Ποιος είναι ο άνθρωπος που έφερε στο φως μυστικά έγγραφα της Μάντσεστερ Σίτι και πυροδότησε τη μεγαλύτερη υπόθεση στην ιστορία του αγγλικού πρωταθλήματος.
- Ο Ρούι Πίντο, μεγαλωμένος σε ένα μέτριο περιβάλλον, ήταν ένας νεαρός με ταλέντο στους υπολογιστές. Η δράση του αποδίδεται σε νεανικές υπερβολές, την οπαδική του αφοσίωση στην Πόρτο και μια έντονη ανάγκη για δικαιοσύνη.
- Η πλατφόρμα Football Leaks δημιουργήθηκε το 2015 για να αποκαλύψει την «κρυφή πλευρά του ποδοσφαίρου». Ο Πίντο παρέδωσε τεράστιο όγκο δεδομένων στο Der Spiegel και σε μια κοινοπραξία ερευνητών δημοσιογράφων, πυροδοτώντας μεγάλες αποκαλύψεις.
- Η ζωή του Πίντο άλλαξε δραματικά μετά τις αποκαλύψεις. Συνελήφθη το 2019 στην Ουγγαρία, εκδόθηκε στην Πορτογαλία και πέρασε από απομόνωση, κατ' οίκον περιορισμό και τελικά καταδικάστηκε σε ποινή φυλάκισης με αναστολή.
- Ο συνήγορός του παραδέχεται πως δεν είναι «ούτε ήρωας ούτε άγιος», αλλά υποστηρίζει ότι ωφέλησε την κοινωνία. Ο Πίντο παρακολουθεί στενά την υπόθεση της Σίτι, ελπίζοντας ότι οι πράξεις του θα δικαιωθούν τελικά.
Αν αναφέρεις το όνομα Ρούι Πίντο σε οπαδούς της Μάντσεστερ Σίτι έξω από το «Έτιχαντ», οι περισσότεροι θα σε κοιτάξουν με απορία. Το έργο του όμως το ξέρουν πολύ καλά. Ο 37χρονος Πορτογάλος χάκερ είναι ο άνθρωπος που, μέσα από την ιστοσελίδα Football Leaks, έφερε στο φως εμπιστευτικά έγγραφα του συλλόγου, ανάμεσά τους εσωτερικά email για χορηγικές συμφωνίες και πληρωμές.
Οι διαρροές αυτές οδήγησαν τελικά στις κατηγορίες της Premier League για παραβίαση των οικονομικών κανόνων και στην είδηση της περασμένης Παρασκευής: η Σίτι κρίθηκε ένοχη για την πλειονότητα των 115 κατηγοριών. Kαι κάπως έτσι, το BBC ταξίδεψε στην Ευρώπη για να σκιαγραφήσει τον μυστηριώδη άνθρωπο που πυροδότησε τη μεγαλύτερη υπόθεση στην ιστορία του αγγλικού πρωταθλήματος.
«Σίγουρα πολύ καλός με τους υπολογιστές»
Με το παιδικό πρόσωπο και τα χαρακτηριστικά, αγκαθωτά μαλλιά του, ο Πίντο αναγνωρίζεται σχεδόν αμέσως. Έτσι τον θυμάται και ο πρώην καθηγητής γεωγραφίας του, Μάριο Φαλκάου. «Ο Ρούι ήταν ένας απολύτως φυσιολογικός μαθητής. Ευγενικός, κοινωνικός αλλά όχι εξωστρεφής», λέει μιλώντας στο BBC. «Είχε καλή σχέση με τους καθηγητές, αν και έλειπε συχνά από τα μαθήματα. Ο πατέρας του όμως ήταν πάντα από πάνω του, οπότε στο τέλος περνούσε εύκολα». Ήταν, όπως λέει, «σίγουρα πολύ καλός με τους υπολογιστές». Κατά τα άλλα έκανε ό,τι και οι φίλοι του: πήγαινε γυμναστήριο και έτρωγε στα McDonald's.
