίνει μπίρες με τους συμπαίκτες του. Αντί γι' αυτό, το «κοινωνικό λιπαντικό» που προτιμά είναι η κεταμίνη, ένα αναισθητικό που χρησιμοποιείται και στην κτηνιατρική. «Έχω ξοδέψει χιλιάδες σε κεταμίνη τα τελευταία χρόνια, αλλά δεν νομίζω ότι είμαι εθισμένος», επιμένει ο φοιτητής, που παρακολουθεί όλες τις διαλέξεις του και δεν έχει χάσει καμία σημαντική προθεσμία από την αρχή των σπουδών του. Το όνομά του, όπως και των υπόλοιπων φοιτητών στο ρεπορτάζ της Telegraph, έχει αλλάξει.
Οι γονείς του δεν έχουν ιδέα ότι ο γιος τους κάνει τακτικά χρήση μιας ουσίας που στη Βρετανία ανήκει στην κατηγορία Β των επικίνδυνων ναρκωτικών. Στην ιατρική χρησιμοποιείται ως αναισθητικό και παυσίπονο και, σπανιότερα, κατά της κατάθλιψης. Η κατοχή της για ψυχαγωγική χρήση όμως τιμωρείται με απεριόριστο πρόστιμο και φυλάκιση έως πέντε ετών. Και ο Χάρισον δεν είναι ο μόνος. Όπως λέει, πολλοί φίλοι του στο ελίτ πανεπιστήμιο έχουν αποκτήσει μια... (για να το πούμε ευγενικά) ανησυχητική συνήθεια με την ουσία.
Η μόνη ουσία που κερδίζει έδαφος στη Gen Z
Την ώρα που η Gen Z καταναλώνει γενικά λιγότερες ελεγχόμενες ουσίες, η κεταμίνη είναι η μόνη που κερδίζει έδαφος. Σύμφωνα με τη Βρετανική Στατιστική Υπηρεσία, η χρήση της στους νέους 16 έως 24 ετών είναι πλέον στα ίδια επίπεδα με την κοκαΐνη και το έκστασι, ενώ οι θάνατοι που συνδέονται με αυτήν έχουν δεκαπλασιαστεί από το 2014. Από το 1999 έως το 2024 καταγράφηκαν 696 θάνατοι σε Αγγλία, Ουαλία και Βόρεια Ιρλανδία. Νέα έκθεση δείχνει ότι οι παραπομπές έχουν εκτοξευθεί στην πρώτη κλινική της χώρας για παιδιά με βλάβες στην ουροδόχο κύστη λόγω χρήσης κεταμίνης. Κάποια είναι μόλις 13 ετών. «Περίπου το 10% των παιδιών σε προγράμματα απεξάρτησης βρίσκονται εκεί λόγω προβλημάτων με την κεταμίνη», λέει ο Χάρι Σάμναλ, καθηγητής στη Σχολή Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Λίβερπουλ Τζον Μουρς.
Για πολλούς φοιτητές η επιλογή είναι κυρίως οικονομική. Το κόστος διατροφής και στέγασης αυξάνεται, η μέση τιμή μιας μπίρας στο Λονδίνο φτάνει τις 6,50 λίρες και τα κοκτέιλ τις 13 έως 17. «Ούτε καν μου αρέσει τόσο πολύ, απλώς είναι φτηνή», λέει ο Τζόναθαν, φοιτητής στο Λονδίνο. «Φτηνότερη από το αλκοόλ, φτηνότερη από την κοκαΐνη. Είναι απλώς κάτι για να περνάει η ώρα».
Ο Χάρισον περιγράφει πόσο εύκολη είναι η πρόσβαση: ποσότητα που αρκεί για μια εβδομάδα κοστίζει 20 με 30 λίρες και του παραδίδεται μέσα σε μία ώρα. «Βλέπω φίλους που κανονικά δεν θα το σκέφτονταν να ξεκινούν. Οι τιμές των ποτών εκτοξεύονται, ενώ αυτή η εναλλακτική έχει μείνει στην ίδια τιμή τα τελευταία πέντε χρόνια ή έχει γίνει και φτηνότερη».
Ένα στα δέκα παιδιά σε απεξάρτηση λόγω κεταμίνης
Οι επιπτώσεις φαίνονται και στη νυχτερινή ζωή. Ο Ντομ Ντ' Αντρκαστό, μουσικός και υπεύθυνος προγράμματος στο Old Blue Last στο Σόρντιτς, που έχει οργανώσει εκατοντάδες συναυλίες, λέει ότι τα κέρδη των παμπ και των κλαμπ έχουν επηρεαστεί «σημαντικά». Θυμάται ένα πρόσφατο φεστιβάλ: «Ο χώρος καπνιστών ήταν απίστευτος. Παντού σακουλάκια με κεταμίνη, αλλά όλοι έπιναν ενεργειακά ποτά χωρίς αλκοόλ».
