Πώς περνούσαν τη μέρα τους οι αρχαίοι Έλληνες το 290 π.Χ.; Πήγαμε στον πολυχώρο «Πλαταιών» του Κεραμεικού, μια ολοκαίνουργια αυλή φτιαγμένη κατά τα αρχαιοελληνικά πρότυπα, με φούρνο, εργαστήριο κεραμικής, αργαλειό, χώρο συμποσίων και καπηλειό με φαγητό και κρασί, και μοιραζόμαστε μαζί σας τις εντυπώσεις από τη βιωματική εμπειρία μας.
- Η βιωματική εμπειρία του «Πλαταιών» ξεκινά στην «Κάμινο», όπου οι επισκέπτες φορούν ιμάτια μετά από μια ιστορική εισαγωγή. Κατόπιν, συμμετέχουν σε εργαστήρια, αλέθοντας σιτάρι για να ζυμώσουν ψωμί και πλάθοντας πηλό σε χειροκίνητο τροχό, όπως στην αρχαιότητα.
- Η περιήγηση συνεχίζεται στην αναπαράσταση μιας αρχαίας αυλής. Εκεί οι επισκέπτες ανακαλύπτουν τα παιχνίδια των παιδιών, τους αργαλειούς και τις λύρες της γυναικείας καθημερινότητας, καθώς και ένα βεστιάριο για να δοκιμάσουν αρχαιοελληνικές ενδυμασίες.
- Τρίτη φάση αποτελεί το «Καπηλεῖον», όπου αναβιώνει μια αρχαία ταβέρνα με την κουζίνα της. Ο χώρος λειτουργεί ως γευστικός επίλογος της ξενάγησης, αλλά και ως αυτόνομο θεματικό εστιατόριο προσβάσιμο στο κοινό.
- Το μενού, εμπνευσμένο από τις διατροφικές συνήθειες του 290 π.Χ., περιλαμβάνει τρεις ενότητες: ορεκτικά, κυρίως πιάτα και επιδόρπια. Τα εδέσματα, αν και προσαρμοσμένα στη σύγχρονη γεύση, σερβίρονται σε πήλινα σκεύη.
Φορέσαμε ένα ιμάτιο, γυρίσαμε τις μυλόπετρες στον αρχαίο μύλο για να μετατρέψουμε το σιτάρι σε αλεύρι, ζυμώσαμε ψωμί, πλάσαμε πηλό όπως το έκαναν στην Κάμινο με τον χειροκίνητο τροχό οι αρχαίοι, περιηγηθήκαμε σε μια αυλή -με πηγάδι, ελαιόδεντρα, σπιτάκια με αργαλειούς και λύρες και ένα ατμοσφαιρικό καπηλειό- που αναπλάθει εντυπωσιακά τα παιχνίδια, τις δραστηριότητες και τις καθημερινές συνήθειες των κατοίκων της Αθήνας το 290 π.Χ.
Με την επιστημονική βοήθεια μιας ομάδα αρχαιολόγων, μελετητών, λαογράφων και ιστορικών, ο πολυχώρος «Πλαταιών» προσφέρει μια ολοκληρωμένη βιωματική εμπειρία που διαρκεί περίπου δυόμιση ώρες, συν την ώρα που θα περάσεις χαλαρά στο Καπηλεῖον απολαμβάνοντας όσα δημιουργεί ο σεφ Αναστάσιος Ηλιάδης.
Το γευστικό μενού είναι εμπνευσμένο από όσα πράγματι έτρωγαν και έπιναν στα καπηλειά οι αρχαίοι Αθηναίοι την περίοδο αυτή: ελιές, λάχανο τουρσί, ψωμί, αμύγδαλα, ξερά σύκα, πουλερικά, χοιρινό, φάβα, ψάρι, χυμό ροδιού, κρασί κ.ά.
Η εμπειρία μας βήμα-βήμα
Πρώτη στάση, η Κάμινος, ένας ξεχωριστός χώρος από την αυλή και το καπηλειό, στην Πλαταιών 22, που φιλοξενεί τον μύλο, το αρτοποιείο με τον ξυλόφουρνο, αλλά και το εργαστήριο κεραμικής με τον κλίβανο, τον τροχό και τις δεξαμενές του πηλού.
