Η Ρωσία ενδέχεται να επιχειρήσει να επηρεάσει τις επόμενες εκλογικές αναμετρήσεις σε μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες, αξιοποιώντας δίκτυα bots και εκστρατείες παραπληροφόρησης, προειδοποιεί η Σουηδία.
- Η ρωσική προπαγάνδα στοχεύει να υπονομεύσει την ευρωπαϊκή στήριξη προς την Ουκρανία, εστιάζοντας σε εκλογικές αναμετρήσεις σε Γερμανία και Γαλλία. Χρησιμοποιεί ψευδείς ειδήσεις για διαφθορά και επιθέσεις σε πολιτικά πρόσωπα για να δημιουργήσει αμφιβολίες στους ψηφοφόρους.
- Εντοπίστηκε δίκτυο περίπου 1.200 αυτοματοποιημένων λογαριασμών στην πλατφόρμα X, το οποίο αρχικά εμφάνιζε καθημερινό περιεχόμενο αλλά στη συνέχεια προωθούσε διχαστικές αναρτήσεις. Το δίκτυο αυτό πραγματοποίησε συνολικά 50.000 δημοσιεύσεις και σχόλια.
- Εφαρμόζεται η τεχνική «Matryoshka», με στόχο τον αποπροσανατολισμό δημοσιογράφων και fact-checkers. Οι δράστες τους καλούν να ερευνήσουν υποτιθέμενες εκστρατείες παραπληροφόρησης, με αποτέλεσμα να συμβάλλουν άθελά τους στη διάδοση του περιεχομένου.
- Οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης δέχονται κριτική ότι δεν κάνουν αρκετά για την αντιμετώπιση των bots. Ταυτόχρονα, η υπερβολική ανησυχία για ξένη παρέμβαση μπορεί από μόνη της να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη στο εκλογικό αποτέλεσμα.
Ο επικεφαλής της σουηδικής Υπηρεσίας Ψυχολογικής Άμυνας, Μάγκνους Χιόρτ, δήλωσε στο Politico ότι οι εκλογές αποτελούν «ευκαιρία» για τη μηχανή επιρροής του Βλαντίμιρ Πούτιν να ενισχύσει την πόλωση και τις διαιρέσεις στις ευρωπαϊκές κοινωνίες.
Σύμφωνα με την εκτίμηση της σουηδικής υπηρεσίας, στο επίκεντρο της ρωσικής προσπάθειας δεν βρίσκεται αυτή τη στιγμή η Σουηδία, αλλά μεγαλύτερες ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων η Γερμανία και η Γαλλία.
Γερμανία και Γαλλία στο σταυρόνημα
Ο Χιόρτ υποστήριξε ότι βασικός στόχος της ρωσικής προπαγάνδας είναι να δημιουργήσει αμφιβολίες στους Ευρωπαίους ψηφοφόρους για τη συνέχιση της στρατιωτικής και οικονομικής στήριξης προς την Ουκρανία.
Η μέθοδος περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη διάδοση ψευδών ή παραπλανητικών ιστοριών σχετικά με διαφθορά στην Ουκρανία, καθώς και καταγγελιών που αφορούν πολιτικούς και δημόσια πρόσωπα.
«Η εκτίμησή μας είναι ότι η Ρωσία δίνει προτεραιότητα σε άλλες εκλογές, σε άλλες χώρες, μεγαλύτερες χώρες της Ευρώπης», ανέφερε ο Χιόρτ, επισημαίνοντας τις επερχόμενες περιφερειακές και τοπικές εκλογές στη Γερμανία και την προεδρική αναμέτρηση στη Γαλλία.
Στη Γερμανία, οι ανησυχίες για πιθανή ρωσική επιρροή έχουν ενταθεί, με τις αρχές να εξετάζουν μεταξύ άλλων ψευδείς αναρτήσεις και βίντεο που κατηγορούν υποψηφίους για διαφθορά ή σεξουαλικά σκάνδαλα.
Στη Γαλλία, η πολιτική συγκυρία θεωρείται επίσης ευαίσθητη, καθώς η Μαρίν Λεπέν και η «Εθνική Συσπείρωση» έχουν κατά το παρελθόν δεχθεί κριτική για τη στάση τους απέναντι στη Μόσχα.