Ο Πίντο μεγάλωσε σε ένα μέτριο οικονομικά περιβάλλον στη Βίλα Νόβα ντε Γκάια, απέναντι από το Πόρτο, στην άλλη όχθη του Ντούρο. Ο πατέρας του, Φρανσίσκο, δούλευε σε εργοστάσιο παπουτσιών και αργότερα έγινε έμπορος αντικών. Η μητέρα του πέθανε όταν εκείνος ήταν έντεκα ετών. Όταν το 2019 αποκαλύφθηκε ότι ήταν ο ιδρυτής του Football Leaks, ο Φαλκάου έμεινε έκπληκτος. «Ίσως ήταν θέμα νεανικών υπερβολών, της ικανότητάς του με τους υπολογιστές και ίσως μιας υπερβολικής οπαδικής αφοσίωσης», λέει. «Το ότι υποστήριζε την Πόρτο τον ώθησε σε ορισμένες πράξεις, αλλά ίσως ένιωσε και την ανάγκη για δικαιοσύνη που νιώθουν πολύ συχνά οι νέοι».
Να αποκαλύψει «την κρυφή πλευρά του ποδοσφαίρου»
Το Football Leaks γεννήθηκε το 2015 με σκοπό, κατά τα λόγια του δημιουργού του, να αποκαλύψει «την κρυφή πλευρά του ποδοσφαίρου». Ο πρώτος που ενημερώθηκε ήταν ο Πορτογάλος δημοσιογράφος Αντόνιο Βαρέλα, τότε στην αθλητική εφημερίδα Record. Ο Πίντο του έγραφε με το ψευδώνυμο «Τζον». «Ήταν μια συνηθισμένη μέρα του Σεπτεμβρίου του 2015. Πήγα αμέσως στο site και δεν πίστευα στα μάτια μου», θυμάται. Γνώριζαν ότι το υλικό είχε αποκτηθεί παράνομα. «Ηθικά είναι περίπλοκο, αλλά το δημόσιο συμφέρον είναι πιο σημαντικό από το ηθικό ζήτημα», λέει.
Οι πρώτες διαρροές αφορούσαν την Μπενφίκα, ακόμη και την ίδια την Πόρτο. Ακολούθησαν έγγραφα για τον Κριστιάνο Ρονάλντο, τον Λιονέλ Μέσι και τον Νεϊμάρ. Ο Πίντο εμπιστεύτηκε τελικά τον Ραφαέλ Μπούσμαν του γερμανικού Der Spiegel και του παρέδωσε δεκάδες εκατομμύρια έγγραφα. Συνολικά έδωσε στο περιοδικό και στην ευρωπαϊκή κοινοπραξία ερευνητικής δημοσιογραφίας EIC πάνω από τρία terabytes πληροφοριών, όσο περίπου 3.000 αντίτυπα της Encyclopedia Britannica.
«Ένας από τους σημαντικότερους πληροφοριοδότες»
Στο Αμβούργο, ο δημοσιογράφος δεδομένων Κρίστοφ Βίντερμπαχ θυμάται ότι στην αρχή ένιωθαν «σαν παιδί σε ζαχαροπλαστείο». Αργότερα γνώρισε τον Πίντο στη φυλακή της Λισαβόνας και τον συνάντησε ξανά σε μυστική τοποθεσία, όπου ο χάκερ βρισκόταν υπό καθεστώς προστασίας μαρτύρων. Οι συνθήκες της συνάντησης θύμιζαν, όπως λέει, «ταινία του Χόλιγουντ». «Είναι πολύ έξυπνος και πολύ ιδεαλιστής για τα θέματα που αποκάλυψε. Είναι ένας από τους σημαντικότερους πληροφοριοδότες που έχουμε στην Ευρώπη, ίσως και στον κόσμο».
