Πρόκειται για ένα σύντομο ερωτικό διήγημα έξι χειρόγραφων σελίδων, το οποίο ο Τούρινγκ φαίνεται πως έγραψε στα τέλη του 1952 ή στις αρχές του 1953.
- Ένα ανέκδοτο διήγημα του Άλαν Τούρινγκ, γραμμένο την περίοδο της καταδίκης του, ήρθε στο φως. Αρχειονόμοι του Κέιμπριτζ ολοκλήρωσαν τη μεταγραφή του, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο στη μελέτη της πολύπλοκης προσωπικότητάς του.
- Η ανακάλυψη αμφισβητεί την παγιωμένη εικόνα του Τούρινγκ ως κοινωνικά αμήχανου και απομονωμένου μαθηματικού. Το χειρόγραφο, σύμφωνα με ερευνητές, αποκαλύπτει έναν άνθρωπο με χιούμορ, λογοτεχνικές ανησυχίες και έντονη κοινωνικότητα.
- Το έργο, με τίτλο «Η Σημαδούρα του Πράις», έχει εν μέρει αυτοβιογραφικό χαρακτήρα. Η αφήγηση, που ακολουθεί την προσέγγιση ενός ομοφυλόφιλου επιστήμονα με έναν νεαρό, σταματά απότομα, αφήνοντας την ιστορία μετέωρη.
- Το κείμενο αποκαλύπτει έναν Τούρινγκ με χιούμορ, συναισθηματική ευαισθησία και έντονη ερωτική διάθεση, χαρακτηριστικά που απουσιάζουν από τη δημόσια εικόνα του. Η ανακάλυψη υπογραμμίζει πως η επιστημονική ιδιοφυΐα δεν αποκλείει τη λογοτεχνική δημιουργία.
Για το ευρύ κοινό, ο Άλαν Τούρινγκ είναι ο ιδιοφυής μαθηματικός που συνέβαλε καθοριστικά στην αποκρυπτογράφηση του γερμανικού κώδικα Enigma κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, ο άνθρωπος που έθεσε τα θεμέλια της σύγχρονης επιστήμης των υπολογιστών και της τεχνητής νοημοσύνης και ο επιστήμονας που διατύπωσε πρωτοποριακές ιδέες για τη μορφογένεση, εξηγώντας με τη βοήθεια των μαθηματικών και της φυσικής πώς δημιουργούνται τα μοτίβα στη φύση.
Η άλλη πλευρά του ανθρώπου πίσω από τον μύθο
Η εικόνα του, ωστόσο, έχει συνδεθεί διαχρονικά με μια τραγική προσωπική ιστορία. Το 1952 καταδικάστηκε από τις βρετανικές αρχές για «προσβολή της δημοσίας αιδούς», επειδή διατηρούσε ομοφυλοφιλική σχέση, αναγκάστηκε να υποβληθεί σε χημικό ευνουχισμό ως εναλλακτική της φυλάκισης και δύο χρόνια αργότερα πέθανε από δηλητηρίαση με κυάνιο, σε ηλικία μόλις 41 ετών, κάτω από συνθήκες που εξακολουθούν να προκαλούν ερωτήματα. Σήμερα, όμως, ένα ανέκδοτο λογοτεχνικό κείμενο έρχεται να φωτίσει μια εντελώς διαφορετική πλευρά του ανθρώπου πίσω από τον μύθο.
Πρόκειται για ένα σύντομο διήγημα έξι χειρόγραφων σελίδων, το οποίο ο Τούρινγκ φαίνεται πως έγραψε στα τέλη του 1952 ή στις αρχές του 1953, δηλαδή σε μια από τις πιο δύσκολες περιόδους της ζωής του, όταν προσπαθούσε να διαχειριστεί τις συνέπειες της καταδίκης του. Το χειρόγραφο παρέμενε μέχρι σήμερα αδημοσίευτο. Αρχειονόμοι του King's College του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ ολοκλήρωσαν πρόσφατα την πλήρη μεταγραφή του και δημοσίευσαν τη σχετική ανάλυση στην επιστημονική επιθεώρηση The Review of English Studies, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο στη μελέτη της προσωπικότητας του κορυφαίου επιστήμονα.
Η ανακάλυψη αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή έρχεται να αμφισβητήσει μια εικόνα που έχει παγιωθεί στη συλλογική συνείδηση. Η δημοφιλής ταινία «Το Παιχνίδι της Μίμησης», με τον Μπένεντικτ Κάμπερμπατς στον πρωταγωνιστικό ρόλο, συνέβαλε καθοριστικά στην αναβίωση του ενδιαφέροντος για τον Τούρινγκ, όμως δέχθηκε έντονη κριτική επειδή υποβάθμισε την ομοφυλοφιλία του και παρουσίασε κυρίως έναν κοινωνικά αμήχανο, απομονωμένο μαθηματικό, σχεδόν αποκλειστικά αφοσιωμένο στους αριθμούς και τη λογική.
Η καθηγήτρια Αγγλικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ Σάρα Ντίλον, η οποία υπογράφει τη μελέτη για το χειρόγραφο, υποστηρίζει ότι αυτή η εικόνα είναι υπερβολικά απλουστευτική. «Έχουμε αποστάξει μια εκδοχή του Τούρινγκ που αποτελεί ένα δισδιάστατο στερεότυπο», σημειώνει. «Έχει καταλήξει να θεωρείται κοινωνικά αδέξιος, αποκλειστικά προσηλωμένος στη λογική και στους αριθμούς και αρκετά απομονωμένος. Το διήγημά του αποκαλύπτει έναν εντελώς διαφορετικό άνθρωπο: παιχνιδιάρη, αστείο, πειρακτικό, με λογοτεχνικές ανησυχίες και κάποιον που του άρεσε πραγματικά το σεξ».
