Για τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, οι περιφερειακές εκλογές της Κυριακής στη Σαξονία-Άνχαλτ δεν προσφέρουν κάποιο πραγματικά καλό σενάριο, σύμφωνα με εκτενές δημοσίευμα του Politico.
- Για τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, οι περιφερειακές εκλογές της Κυριακής στη Σαξονία-Άνχαλτ δεν προσφέρουν κάποιο πραγματικά καλό σενάριο, εξηγεί το Politico
- Στο εσωτερικό του CDU αμφισβητείται η στρατηγική του «τείχους προστασίας» απέναντι στο AfD, καθώς στελέχη, ειδικά στην ανατολική Γερμανία, υποστηρίζουν ότι η πολιτική αυτή τελικά ενισχύει την Ακροδεξιά και αποδυναμώνει το κόμμα.
- Το κόμμα του Μερτς βρίσκεται αντιμέτωπο με δύο αρνητικά σενάρια: είτε μια αυτοδύναμη κυβέρνηση του AfD, είτε μια αδύναμη κυβέρνηση μειοψηφίας που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ακυβερνησία και περαιτέρω άνοδο της Ακροδεξιάς.
- Η πίεση στον Μερτς κορυφώνεται, καθώς η χαμηλή δημοτικότητά του, ιδιαίτερα στην ανατολική Γερμανία, πυροδοτεί συζητήσεις ακόμη και για το ενδεχόμενο αντικατάστασής του, ανεξάρτητα από το εκλογικό αποτέλεσμα της Κυριακής.
Αντίθετα, όλα τα πιθανά αποτελέσματα προμηνύουν διαφορετικού βαθμού πολιτική ταπείνωση για τον ήδη ιδιαίτερα αποδυναμωμένο καγκελάριο, επισημαίνεται χαρακτηριστικά.
Το ακροδεξιό κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) αναμένεται, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις πριν από την κάλπη, να επικρατήσει με σημαντική διαφορά έναντι των Χριστιανοδημοκρατών (CDU) του Μερτς. Μια τέτοια εξέλιξη θα αποτελούσε την πιο καθαρή μέχρι σήμερα ένδειξη ενίσχυσης της γερμανικής Ακροδεξιάς και της υπέρβασης των παραδοσιακών κομμάτων σε μεγάλα τμήματα της χώρας.
Για τον Μερτς, όμως, το χειρότερο σενάριο θα ήταν το AfD να συγκεντρώσει αρκετές ψήφους ώστε να αποκτήσει απόλυτη πλειοψηφία στο τοπικό κοινοβούλιο και να κυβερνήσει μόνο του. Σε αυτή την περίπτωση, ο καγκελάριος θα έμενε στην Ιστορία ως ο καγκελάριος επί των ημερών του οποίου η γερμανική Ακροδεξιά απέκτησε πραγματική κυβερνητική εξουσία, για πρώτη φορά στη μεταπολεμική περίοδο.
Ακόμη όμως κι αν το AfD δεν καταφέρει να κυβερνήσει μόνο του, τα πράγματα δεν θα είναι ευκολότερα για τον Μερτς.
Το δύσκολο σταυρόλεξο της CDU
Εφόσον το AfD δεν εξασφαλίσει την απόλυτη πλειοψηφία, η CDU, η οποία αναμένεται να καταλάβει τη δεύτερη θέση, θα βρεθεί αντιμέτωπη με ένα εξαιρετικά δύσκολο πολιτικό σταυρόλεξο.
Το κόμμα του Μερτς έχει αποκλείσει τη συνεργασία τόσο με το AfD όσο και με το Die Linke - το κόμμα της Αριστεράς. Ωστόσο, οι εκλογικοί συσχετισμοί ενδέχεται να αναγκάσουν τους Χριστιανοδημοκράτες να σχηματίσουν κυβέρνηση μειοψηφίας με τους Σοσιαλδημοκράτες (SPD), οι οποίοι αναμένεται να τερματίσουν τέταρτοι, και ενδεχομένως τους Πράσινους.