Δυο κορίτσια σε υποδέχονται εδώ, φορώντας χιτώνες.
Ο φωτισμός είναι ατμοσφαιρικός, το κτίριο και η αυλή εντυπωσιακά. Πηλός, πέτρα, ξύλο κυριαρχούν στο χώρο, με υφές και μια παλέτα που σου αφήνει μια ωραία γήινη αίσθηση που σε χαλαρώνει.
Αφού δεις μια σύντομη προβολή που σου εξηγεί το χρονικό πλαίσιο και την ιστορία της εποχής -βρισκόμαστε στην Αθήνα του 290 π.Χ., την εποχής του Επίκουρου, 33 έτη μετά το θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου και δυο χρόνια πριν την 122 Ολυμπιάδα που διοργανώνεται στην Αρχαία Ολυμπία-, μια ξύλινη πόρτα ανοίγει και περνάς στην ιματιοθήκη όπου διαλέγεις το δικό σου ιμάτιο, που τον φοράς πάνω από τα ρούχα σου, πριν μπεις στα ενδότερα για να ζυμώσεις ψωμί και να πλάσεις πηλό όπως οι αρχαίοι Αθηναίοι.
Από εκεί, βλέπεις έναν στεγασμένο διάδρομο με κολώνες και κεραμοσκεπή και μια αυλή γεμάτη με κεραμικά και κληματαριές.
Περιηγούμαι στο χώρο, μπαινοβγαίνω στα σπιτάκια, στο μύλο, το αρτοποιείο και το εργαστήριο κεραμικής και μου κάνει εντύπωση η φροντίδα με την οποία όλα έχουν φτιαχτεί στη λεπτομέρεια, ώστε να σε βάζουν στο κλίμα της εποχής.
Δεν υπάρχουν εμφανείς διακόπτες, τίποτα σημερινό που να σου τραβά την προσοχή και να σε βγάζει από το διαδραστικό «ταξίδι» σου στο χρόνο.
Αφού γυρίσουμε τις μυλόπετρες και τρίψουμε το αλεύρι, θα πάμε σε έναν χώρο, δίπλα, για να ζυμώσουμε το δικό μας ψωμί, στ' αλήθεια, με αλεύρι και νερό, πασπαλίζοντας το ζυμάρι μας με μυρωδικά, όπως ακριβώς το έκαναν οι αρχαίοι.
Η εμπειρία είναι διασκεδαστική. Κάνοντας πράγματα μαθαίνεις βιωματικά τις συνήθειες των ανθρώπων εκείνης της περιόδου, αλλά και ακούς ενδιαφέροντα πράγματα όχι με βαρετό δασκαλίστικο τρόπο, αλλά μέσα από απλές ιστορίες.
Τα πάντα εξηγούνται είτε από τους ξεναγούς που σε συνοδεύουν είτε μέσω ηχητικής ξενάγησης από έναν audio guide που παραλαμβάνεις στην είσοδο.
Πριν περάσουμε στο εργαστήριο κεραμικής μας προσφέρουν φρεσκοψημένο και αλατισμένο ψωμί που μοσχομυρίζει και νερό σε πήλινα κύπελλα.
Ο κεραμίστας, πλάθει με τα χέρια ένα κανάτι την ώρα που μπαίνουμε, ενώ ένα κορίτσι με χιτώνα γυρίζει τον τροχό με ένα ξύλο. Μια ωραία εικόνα που μοιάζει σαν να ζωντανεύει μπροστά μας μια αναπαράσταση από αρχαιοελληνικό αμφορέα.
Μας δείχνουν τη διαδικασία και μας εξηγούν πώς μάζευαν οι αρχαίοι τον πηλό από τις δεξαμενές, πώς έψηναν όσα φτιάχνονταν στον μεγάλο κλίβανο, πώς ζωγράφιζαν στο χέρι τις πήλινες επιφάνειες. Και ύστερα τα κάνουμε όλα κι εμείς. Η διαδικασία αυτή μαζί με το ζύμωμα του ψωμιού διαρκεί περίπου μιάμιση ώρα.
