Μπορεί η νέα κινηματογραφική μεταφορά της «Οδύσσειας» από τον Κρίστοφερ Νόλαν να έχει εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες εμπορικές επιτυχίες της χρονιάς, ωστόσο η πορεία της προς την οσκαρική δόξα μόνο στρωμένη με ροδοπέταλα δεν είναι.
- Η διακεκριμένη μεταφράστρια της «Οδύσσειας», Έμιλι Γουίλσον, άσκησε σκληρή κριτική στο σενάριο, χαρακτηρίζοντάς το «απαράδεκτο» και υποστηρίζοντας ότι του λείπει το ψυχολογικό, συναισθηματικό και ηθικό βάθος που καθιστά το ομηρικό έπος διαχρονικό.
- Η επιλογή του σκηνοθέτη να χρησιμοποιήσουν οι ηθοποιοί σύγχρονες αμερικανικές προφορές, αντί της καθιερωμένης βρετανικής εκφοράς, προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με πολλούς θεατές να χαρακτηρίζουν το αποτέλεσμα «παράταιρο» και «αποσπασματικό».
- Η προβολή της ταινίας σε ειδικό φιλμ 70mm IMAX προκαλεί δυσαρέσκεια, καθώς η ιδανική εμπειρία είναι διαθέσιμη σε ελάχιστες αίθουσες παγκοσμίως, με υπερβολικά υψηλές τιμές και εισιτήρια που εξαντλούνται εβδομάδες νωρίτερα.
- Αντιδράσεις προκάλεσαν επίσης επιλογές στο καστ, με επίκεντρο τη συμμετοχή της Λουπίτα Νιόνγκο ως Ωραία Ελένη, αλλά και η απόφαση να πραγματοποιηθεί μέρος των γυρισμάτων στην αμφισβητούμενη περιοχή της Δυτικής Σαχάρας.
Η υπερπαραγωγή, με πρωταγωνιστές τον Ματ Ντέιμον στον ρόλο του Οδυσσέα και την Αν Χάθαγουεϊ ως Πηνελόπη, έχει ήδη ξεπεράσει τα 650 εκατ. δολάρια σε παγκόσμιες εισπράξεις μέσα σε μόλις δύο εβδομάδες προβολής. Παρ' όλα αυτά, οι επικρίσεις πληθαίνουν, με το κοινό αλλά και ανθρώπους του ακαδημαϊκού χώρου να αμφισβητούν βασικές δημιουργικές επιλογές του διάσημου σκηνοθέτη.
Σκληρή επίθεση από τη μεταφράστρια της «Οδύσσειας»
Τη μεγαλύτερη αίσθηση προκάλεσε η δημόσια τοποθέτηση της Έμιλι Γουίλσον, της διακεκριμένης καθηγήτριας Κλασικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια και πρώτης γυναίκας που μετέφρασε ολόκληρη την «Οδύσσεια» του Ομήρου στα αγγλικά.
Η Γουίλσον χαρακτήρισε το σενάριο της ταινίας «απαράδεκτο», υποστηρίζοντας ότι η κινηματογραφική μεταφορά στερείται ψυχολογικού, συναισθηματικού, πολιτικού και ηθικού βάθους.
Όπως έγραψε στην κριτική της, η ταινία διαθέτει εντυπωσιακά οπτικά εφέ και θεαματικές σκηνές δράσης, αλλά αποτυγχάνει να αποδώσει τα στοιχεία που καθιστούν διαχρονικό το ομηρικό έπος.
«Δεν θα ήθελα ποτέ να έχω γράψει έστω και μία σελίδα αυτού του σεναρίου», σχολίασε χαρακτηριστικά.
Αντιδράσεις για τις αμερικανικές προφορές
Ένα ακόμη σημείο που δίχασε το κοινό είναι η επιλογή του Νόλαν να χρησιμοποιήσουν οι ηθοποιοί σύγχρονες αμερικανικές προφορές αντί για τη βρετανική θεατρική εκφορά που συνηθίζεται σε ιστορικές παραγωγές.
Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αρκετοί θεατές χαρακτήρισαν το αποτέλεσμα «παράταιρο» και «αποσπασματικό», υποστηρίζοντας ότι οι διάλογοι θυμίζουν περισσότερο σύγχρονο δράμα παρά αρχαιοελληνικό έπος.
Ο ίδιος ο σκηνοθέτης είχε προαναγγείλει ότι η επιλογή αυτή ήταν συνειδητή, εξηγώντας πως στόχος του ήταν η γλώσσα να προκαλεί συναισθηματική σύνδεση με τον θεατή και όχι να λειτουργεί ως ακαδημαϊκή αναπαράσταση της εποχής.
Παράπονα για το πανάκριβο IMAX
Συζητήσεις έχει προκαλέσει και η επιλογή του Νόλαν να γυρίσει ολόκληρη την ταινία σε ειδικό φιλμ 70mm IMAX, χρησιμοποιώντας κάμερες που σχεδιάστηκαν αποκλειστικά για την παραγωγή.
Η εμπειρία προβολής θεωρείται η ιδανική μόνο σε 41 κινηματογράφους παγκοσμίως, γεγονός που έχει δημιουργήσει τεράστια ζήτηση αλλά και δυσαρέσκεια.
Τα εισιτήρια εξαντλούνται εβδομάδες πριν από τις προβολές, ενώ σε αρκετές αίθουσες προστέθηκαν μεταμεσονύκτιες προβολές για να καλυφθεί η ζήτηση. Πολλοί θεατές, ωστόσο, κάνουν λόγο για υπερβολικά υψηλές τιμές και περιορισμένη πρόσβαση στην «πραγματική» κινηματογραφική εμπειρία που οραματίστηκε ο σκηνοθέτης.
Διαμάχη και για το καστ
Από τις πρώτες κιόλας ανακοινώσεις της παραγωγής δεν έλειψαν οι αντιδράσεις για ορισμένες επιλογές ηθοποιών.
Στο επίκεντρο βρέθηκε η συμμετοχή της βραβευμένης με Όσκαρ Λουπίτα Νιόνγκο, η οποία υποδύεται την Ωραία Ελένη. Η επιλογή αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις κυρίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με ορισμένους σχολιαστές να υποστηρίζουν ότι δεν ανταποκρίνεται στην παραδοσιακή εικόνα του μυθικού προσώπου.
Η ίδια η ηθοποιός απέφυγε να απαντήσει στην κριτική, δηλώνοντας πως στηρίζει απόλυτα το δημιουργικό όραμα του Νόλαν και πως το καστ αντανακλά τη σύγχρονη παγκόσμια κοινωνία.
Κριτική και για τα γυρίσματα στη Δυτική Σαχάρα
Αντιδράσεις προκλήθηκαν και για την επιλογή μέρους των γυρισμάτων στη Δυτική Σαχάρα, περιοχή της οποίας το καθεστώς παραμένει αντικείμενο διεθνούς διαμάχης.
Το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Δυτικής Σαχάρας (FiSahara) είχε κατηγορήσει την παραγωγή ότι, έστω και άθελά της, συμβάλλει στην προβολή της μαροκινής κυριαρχίας στην περιοχή, καλώντας τον Νόλαν να διακόψει τα γυρίσματα.
Παρά τις αντιδράσεις, η «Οδύσσεια» εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα φαβορί της κινηματογραφικής χρονιάς. Ωστόσο, η δημόσια συζήτηση γύρω από τις δημιουργικές επιλογές του Κρίστοφερ Νόλαν δείχνει ότι, πέρα από τις εντυπωσιακές εισπράξεις, η ταινία θα συνεχίσει να διχάζει κοινό και κριτικούς μέχρι και την έναρξη της οσκαρικής κούρσας.