Μια τέτοια κυβέρνηση, όμως, θα χρειάζεται πιθανότατα την ανοχή ή την ψήφο του Die Linke για να εκλέξει πρωθυπουργό και να θεσπίσει νομοθεσία. Έτσι, η CDU θα μπορούσε να βρεθεί στην παράδοξη θέση να κυβερνά χωρίς επίσημη συνεργασία με την Αριστερά, αλλά να εξαρτάται από αυτήν για την επιβίωσή της.
Υπάρχει ήδη προηγούμενο για μια τέτοια κατάσταση. Στη Θουριγγία και στη Σαξονία, η CDU ηγείται κυβερνήσεων μειοψηφίας που στηρίζονται με συγκεκριμένο τρόπο από το Die Linke. Το κόμμα της Αριστεράς έχει αφήσει να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να στηρίξει ανάλογη λύση και στη Σαξονία-Άνχαλτ, αλλά όχι χωρίς ανταλλάγματα.
Στο εσωτερικό της CDU, ωστόσο, οι αντιδράσεις είναι ήδη έντονες. Τοπική οργάνωση του κόμματος έχει απορρίψει κάθε κυβερνητικό σχήμα που θα μπορούσε να επιβιώσει μόνο χάρη «στην καλή θέληση, στην ανοχή ή στη ρητή συναίνεση» του Die Linke.
Υπό πίεση το «τείχος προστασίας» απέναντι στο AfD
Η κατάσταση είναι ακόμη πιο περίπλοκη επειδή στο εσωτερικό της CDU αυξάνονται οι φωνές που αμφισβητούν τη στρατηγική του Μερτς απέναντι στο AfD.
Ο καγκελάριος έχει δεσμευτεί να διατηρήσει το λεγόμενο «τείχος προστασίας», τη δέσμευση δηλαδή ότι η CDU δεν θα κυβερνήσει ούτε θα συνεργαστεί επίσημα με το ακροδεξιό κόμμα. Ορισμένοι Συντηρητικοί, ιδιαίτερα στην ανατολική Γερμανία, υποστηρίζουν δηλαδή ότι αυτή η πολιτική έχει τελικά ενισχύσει το AfD, επειδή αναγκάζει τη CDU να αναζητεί τη στήριξη αριστερών κομμάτων.
Ο Μίχαελ Κρέτσμερ, πρωθυπουργός της Σαξονίας και κορυφαίο στέλεχος της CDU στην ανατολική Γερμανία, είχε προειδοποιήσει ήδη από τον Ιούλιο: «Όποιος εξακολουθεί να μιλάει για τείχη προστασίας δεν έχει αντιληφθεί τα σημάδια των καιρών».
Μια νίκη του AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ θα μπορούσε, έτσι, να αναζωπυρώσει τη συζήτηση για το αν η CDU πρέπει να συνεχίσει να αποκλείει κάθε συνεργασία με την Ακροδεξιά.
Σενάριο πρώτο: Το AfD κατακτά την εξουσία
Σε ένα πρώτο σενάριο, το AfD συγκεντρώνει αρκετές ψήφους ώστε να κυβερνήσει μόνο του. Παρά το πολιτικό πλήγμα για τον Μερτς, ορισμένοι Χριστιανοδημοκράτες βλέπουν σε αυτό και μια πιθανή ευκαιρία.
Από την αντιπολίτευση, η CDU θα μπορούσε να αφήσει το AfD να αναλάβει την ευθύνη της διακυβέρνησης και να περιμένει ότι η πραγματικότητα θα διαψεύσει τις προεκλογικές υποσχέσεις του.
Μια αποτυχημένη κυβέρνηση του AfD θα μπορούσε να απομυθοποιήσει την Ακροδεξιά και να επιτρέψει στη CDU να επιστρέψει αργότερα ισχυρότερη.
Το τίμημα, όμως, θα ήταν μεγάλο για τον Μερτς. Το AfD αναμένεται να κερδίσει και στις εκλογές του Μεκλεμβούργου - Δυτικής Πομερανίας, ενώ εμφανίζεται ιδιαίτερα ισχυρό ακόμη και στο Βερολίνο -μια παραδοσιακά πιο αριστερόστροφη περιοχή- ενόψει των εκλογών αργότερα μέσα στον μήνα. Παράλληλα, τέσσερις ακόμη περιφερειακές εκλογές είναι προγραμματισμένες για το 2027.
