Το Ιράν ανακοίνωσε την ανάπτυξη μικρών υποβρυχίων κλάσης Ghadir στα Στενά του Ορμούζ, σε μια κίνηση που εντείνει τις ανησυχίες για την ασφάλεια ενός από τα πιο στρατηγικά περάσματα ενέργειας παγκοσμίως.
- Το Ιράν διαθέτει τουλάχιστον 16 μίνι υποβρύχια κλάσης Ghadir, ικανά να φέρουν τορπίλες ή αντιπλοϊκούς πυραύλους. Ωστόσο, αυτά θεωρούνται θορυβώδη, με περιορισμένη εμπειρία πληρωμάτων και συχνά προβλήματα συντήρησης.
- Το Ιράν εντείνει τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, ζωτικής σημασίας για την παγκόσμια ενέργεια. Η ανάπτυξη των υποβρυχίων συμπίπτει με δηλώσεις των ΗΠΑ για συνοδεία εμπορικών πλοίων, εντείνοντας την γεωπολιτική ένταση στην περιοχή.
- Τα ρηχά νερά του Ορμούζ δυσχεραίνουν την απόκρυψη των Ghadir, τα οποία είναι μικρά (115 τόνοι), με περιορισμένη αυτονομία και προορίζονται για παράκτια άμυνα. Κανένα ιρανικό υποβρύχιο δεν έχει πολεμική εμπειρία.
- Αναλυτές εκτιμούν ότι τα ιρανικά μίνι υποβρύχια θα χρησιμοποιηθούν κυρίως για αποτροπή, ναρκοθέτηση ή επιθέσεις σμήνους σε συνδυασμό με drones. Η περιοχή παραμένει γεωπολιτικά κρίσιμη, με εύθραυστη ισορροπία.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Bloomberg, το Ιράν περιγράφει τα μίνι αυτά υποβρύχια ως «αόρατους φύλακες» των Στενών του Ορμούζ σε μια περίοδο αυξημένης έντασης και αδιεξόδου στις συνομιλίες με τις ΗΠΑ.
Τα μίνι υποβρύχια Ghadir και η στρατηγική του Ιράν στο Ορμούζ
Το Ιράν διαθέτει τουλάχιστον 16 μίνι υποβρύχια κλάσης Ghadir, σύμφωνα με το Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών (International Institute for Strategic Studies).
Κάθε σκάφος έχει πλήρωμα λιγότερο από 10 άτομα και μπορεί να φέρει είτε δύο τορπίλες είτε δύο κινεζικής κατασκευής αντιπλοϊκούς πυραύλους C-704.
Ωστόσο, όπως αναφέρει πηγή με γνώση του ζητήματος στο πρακτορείο, τα υποβρύχια αυτά είναι «θορυβώδη σε σύγκριση με τα περισσότερα σύγχρονα υποβρύχια», ενώ τα πληρώματά τους έχουν περιορισμένη εμπειρία και τα σκάφη παρουσιάζουν συχνά προβλήματα συντήρησης.
Το στρατηγικό πέρασμα του Ορμούζ και οι εντάσεις του Ιράν με τις ΗΠΑ
Το Ιράν έχει ουσιαστικά εντείνει τον έλεγχό του στα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και LNG.
Η απόφαση για ανάπτυξη των μίνι υποβρυχίων, σύμφωνα με το ημιεπίσημο πρακτορείο Tasnim, ήρθε ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στο Fox News ότι εξετάζει την επαναφορά του σχεδίου συνοδείας εμπορικών πλοίων από τον αμερικανικό στρατό.
Το Ιράν, σύμφωνα με αναλυτές, στηρίζει τον έλεγχό του κυρίως σε πυραύλους και φθηνά drones, ενώ τα υποβρύχια θεωρούνται συμπληρωματικό εργαλείο αποτροπής.