Τα πράγματα μπορούν να στραβώσουν πολύ γρήγορα. Ο Χάρισον περιγράφει το λεγόμενο «K-hole», μια κατάσταση που μπορεί να προκαλέσει προσωρινή μυϊκή παράλυση και απώλεια ομιλίας. «Νιώθεις ότι στέκεσαι στην άκρη της αβύσσου, και μετά από λίγο μπορεί να πέσεις μέσα. Είναι πολύ πιο σκοτεινό», λέει. Το γεγονός ότι η κεταμίνη έχει ιατρική χρήση δίνει την εντύπωση ότι είναι ασφαλής.
Στην πραγματικότητα, οι παρενέργειές της περιλαμβάνουν αυξημένο καρδιακό ρυθμό και αρτηριακή πίεση, ναυτία, βλάβες στη βραχυπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη μνήμη, ταραχή και παραλήρημα. Μπορεί να επιδεινώσει υπάρχοντα ψυχικά προβλήματα και να προκαλέσει κατάθλιψη, ψευδαισθήσεις και διαταραχές συγκέντρωσης.
Ο Σάμναλ επισημαίνει ότι, ενώ οι περισσότεροι χρήστες αναζητούν μια ήπια ευφορία σε κοινωνικό περιβάλλον, μεγαλώνει μια ομάδα νέων που παίρνει μεγαλύτερες ποσότητες στο σπίτι για να διαχειριστεί ψυχικά προβλήματα. Το ίδιο παρατηρεί η Ραφαέλα Μαργκερίτα Μιλάνι, λέκτορας σπουδών εξαρτήσεων και ψυχικής υγείας στο Πανεπιστήμιο του Ανατολικού Λονδίνου. «Οι έφηβοι παίρνουν κεταμίνη για να χαλαρώσουν και να αντιμετωπίσουν το άγχος τους», λέει. «Την έκσταση, το ναρκωτικό της αγάπης της δεκαετίας του ‘90, την έπαιρναν για να χορέψουν όλη τη νύχτα. Οι νέοι σήμερα αναζητούν καταστολή και όχι διέγερση».
Τα σημάδια που πρέπει να προσέξουν οι γονείς
Μελέτη του 2025 έδειξε ότι το 59% των νεαρών χρηστών κεταμίνης ανέφερε προβλήματα ψυχικής υγείας. Κατά τη Μιλάνι, όσοι έχουν προδιάθεση για άγχος και κατάθλιψη μπορεί να «αυτοθεραπεύονται» χωρίς να το συνειδητοποιούν, μπαίνοντας σε έναν φαύλο κύκλο όπου η αυξημένη χρήση οδηγεί σε εξάρτηση και η εξάρτηση επιδεινώνει το αρχικό πρόβλημα.
28χρονη ερευνήτρια Καμίλα Ουτζκάι λέει ότι η κεταμίνη είναι «παντού» στη γενιά της. Θυμάται ένα πολύ κοντινό της πρόσωπο που σταμάτησε τα φάρμακα για το άγχος και την κατάθλιψη επειδή ένιωθε καλύτερα με την κεταμίνη, ώσπου μια μέρα της τηλεφώνησε για να της πει ότι είχε βρέξει το κρεβάτι του.
Τα προβλήματα στην ουροδόχο κύστη είναι συχνά στους τακτικούς χρήστες. «Περίπου ένας στους τέσσερις εμφανίζει κάποιο σύμπτωμα», λέει ο Σάμναλ. Τα περισσότερα υποχωρούν με τη διακοπή, όμως αυτό δεν είναι πάντα εύκολο. Σε ακραίες περιπτώσεις η κύστη χρειάζεται χειρουργική αποκατάσταση.
Η Μιλάνι συμβουλεύει τους γονείς να προσέχουν τους κοιλιακούς πόνους, γνωστούς ως «K cramp», τη συχνή και επιτακτική ανάγκη για ούρηση, αλλά και την ξαφνική χρήση ζεστών μπάνιων ή θερμοφόρων για ανακούφιση από τον πόνο. Ο Σάμναλ συνιστά στους γονείς να μην ξεσπούν με θυμό αν υποψιάζονται χρήση, γιατί οι απειλές κάνουν τα παιδιά να αποτραβιούνται. Και στους ίδιους τους χρήστες λέει: να μην τη χρησιμοποιούν ποτέ μόνοι, να προσέχουν τους φίλους τους και να μην τη συνδυάζουν με αλκοόλ ή άλλες ουσίες, ιδίως ηρεμιστικά.