Από την Κάμινο φεύγουμε και, διασχίζοντας με τα πόδια την οδό Πλαταιών, προς την Πειραιώς, πηγαίνουμε στην αυλή (Πλαταιών 7) για την δεύτερη φάση της βιωματικής μας εμπειρίας.
Στην είσοδο της αυλής βγάζουμε τα παπούτσια μας και φοράμε ένα ζευγάρι κάλτσες που μας χαρίζουν, πριν περάσουμε στο εσωτερικό του σπιτιού για να δούμε πώς περνούσαν το χρόνο τους τα παιδιά, παίζοντας με τα αρχαία παιχνίδια τους που δεν διαφέρουν πολύ από αυτά με τα οποία μεγαλώσαμε οι γενιές προ Αtari, Playstation και tablet.
Ένα αρχαίο κουκλόσπιτο υπάρχει στο κέντρο του χώρου όπου τα παιδιά μπορούν να μάθουν παίζοντας όλες τις συνήθειες της αρχαίας αυλής.
Δίπλα, σε άλλο δωμάτιο, βλέπουμε τους αργαλειούς και τις λύρες, τα αντικείμενα που χρησιμοποιούσαν οι γυναίκες για την καθημερινή τους ρουτίνα ομορφιάς, ενώ σε ένα πατάρι προσβάσιμο από μια ξύλινη σκάλα υπάρχει ένα βεστιάριο όπου οι γυναίκες μπορούν να δοκιμάσουν ιμάτια και να φωτογραφηθούν με το αρχαιοελληνικό τους στυλ.
Τρίτη φάση της εμπειρίας, το καπηλειό (Καπηλεῖον). Μπαίνοντας, βλέπεις πρώτα την αρχαία κουζίνα, με τον ξυλόφουρνο, τα κρεμασμένα καλάθια γεμάτα κρεμμύδια και ρόδια, τα ματσάκια με τα αποξηραμένα μυρωδικά και τα πήλινα σκεύη γεμάτα με ξερά σύκα, κριθάρι, στάρι, αμύγδαλα, μήλα, κουκιά, φάβα, καρύδια, φύλλα δάφνης, κλαδιά λεβάντας, ρίγανη κ.ά.
Το εστιατόριο του Πλαταιών λειτουργεί διττά: ως ένας γευστικός επίλογος της βιωματικής εμπειρίας που ανασυνθέτει την καθημερινότητα του 290 π.Χ., αλλά και ως ένα θεματικό αυτόνομο εστιατόριο που σύντομα θα λειτουργεί για το κοινό και εκτός διάδρασης, τις βραδινές ώρες.
Όσα καταναλώσεις στο καπηλειό δεν περιλαμβάνονται στην τιμή (Είσοδος Ενηλίκων18+ ετών €50 / Είσοδος Παιδιών-Εφήβων 4-17 ετών €30 / Δωρεάν Είσοδος για Παιδιά0-3 ετών €0 / Οικογένειες 2 ενήλικες + 1 παιδί €110 / Σχολεία Τιμή ανά άτομο για κάθε επίσκεψη €8).
«Η Πλαταιών έχει σχεδιαστεί για να την ανακαλύπτετε σε βάθος χρόνου και όχι σε μία μόνο επίσκεψη. Η τιμή εισόδου περιλαμβάνει απεριόριστη πρόσβαση για δώδεκα μήνες, δίνοντάς σας τη δυνατότητα να εξερευνήσετε τους χώρους με τον δικό σας ρυθμό και να επιστρέφετε όσες φορές επιθυμείτε, με πρόσβαση σε όλες τις βασικές εμπειρίες. Το μόνο που χρειάζεται είναι να κάνετε κράτηση για την ημέρα και ώρα που σας εξυπηρετεί και να ξεκινήσετε την εξερεύνηση», εξηγεί η ομάδα του Πλαταιών.
Τι δοκιμάσαμε στο Καπηλείο
Δεν φάγαμε προφανώς ρίζες και μόνο όσπρια. Το μενού είναι εμπνευσμένο από τις διατροφικές συνήθειες των αρχαίων Αθηναίων το 290 π.Χ. αλλά μαγειρικά έχουμε ένα εστιατόριο με πιάτα που απολαμβάνει ένας άνθρωπος του σήμερα. Η πρώτη ύλη είναι αντίστοιχη με όσα έχουμε από μελέτες και ιστορικές έρευνες.
