Με αφορμή την σημερινή Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας επανέρχεται στο προσκήνιο ένα σημαντικό κενό στο σύστημα Ψυχικής Υγείας της χώρας: η έλλειψη επαρκών εξειδικευμένων δομών για τη νοσηλεία ανθρώπων οι οποίοι έχουν απαλλαγεί από την ποινή λόγω ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής και για τους οποίους τα δικαστήρια έχουν διατάξει θεραπευτικά μέτρα.
Την ανάγκη αυτή αναμένεται να καλύψει η νέα ψυχιατροδικαστική κλινική, δυναμικότητας περίπου 60 κλινών, η οποία σχεδιάζεται να λειτουργήσει στο πρώην Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής (ΨΝΑ), στο Δαφνί. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν γίνει γνωστά, το έργο βρίσκεται στο στάδιο της χωροθέτησης και της ανακαίνισης των προβλεπόμενων χώρων.
Η νέα κλινική προβλέπεται να λειτουργήσει σε συνεργασία με τη Β΄ ψυχιατρική κλινική του πανεπιστημιακού νοσοκομείου Χαϊδαρίου «Αττικόν», ενώ έχει εκδοθεί η σχετική απόφαση του επιστημονικού συμβουλίου του 2ου Περιφερειακού Δικτύου Ψυχικής Υγείας (ΠΕΔΥΨΥ) για τη δημιουργία και τη λειτουργία της.
Η βεβαιότητα για την υλοποίηση και οι ιδιωτικές χορηγίες
Απολύτως βέβαιος για την τελική δημιουργία και την πλήρη λειτουργία της κλινικής εμφανίζεται στο iefimerida ο ομότιμος καθηγητής Ψυχιατροδικαστικής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρώην διευθυντής της Β΄ πανεπιστημιακής ψυχιατρικής κλινικής του «Αττικόν», Αθανάσιος Δουζένης.
Ο καθηγητής επισημαίνει, μάλιστα, ότι «έχουν ήδη εξασφαλιστεί σημαντικές ιδιωτικές χορηγίες, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στην υλοποίηση του εγχειρήματος».
Η δημιουργία της νέας δομής αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη ότι το μοναδικό ψυχιατροδικαστικό τμήμα στη χώρα, το οποίο λειτουργεί απρόσκοπτα εδώ και περίπου τρεις δεκαετίες, βρίσκεται στο πρώην Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης (ΨΝΘ).
Η λειτουργία μιας νέας εξειδικευμένης κλινικής στην Αττική θα μπορούσε, επομένως, να ενισχύσει τις διαθέσιμες δυνατότητες νοσηλείας. Το εύρος, ωστόσο, της συμβολής της θα εξαρτηθεί από την ολοκλήρωση των εργασιών, τη στελέχωση, τους διαθέσιμους πόρους και τον χρόνο έναρξης της λειτουργίας της.
Για ποιους προβλέπονται θεραπευτικά μέτρα
Η συζήτηση για την ψυχιατροδικαστική νοσηλεία συνδέεται άμεσα με το άρθρο 69Α του Ποινικού Κώδικα και τις διατάξεις για τα θεραπευτικά μέτρα που μπορούν να επιβληθούν σε ανθρώπους οι οποίοι απαλλάσσονται από την ποινή λόγω ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής.
Στη δημόσια συζήτηση χρησιμοποιείται συχνά ο όρος «ακαταλόγιστοι». Πρόκειται, ωστόσο, για νομική έννοια που αφορά τον καταλογισμό μιας αξιόποινης πράξης και δεν αποτελεί συνολικό χαρακτηρισμό της ταυτότητας ή της ψυχικής κατάστασης ενός ανθρώπου.
Η αξιολόγηση του καταλογισμού σχετίζεται με το αν, κατά τον χρόνο τέλεσης της πράξης, υπήρχε ψυχική ή διανοητική διαταραχή που επηρέαζε τις ικανότητες του προσώπου, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που ορίζει ο νόμος.
Τι προβλέπει το άρθρο 69Α του Ποινικού Κώδικα
Το άρθρο 69Α προβλέπει τη δυνατότητα επιβολής του κατάλληλου θεραπευτικού μέτρου, όταν ένα πρόσωπο απαλλάσσεται από την ποινή, λόγω ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής, και συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις για την επιβολή του μέτρου.
Μεταξύ των θεραπευτικών μέτρων που προβλέπονται περιλαμβάνονται:
- Η νοσηλεία σε ειδικό τμήμα δημόσιου ψυχιατρικού ή γενικού νοσοκομείου.
- Η νοσηλεία σε ψυχιατρικό τμήμα δημόσιου ψυχιατρικού ή γενικού νοσοκομείου.
- Η υποχρεωτική θεραπεία και η ψυχιατρική παρακολούθηση σε κατάλληλη εξωνοσοκομειακή μονάδα Ψυχικής Υγείας ή σε εξωτερικά ιατρεία δημόσιου νοσοκομείου.
Η επιβολή του θεραπευτικού μέτρου δεν είναι αυτόματη συνέπεια κάθε αδικήματος που τελείται από άνθρωπο με ψυχική διαταραχή. Προϋποθέτει δικαστική κρίση και την πλήρωση των ειδικότερων όρων που ορίζει η κείμενη νομοθεσία της χώρας μας.
Έτσι, η ύπαρξη κατάλληλων δομών είναι, συνεπώς, καθοριστική για την εφαρμογή των δικαστικών αποφάσεων, αλλά και για την παροχή της αναγκαίας θεραπευτικής φροντίδας.