«Δεν ήταν πραγματικά όμορφος, αλλά είχε μια κάποια γοητεία»
Το αδημοσίευτο έργο, που είναι γνωστό με τον τίτλο «Η Σημαδούρα του Πράις» (Pryce's Buoy), θεωρείται από τη Ντίλον εν μέρει αυτοβιογραφικό. Πρωταγωνιστής είναι ο ομοφυλόφιλος επιστήμονας Άλεκ Πράις, ο οποίος γνωρίζει τον Ρον Μίλερ, έναν νεαρό εργατικής καταγωγής που αναζητά έναν εύκολο τρόπο να βγάλει χρήματα μέσα από μια ερωτική συνεύρεση.
Σε ένα από τα χαρακτηριστικά αποσπάσματα, ο Μίλερ σκέφτεται ότι «αν άφηνε κάποιον να τον πάρει κάτω από τις καμάρες της γέφυρας για δέκα λεπτά, ίσως έβγαζε πέντε σελίνια». Την ίδια στιγμή ο Πράις τον παρατηρεί και σκέφτεται: «Δεν ήταν πραγματικά όμορφος, αλλά είχε μια κάποια γοητεία. Οι ζητιάνοι δεν μπορούν να διαλέγουν».
Η ιστορία ακολουθεί την αμήχανη προσέγγιση των δύο ανδρών, οι οποίοι καταλήγουν σε ένα εστιατόριο. Εκεί, όμως, το χειρόγραφο σταματά απότομα με τη φράση «Ο Ρον δεν θα το έκανε», αφήνοντας την αφήγηση κυριολεκτικά μετέωρη. Για τους ερευνητές, αυτή η απότομη διακοπή αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια του κειμένου.
«Είναι ολοφάνερο ότι υπήρχε συνέχεια και αυτό είναι απίστευτα απογοητευτικό», παραδέχεται η Ντίλον. «Δεν γνωρίζουμε πού βρίσκεται το υπόλοιπο κείμενο. Δεν ξέρουμε αν η μητέρα του Τούρινγκ το λογόκρινε. Δεν γνωρίζουμε αν η συνέχεια γινόταν πιο ερωτικά τολμηρή ούτε πώς ολοκληρωνόταν η ιστορία. Είναι εκνευριστικό, αλλά όλα τα υπόλοιπα που αποκαλύπτει το χειρόγραφο είναι πραγματικά συναρπαστικά».
Στη μελέτη της, η καθηγήτρια υποστηρίζει ακόμη ότι ο Τούρινγκ επηρεάστηκε έντονα από τον Άνγκους Γουίλσον, έναν από τους σημαντικότερους ομοφυλόφιλους λογοτέχνες της μεταπολεμικής Βρετανίας. Σύμφωνα με μαρτυρίες φίλων του μαθηματικού, ο Τούρινγκ ενδιαφερόταν ιδιαίτερα για τη σύγχρονη ομοφυλοφιλική λογοτεχνία και είναι πολύ πιθανό να διάβασε το μυθιστόρημα «Hemlock and After» αμέσως μετά την κυκλοφορία του, τον Ιούλιο του 1952, δηλαδή λίγο μετά τη δική του ποινική δίωξη.
Η Ντίλον επισημαίνει ότι το διήγημα μιμείται το αφηγηματικό ύφος του Γουίλσον, μεταφέροντας διαρκώς τον αναγνώστη στις εσωτερικές σκέψεις διαφορετικών χαρακτήρων, υφαίνοντας έτσι μια ιστορία που εκτυλίσσεται μέσα σε ένα συγκεκριμένο κοινωνικό περιβάλλον.
Χιούμορ, ειρωνεία και έντονη ερωτική διάθεση
Για τους ερευνητές, η αξία του χειρογράφου ξεπερνά κατά πολύ το λογοτεχνικό του ενδιαφέρον. Το κείμενο αποκαλύπτει έναν Τούρινγκ με χιούμορ, ειρωνεία, συναισθηματική ευαισθησία και έντονη ερωτική διάθεση, χαρακτηριστικά που σπάνια συνδέονται με τη δημόσια εικόνα του. Παράλληλα, υπενθυμίζει ότι η επιστημονική ιδιοφυΐα δεν αποκλείει τη λογοτεχνική δημιουργία ούτε περιορίζει την ανθρώπινη πολυπλοκότητα σε ένα στερεότυπο του «μοναχικού επιστήμονα».
Όπως επισημαίνει η Σάρα Ντίλον, το σημαντικότερο μήνυμα αυτής της ανακάλυψης είναι ότι η επιστήμη και η λογοτεχνία δεν αποτελούν δύο αντίθετους κόσμους. «Πρέπει να σταματήσουμε να πιστεύουμε ότι η λογοτεχνία και η επιστήμη είναι δύο αντίθετα άκρα. Δεν είναι. Πολλοί επιστήμονες διαβάζουν και γράφουν λογοτεχνία και πολλοί άνθρωποι των γραμμάτων διαθέτουν σημαντικές επιστημονικές γνώσεις. Όταν εξιδανικεύουμε τη μία πλευρά εις βάρος της άλλης, χάνουμε αυτό το δημιουργικό μείγμα που χρειάζονται τόσο τα άτομα όσο και οι κοινωνίες για να εξελιχθούν».