Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα φαίνεται πως αναζητούν κοινό έδαφος απέναντι στην κρίση στα Στενά του Ορμούζ, με φόντο τις πιέσεις προς το Ιράν για να εγκαταλείψει τον έλεγχο της κρίσιμης θαλάσσιας αρτηρίας.
- Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αποκάλυψε τη συναίνεση ΗΠΑ-Κίνας τον Απρίλιο, όταν οι ΥΠΕΞ των δύο χωρών τόνισαν πως κανείς δεν μπορεί να επιβάλει διόδια στα Στενά του Ορμούζ. Η Κίνα επιβεβαίωσε την ανάγκη για ασφαλή διέλευση.
- Οι αεροπορικές επιδρομές διέκοψαν τη ναυσιπλοΐα στα Στενά, αναταράσσοντας τις αγορές ενέργειας. Το Ιράν ζητά διόδια για τον τερματισμό του πολέμου, ενώ οι ΗΠΑ, αρχικά αναποφάσιστες, πλέον επιδιώκουν την πλήρη, απρόσκοπτη επαναλειτουργία τους.
- Η Κίνα, στενός εταίρος του Ιράν, καταδίκασε τον αμερικανικό αποκλεισμό, ενώ ο ΥΠΕΞ της εξέφρασε ανησυχία για τη διέλευση, στηρίζοντας την ιρανική κυριαρχία. Το Πεκίνο άσκησε βέτο σε ψήφισμα του ΟΗΕ για την εμπορική ναυσιπλοΐα.
- Ο Αμερικανός πρέσβης στον ΟΗΕ κατηγόρησε την Κίνα ότι ανέχεται την ιρανική απειλή. Η Ουάσιγκτον και το Μπαχρέιν κατέθεσαν νέο ψήφισμα στον ΟΗΕ ζητώντας από το Ιράν να σταματήσει επιθέσεις και παράνομα διόδια, αλλά αναμένεται βέτο.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ανώτατοι αξιωματούχοι των δύο χωρών συμφώνησαν ότι καμία χώρα ή οργανισμός δεν μπορεί να επιβάλει διόδια στη διέλευση πλοίων από διεθνή ύδατα όπως τα Στενά του Ορμούζ.
Η τοποθέτηση αυτή έρχεται πριν από τη συνάντηση υψηλού επιπέδου μεταξύ του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, και του Κινέζου ομολόγου του, Σι Τζινπίνγκ, όπου το ζήτημα του Ιράν και της ναυσιπλοΐας στην περιοχή αναμένεται να βρεθεί ψηλά στην ατζέντα.
Τι είπαν Ρούμπιο - Γουάνγκ Γι
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αποκάλυψε ότι το θέμα των Στενών του Ορμούζ συζητήθηκε σε τηλεφωνική επικοινωνία τον Απρίλιο μεταξύ του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, και του Κινέζου ΥΠΕΞ, Γουάνγκ Γι.
«Συμφώνησαν ότι καμία χώρα ή οργάνωση δεν μπορεί να επιτραπεί να επιβάλλει τέλη διέλευσης σε διεθνείς θαλάσσιες οδούς, όπως τα Στενά του Ορμούζ», τόνισε ο εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Τόμι Πίγκοτ.
Το Ιράν αναπτύσσει μίνι υποβρύχια στα Στενά του Ορμούζ
Σύνοδος Υπουργών Άμυνας στο Λονδίνο για τo Στενό του Ορμούζ
Η αμερικανική πλευρά δεν είχε μέχρι σήμερα δημοσιοποιήσει λεπτομέρειες της επικοινωνίας, κάτι που θεωρείται ασυνήθιστο για τη διπλωματική πρακτική της Ουάσιγκτον.
Το Πεκίνο ζητά «ασφαλή και απρόσκοπτη διέλευση» των πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ
Η κινεζική πρεσβεία στην Ουάσιγκτον δεν αμφισβήτησε την αμερικανική εκδοχή των συνομιλιών, επισημαίνοντας ότι το Πεκίνο επιθυμεί την αποκατάσταση της ομαλής κυκλοφορίας στην περιοχή.