Η πρώην ευρωβουλευτής και διπλωμάτης Άνα Γκόμες, που κατέθεσε υπέρ του σε δίκη, πιστεύει ότι ο Πίντο πρέπει να προστατευτεί και όχι να διωχθεί. Όταν ρωτήθηκε τι θα έλεγε στη Σίτι, η απάντησή της ήταν ξερή: «Δεν με νοιάζει καθόλου. Αν δεν έχουν τίποτα να κρύψουν, ποιο είναι το πρόβλημά τους;». Ο συνταξιούχος δημοσιογράφος Ζοζέ Κάρλος Φρέιτας διαφωνεί: «Για τους περισσότερους είναι κλέφτης. Για κάποιους είναι ένα είδος Ρομπέν των Δασών». Ο Βαρέλα τον τοποθετεί κάπου στη μέση: «Μας έδωσε μια σκοτεινή εικόνα του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου. Έκανε μια δουλειά για την κοινωνία, παράνομα».
Η ζωή του κάθε άλλο παρά φυσιολογική είναι
Εδώ και έξι χρόνια η ζωή του κάθε άλλο παρά φυσιολογική είναι. Συνελήφθη το 2019 στην Ουγγαρία και εκδόθηκε στην Πορτογαλία. Από τότε έχει περάσει από απομόνωση, κατ' οίκον περιορισμό και πρόγραμμα προστασίας μαρτύρων. Το 2023 καταδικάστηκε σε τετραετή φυλάκιση με αναστολή για απόπειρα εκβιασμού, παράνομη πρόσβαση σε δεδομένα και παραβίαση αλληλογραφίας.
Λίγους μήνες αργότερα, μια δίκη στη Γαλλία κατέληξε σε εξάμηνη ποινή με αναστολή. Στην τελευταία του δίκη στη Λισαβόνα εμφανίστηκε με τζιν και μπλε μπλούζα, συνοδευόμενος από την ομάδα προστασίας του και ένοπλους αστυνομικούς. Όταν του ζητήθηκε η διεύθυνσή του, απάντησε ότι δεν μπορεί να τη δώσει για λόγους ασφαλείας. Στην πρώτη του δίκη φορούσε αλεξίσφαιρο γιλέκο και στην οροφή υπήρχαν ελεύθεροι σκοπευτές.
Ο δικηγόρος της Μπενφίκα, Ρούι Πατρίσιο, τον χαρακτήρισε στο δικαστήριο «ούτε λίγο ούτε πολύ, διαρρήκτη». «Είναι χάκερ, τελεία», είπε έξω από την αίθουσα. Ο συνήγορός του, Φρανσίσκο Τεϊσέιρα ντα Μότα, παραδέχθηκε ότι ο πελάτης του «δεν είναι ούτε ήρωας ούτε άγιος», υποστήριξε όμως ότι έφερε «οφέλη στην κοινωνία». Όπως αποκάλυψε, ο Πίντο παρακολουθούσε στενά την υπόθεση της Σίτι. «Θα ήταν σημαντικό γι' αυτόν να νιώσει δικαίωση, ότι κάτι συνέβη εξαιτίας όσων αποκάλυψε».
Ο Στέφαν Μπόρσον, πρώην οικονομικός σύμβουλος της Σίτι, μίλησε πριν από την ανακοίνωση της απόφασης. Εκτίμησε ότι αν αποδεικνύονταν οι βασικές κατηγορίες, θα κρινόταν «ολόκληρη η εποχή του σεΐχη Μανσούρ». Αρνείται ωστόσο να δει τον Πίντο ως «πολεμιστή της ελευθερίας». «Ξέρουμε ότι αυτό που έκανε ήταν εγκληματική πράξη και διώχθηκε γι' αυτό. Όταν όμως τα έγγραφα γίνουν δημόσια, είναι δουλειά των αρχών να δράσουν».