Έτσι, μια βαριά ήττα της CDU στη Σαξονία-Άνχαλτ θα μπορούσε να εξελιχθεί σε αλυσιδωτή κρίση.
Σενάριο δεύτερο: Κυβέρνηση μειοψηφίας και εξάρτηση από την Αριστερά
Το δεύτερο πιθανό σενάριο είναι ίσως ακόμη πιο περίπλοκο. Αν το AfD δεν εξασφαλίσει απόλυτη πλειοψηφία, η CDU θα πρέπει να προσπαθήσει να κυβερνήσει με τα υπόλοιπα κόμματα, τα οποία στην πλειονότητά τους βρίσκονται αριστερότερα του πολιτικού της χώρου.
Το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι μια κυβέρνηση μειοψηφίας CDU-SPD, πιθανώς με τη συμμετοχή των Πρασίνων, η οποία θα εξαρτάται από το Die Linke.
Η λύση αυτή, όμως, ενδέχεται να ενισχύσει περαιτέρω το AfD. Οι Συντηρητικοί φοβούνται ότι η Ακροδεξιά θα εκμεταλλευτεί την κατάσταση για να παρουσιάσει τη CDU ως ένα κόμμα που κυβερνά στην πράξη μαζί με την Αριστερά.
Η Σαξονία-Άνχαλτ θα μπορούσε, έτσι, να μείνει ουσιαστικά ακυβέρνητη, ενώ σε εθνικό επίπεδο η κρίση θα μπορούσε να προκαλέσει νέα εσωκομματική σύγκρουση στη CDU, υπογραμμίζεται.
Ο Μερτς βρίσκεται ήδη υπό πίεση
Το πρόβλημα για τον Μερτς είναι ότι η κρίση δεν ξεκινά την Κυριακή. Ο ίδιος θεωρείται ήδη ο λιγότερο δημοφιλής Γερμανός καγκελάριος που έχει καταγραφεί, μόλις 16 μήνες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του.
Μάλιστα, Συντηρητικοί πολιτικοί έχουν αρχίσει να συζητούν ένα σενάριο που μέχρι πρόσφατα θα θεωρούνταν σχεδόν αδιανόητο στη γερμανική πολιτική: την αντικατάσταση του καγκελαρίου, το λεγόμενο Kanzlertausch.
Η εικόνα του Μερτς στην ανατολική Γερμανία είναι ήδη ιδιαίτερα προβληματική. Συντηρητικοί πολιτικοί της περιοχής δεν επιθυμούν την παρουσία του στην προεκλογική εκστρατεία, ενώ στις σπάνιες εμφανίσεις του έχει αποδοκιμαστεί. Κατά την πρόσφατη επίσκεψή του, ψηφοφόροι τον αποκάλεσαν «Πινόκιο» και «φιλοπόλεμο», με αποτέλεσμα να ακυρωθεί προγραμματισμένη δήλωσή του στον Τύπο.
Ο ίδιος ο καγκελάριος απέφυγε να αναλάβει οποιαδήποτε δέσμευση για την επόμενη ημέρα. «Δεν κάνω σήμερα εικασίες για το τι θα συμβεί την επόμενη ημέρα των εκλογών», δήλωσε σε τηλεοπτική συνέντευξη. «Θα αξιολογήσουμε την κατάσταση υπό το φως των εκλογικών αποτελεσμάτων και θα κάνουμε ό,τι μπορούμε για να εμποδίσουμε τη Σαξονία-Άνχαλτ να πέσει στα χέρια των ριζοσπαστών».
Όποιο κι αν είναι, τελικά, το αποτέλεσμα, η κάλπη της Κυριακής μπορεί να αποτελέσει την αρχή μιας αλυσιδωτής πολιτικής κρίσης για τον Μερτς, τονίζει στην εκτίμησή του το Politico.