«Η διατήρηση της ασφάλειας και της σταθερότητας στην περιοχή και η διασφάλιση της απρόσκοπτης διέλευσης εξυπηρετούν το κοινό συμφέρον της διεθνούς κοινότητας» ανέφερε στο Reuters ο εκπρόσωπος της κινεζικής πρεσβείας, Λιου Πενγκιού:
Πριν από τον πόλεμο από τα Στενά του Ορμούζ διερχόταν περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ωστόσο, μετά τις κοινές ισραηλινοαμερικανικές αεροπορικές επιδρομές κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, η σχεδόν πλήρης διακοπή της ναυσιπλοΐας έχει προκαλέσει αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Η στάση της Τεχεράνης και οι πιέσεις των ΗΠΑ
Η Τεχεράνη έχει απαιτήσει το δικαίωμα επιβολής διοδίων στη θαλάσσια κυκλοφορία ως προϋπόθεση για τον τερματισμό του πολέμου. Την ίδια στιγμή, οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει ναυτικό αποκλεισμό στο Ιράν, ενώ ο πρόεδρος Τραμπ είχε αφήσει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο αμερικανικής συμμετοχής στην επιβολή τελών διέλευσης.
Μετά τις αντιδράσεις στο εσωτερικό και διεθνώς, ο Λευκός Οίκος ξεκαθάρισε ότι επιθυμεί την πλήρη επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ χωρίς περιορισμούς.
Σύμφωνα με δύο πηγές που γνωρίζουν το περιεχόμενο της συνομιλίας Ρούμπιο – Γουάνγκ Γι, ο Αμερικανός ΥΠΕΞ έθεσε το ενδεχόμενο κινεζικά πλοία να υποχρεωθούν σε πληρωμή διοδίων, επιχειρώντας να πιέσει το Πεκίνο να ασκήσει μεγαλύτερη επιρροή στην Τεχεράνη.
Το διπλωματικό παρασκήνιο στον ΟΗΕ
Η Κίνα διατηρεί στενούς δεσμούς με το Ιράν και παραμένει βασικός αγοραστής ιρανικού πετρελαίου. Παράλληλα, έχει αποφύγει μέχρι στιγμής να αναφερθεί άμεσα στο ζήτημα των διοδίων, αν και έχει καταδικάσει τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό.
Σε μεταγενέστερη συνάντησή του με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών, ο Γουάνγκ Γι δήλωσε ότι η διεθνής κοινότητα συμμερίζεται την «κοινή ανησυχία για την αποκατάσταση της κανονικής και ασφαλούς διέλευσης μέσω των Στενών», ενώ επανέλαβε ότι η Κίνα στηρίζει το Ιράν αναφορικά με «τη διαφύλαξη της εθνικής κυριαρχίας και ασφάλειάς του».
Τον περασμένο μήνα, το Πεκίνο άσκησε βέτο σε ψήφισμα υποστηριζόμενο από τις ΗΠΑ στον ΟΗΕ που καλούσε τα κράτη να συνεργαστούν για την προστασία της εμπορικής ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ χαρακτηρίζοντάς το μεροληπτικό απέναντι στο Ιράν.
Αυτό προκάλεσε την αντίδραση του Αμερικανού πρέσβη στον ΟΗΕ, Μάικ Γουόλτς, ο οποίος κατηγόρησε την Κίνα ότι ανέχεται το Ιράν να «κρατά την παγκόσμια οικονομία υπό την απειλή όπλου».
Η Ουάσιγκτον και το Μπαχρέιν έχουν ήδη καταθέσει νέο σχέδιο ψηφίσματος στον ΟΗΕ, ζητώντας από το Ιράν να σταματήσει τις επιθέσεις και την τοποθέτηση ναρκών στα Στενά του Ορμούζ καθώς και κάθε προσπάθεια επιβολής «παράνομων διοδίων». Ωστόσο, διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι και αυτή η πρωτοβουλία ενδέχεται να προσκρούσει σε βέτο από Κίνα και Ρωσία.