Το ίδιο και η διακόσμηση, ο (χαμηλός) φωτισμός και η ατμόσφαιρα: όλα -σκεύη, μυρωδιές, υφές, γεύσεις- ανασυνθέτουν το αληθινό σκηνικό ενός αρχαίου καπηλειού. Είναι μια πολύ ωραία διαδραστική εμπειρία που σε βγάζει από τη ρουτίνα σου και σε διασκεδάζει. Όμως το Καπηλεῖον είναι ένα κανονικότατο λειτουργικό εστιατόριο με concept.
Τρεις ενότητες υπάρχουν στο μενού: «Ξενία» με τα ορεκτικά και τις σαλάτες. «Σίτος και Όψα» με μαγειρεμένα πιάτα, από φάβα, άγρια μανιτάρια και όσπρια, μέχρι ψητή παλαμίδα, κότα ψητή και χοιρινό στη σχάρα. Και o επίλογος με τα «Τραγήματα», δηλαδή τα επιδόρπια.
Ξεκινήσαμε με μια πανδαισία με κρασί και άρτο, ελιές με οξύμελο, λάχανο με βότανα και μυρωδικά, αμύγδαλα και ξερά σύκα.
Η φάβα με πράσα που ακολούθησε ήταν υπέροχη, όπως και η σαλάτα εποχής με κατσικίσιο τυρί και σταφύλι.
Από τα κυρίως δοκιμάσαμε το ζουμερό κοτόπουλο, όπως επίσης και τα δύο πιάτα με ψάρι που υπάρχουν στο μενού -η ψητή παλαμίδα με φύλλα μουστάρδας αλλά και το λαβράκι ψημένο σε αμπελόφυλλο με κατσικίσιο τυρί- ήταν ζουμερά και γευστικά, πιάτα που απολαμβάνεις σε ένα εστιατόριο του σήμερα.
Το πιο γευστικό πράγμα που δοκίμασα εδώ και θα ερχόμουν ξανά για να το απολαύσω ήταν ένα πιάτο σαν ριζότο, αλλά φτιαγμένο με μελωμένο στάρι και σταφίδες.
Τρως μια κουταλιά από αυτό και δεν μπορείς να σταματήσεις! Τα πάντα τρώγονται με κουτάλι ή με τα χέρια και το κρασί σερβίρεται σε πήλινα κύπελλα.
Από τα γλυκά μου άρεσε πολύ το «Γαλακτοπλακούς», μια γαλατίπιτα σε πήλινο καυτό σκεύος και μια δροσερή κρέμα με φρούτα εποχής.
Οι τιμές για τα ορεκτικά στο εστιατόριο κινούνται μεταξύ 5 και 14 ευρώ, στα κυρίως πιάτα μεταξύ 10 και 25 ευρώ και στα 7 με 8 ευρώ.
Η συνολική εμπειρία ήταν άριστη. Φεύγεις έχοντας ζήσει μια διασκεδαστική εμπειρία και ξαφνικά βγαίνεις στο δρόμο και συνειδητοποιείς ότι σε αυτή την αυλή πράγματι τελικά ξεχάστηκες και ταξίδεψες για λίγο μέσα στο χρόνο. Μια ωραία εμπειρία που έλειπε από την Αθήνα.
Info: plataeon.com
Πλαταιών 7, 11 και 22, Κεραμεικός, τηλ. +30 215 000 2900
Ωράριο Λειτουργίας: Κάμινος 10.00–17.00 Τετάρτη–Κυριακή, Τελευταία Είσοδος 15.00 | Αυλή 10.00–17.00 Τετάρτη–Κυριακή, Καπηλεῖον 10.00–17.00 Τετάρτη–Κυριακή
Τιμές: Είσοδος Ενηλίκων18+ ετών €50 / Είσοδος Παιδιών-Εφήβων 4-17 ετών €30 / Δωρεάν Είσοδος για Παιδιά0-3 ετών €0 / Οικογένειες 2 ενήλικες + 1 παιδί €110 / Σχολεία Τιμή ανά άτομο για κάθε επίσκεψη €8 (στην τιμή εισόδου δεν περιλαμβάνεται το κόστος του φαγητού στο Καπηλειό)