«Στρατός» 1.200 bots με 50.000 αναρτήσεις
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα δίκτυα αυτοματοποιημένων λογαριασμών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Ο Χιόρτ αποκάλυψε ότι η υπηρεσία του έχει εντοπίσει δίκτυο περίπου 1.200 λογαριασμών στο X, οι οποίοι φέρεται να χρησιμοποιούνταν για την πρόκληση διχασμού στη Σουηδία και σε άλλες χώρες.
Το δίκτυο είχε λάβει την ανεπίσημη ονομασία «holiday network», καθώς αρχικά οι λογαριασμοί εμφανίζονταν να ασχολούνται με απολύτως καθημερινά θέματα, όπως οι διακοπές και ο αθλητισμός.
Στη συνέχεια, όμως, άρχισαν να δημοσιεύουν περιεχόμενο με έντονα διχαστικό χαρακτήρα. Σύμφωνα με τη σουηδική υπηρεσία, το συγκεκριμένο δίκτυο ανάρτησε συνολικά περίπου 50.000 δημοσιεύσεις και σχόλια το 2025 και το 2026.
«Αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο μπορείς να εργαστείς αν θέλεις να πολώσεις μια κοινωνία», δήλωσε ο Χιόρτ.
Η «ρωσική κούκλα» της παραπληροφόρησης
Η σουηδική υπηρεσία έχει εντοπίσει επίσης μια τεχνική που είναι γνωστή ως Matryoshka, από τη ρωσική κούκλα που περιέχει μέσα της μικρότερες κούκλες.
Η τακτική αυτή, σύμφωνα με τον Χιόρτ, έχει ως στόχο να αποπροσανατολίζει δημοσιογράφους και οργανισμούς ελέγχου γεγονότων.
Μέσω email ή άλλων μηνυμάτων, οι αποδέκτες καλούνται να εξετάσουν υποτιθέμενες ρωσικές επιχειρήσεις παραπληροφόρησης. Όταν οι δημοσιογράφοι ή οι fact-checkers ασχολούνται με το περιεχόμενο προκειμένου να το καταρρίψουν, ουσιαστικά συμβάλλουν στη διάδοσή του.
«Θέλουν να εμπλακείς, θέλουν να θυμώσεις, θέλουν να ενθουσιαστείς. Θέλουν να αντιδράσεις», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Χιόρτ, υποστηρίζοντας ότι σε πολλές περιπτώσεις η καλύτερη απάντηση είναι να μην προσφέρεται στις εκστρατείες αυτές η δημοσιότητα που επιδιώκουν.
«Οι πλατφόρμες πρέπει να κάνουν περισσότερα»
Ο επικεφαλής της σουηδικής υπηρεσίας άσκησε παράλληλα κριτική στις μεγάλες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, όπως το X, το TikTok και το Facebook, υποστηρίζοντας ότι δεν κάνουν αρκετά για να απομακρύνουν τα δίκτυα bots.
«Πιστεύω ότι πρέπει να κάνουν περισσότερα ώστε να διατηρούν τις πλατφόρμες τους καθαρές από αυτά τα δίκτυα bots», δήλωσε.
Όπως εξήγησε, οι εταιρείες έχουν ως βασικό στόχο το κέρδος, ενώ οι κρατικές υπηρεσίες έχουν διαφορετική αποστολή: να προστατεύουν τη δημοκρατική διαδικασία.
Παρά τις προειδοποιήσεις, πάντως, η Σουηδία δεν θεωρεί ότι υπάρχει αυτή τη στιγμή συντονισμένη ρωσική επιχείρηση με στόχο τις δικές της εκλογές.
Ο Χιόρτ προειδοποίησε μάλιστα ότι υπάρχει και ένας διαφορετικός κίνδυνος: η υπερβολική ανησυχία για ξένη παρέμβαση να οδηγήσει τους πολίτες να αμφισβητήσουν το ίδιο το αποτέλεσμα μιας εκλογικής αναμέτρησης.
«Ο φόβος της ξένης παρέμβασης μπορεί να είναι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα», σημείωσε, καθώς μια υπερβολική εικόνα απειλής θα μπορούσε να οδηγήσει σε αμφισβήτηση της νομιμότητας των εκλογών και να δυσκολέψει τον σχηματισμό σταθερής κυβέρνησης.