«Ρηχά νερά» και περιορισμοί επιχειρησιακής δράσης
Ένα από τα βασικά επιχειρησιακά προβλήματα των υποβρυχίων είναι η ίδια η γεωγραφία της περιοχής.
Τα Στενά του Ορμούζ έχουν μέγιστο βάθος περίπου 100 μέτρα, γεγονός που δυσκολεύει την απόκρυψη υποβρυχίων, καθώς τα σύγχρονα συστήματα σόναρ μπορούν να εντοπίσουν εύκολα ύποπτες κινήσεις.
Το πρακτορείο Tasnim, που συνδέεται με το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, υποστηρίζει ότι το Ghadir είναι «ειδικά σχεδιασμένο» για ρηχά νερά και επιχειρήσεις στην περιοχή.
Τεχνικά χαρακτηριστικά και σύγκριση με άλλα υποβρύχια
Τα Ghadir έχουν εκτόπισμα περίπου 115 τόνων και μήκος 29μ., καθιστώντας τα από τα μικρότερα επιχειρησιακά υποβρύχια παγκοσμίως.
Για σύγκριση, τα υποβρύχια τύπου Kilo σοβιετικής σχεδίασης ξεπερνούν τους 2.000 τόνους, ενώ τα αμερικανικά πυρηνοκίνητα επιθετικά υποβρύχια κλάσης Los Angeles υπερβαίνουν τους 6.000 τόνους.
Τα ιρανικά μίνι υποβρύχια χρησιμοποιούνται κυρίως για παράκτια άμυνα, καθώς έχουν περιορισμένη αυτονομία και επιχειρησιακή εμβέλεια.
Πενιχρή πολεμική εμπειρία
Σύμφωνα με διεθνείς αναλυτές κανένα ιρανικό υποβρύχιο δεν έχει συμμετάσχει ενεργά σε πολεμικές επιχειρήσεις, ενώ το μοναδικό μεγάλο επιχειρησιακό υποβρύχιο της χώρας, σοβιετικής κατασκευής, φέρεται να έχει τεθεί εκτός λειτουργίας.
Παράλληλα, ΗΠΑ και Ισραήλ έχουν υποστηρίξει ότι μεγάλο μέρος του ιρανικού ναυτικού έχει πληγεί σοβαρά, αν και η Τεχεράνη διατηρεί ικανότητες ασύμμετρου πολέμου στη θάλασσα.
Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) έχει αναφέρει ότι έχει αποκρούσει επανειλημμένες επιθέσεις μικρών ιρανικών σκαφών στην περιοχή τις τελευταίες εβδομάδες, ενώ η εμπορική ναυσιπλοΐα παραμένει περιορισμένη.
Το σενάριο αποτροπής και ο κίνδυνος κλιμάκωσης
Αναλυτές εκτιμούν ότι τα μίνι υποβρύχια του Ιράν θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν κυρίως για αποτροπή, ναρκοθέτηση ή επιθέσεις σμήνους σε συνδυασμό με drones και ταχύπλοα.
Όπως σημείωσε η Έμμα Σάλισμπερι του Foreign Policy Research Institute, «ο βασικός κίνδυνος θα ήταν η πόντιση ναρκών». Σε ένα πιο επιθετικό σενάριο, πρόσθεσε: «Αν ήμουν το Ιράν και ήθελα μια επίδειξη ισχύος, θα τα χρησιμοποιούσα μαζί με ταχύπλοα και drones για μια μαζική επίθεση σμήνους, αλλά αυτό εξαρτάται από το πόσο διατεθειμένοι είναι να ρισκάρουν τα πληρώματα».
Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ένα από τα πιο κρίσιμα γεωπολιτικά σημεία παγκοσμίως. Η ανάπτυξη των ιρανικών μίνι υποβρυχίων προσθέτει άλλο ένα επίπεδο ασύμμετρης απειλής σε μια ήδη τεταμένη περιοχή, όπου η ισορροπία μεταξύ αποτροπής και σύγκρουσης παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη.