Οι Νεάντερταλ δεν ήταν τελικά τόσο «χαζοί», σύμφωνα με νέες μελέτες, που επιχειρούν να ανατρέψουν παγιωμένες αντιλήψεις σε σχέση με την νοημοσύνη τους.
Για δεκαετίες, οι Νεάντερταλ παρουσιάζονταν στη δημόσια εικόνα ως πρωτόγονοι, βίαιοι και λιγότερο ευφυείς από τους σύγχρονους ανθρώπους. Όμως, νέες επιστημονικές έρευνες ανατρέπουν αυτή την αντίληψη, δείχνοντας ότι η διαφορά στη νοημοσύνη μεταξύ των δύο ειδών πιθανότατα ήταν πολύ μικρή ή και αμελητέα.
Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο Proceedings of the National Academy of Sciences, οι ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Ιντιάνα υποστηρίζουν ότι οι παραδοσιακές απόψεις σχετικά με την γνωστική κατωτερότητα των Νεάντερταλ δεν στηρίζονται επαρκώς στα δεδομένα.
Ήταν πιο «έξυπνοι» από όσο πιστεύουμε
Όπως σημειώνουν χαρακτηριστικά οι ίδιοι: «Το ερώτημα του γιατί οι Νεάντερταλ δεν υπάρχουν πλέον αποτελεί από καιρό αντικείμενο ενδιαφέροντος»και προσθέτουν: «Οι εικασίες σχετικά με τη γνωστική λειτουργία των Νεάντερταλ, που βασίζονται σε αρχαιολογικές και παλαιονευρολογικές έρευνες, έχουν συχνά καταλήξει στο συμπέρασμα ότι πιθανότατα είχαν γνωστικές δυσκολίες.
«Η τοποθέτηση των εκτιμώμενων διαφορών των Νεάντερταλ στο πλαίσιο της ποικιλομορφίας των σύγχρονων ανθρώπων δεν υποστηρίζει αυτή την άποψη.»
Οι επιστήμονες συνέκριναν δεδομένα μαγνητικής τομογραφίας από δύο πληθυσμούς σύγχρονων ανθρώπων: 200 άτομα ευρωπαϊκής καταγωγής στις ΗΠΑ και 200 άτομα της εθνοτικής ομάδας των Χαν της Κίνας. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι διαφορές στη δομή του εγκεφάλου μεταξύ αυτών των δύο ομάδων ήταν μεγαλύτερες από τις αντίστοιχες διαφορές μεταξύ σύγχρονων ανθρώπων και Νεάντερταλ.
Αυτό οδήγησε τους ερευνητές στο συμπέρασμα ότι οποιεσδήποτε γνωστικές διαφορές μεταξύ των δύο ειδών θα ήταν πιθανότατα πολύ μικρές. Όπως αναφέρουν: «Φαίνεται πιθανό ότι τυχόν μέσες γνωστικές διαφορές που υπήρχαν θα ήταν πολύ ανεπαίσθητες, αν ήταν καθόλου ανιχνεύσιμες»
«Ενώ μικρές διαφορές στη γνωστική λειτουργία μπορούν θεωρητικά να έχουν μεγάλες εξελικτικές επιπτώσεις σε πολύ μακροπρόθεσμο ορίζοντα, είναι κρίσιμο να τοποθετήσουμε το μέγεθος τέτοιων επιπτώσεων σε σωστή συγκριτική προοπτική.»
Οι ερευνητές επισημαίνουν επίσης ότι η σχέση ανάμεσα στο μέγεθος του εγκεφάλου και στη νοημοσύνη στους σύγχρονους ανθρώπους δεν είναι ισχυρή και παραμένει επιστημονικά ασαφής, επισημαίνει η Daily Mail.
Παράλληλα, αρχαιολογικά δεδομένα δείχνουν ότι οι Νεάντερταλ ήταν ιδιαίτερα προσαρμοστικοί. Χρησιμοποιούσαν τη φωτιά, μαγείρευαν, είχαν ευρεία διατροφή και ζούσαν σε μεγάλα γεωγραφικά διαστήματα, από την Πορτογαλία έως την Κεντρική Ασία. Η εξαφάνισή τους αποδίδεται όλο και λιγότερο σε «ανωτερότητα» των σύγχρονων ανθρώπων και περισσότερο σε δημογραφικούς και γενετικούς παράγοντες, όπως η διασταύρωση πληθυσμών.
Στο ίδιο πνεύμα, ξεχωριστή μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Plos One αμφισβητεί επίσης την ιδέα της γνωστικής ή τεχνολογικής κατωτερότητας των Νεάντερταλ.
Όπως αναφέρει: «Σχεδόν όλες οι εξηγήσεις για την εξαφάνιση των Νεάντερταλ από τα ευρασιατικά αρχεία οδηγούν, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, στην άφιξη του Homo sapiens, των ανατομικά σύγχρονων ανθρώπων, στην Ευρώπη και τη Δυτική Ασία.»
«Η εξαφάνιση των πρωτόγονων πληθυσμών, συμπεριλαμβανομένων των Νεάντερταλ, εξηγείται συνήθως με βάση την «ανωτερότητα» των σύγχρονων ανθρώπων.»
«Δεν βρήκαμε δεδομένα που να υποστηρίζουν την υποτιθέμενη τεχνολογική, κοινωνική και γνωστική κατωτερότητα των Νεάντερταλ σε σύγκριση με τους σύγχρονους τους», επισημαίνουν.
Οι Νεάντερταλ μιλούσαν και επικοινωνούσαν
Ακόμη πιο πρόσφατες μελέτες έχουν επιχειρήσει να ανασυνθέσουν τον τρόπο επικοινωνίας των Νεάντερταλ. Σύμφωνα με τα ευρήματα, φαίνεται πιθανό ότι είχαν μορφές γλώσσας κατανοητές από τον Homo sapiens, αν και με διαφορετική φωνητική χροιά και φυσιολογία.
Ο καθηγητής Στίβεν Μίθεν, ειδικός στην προϊστορία, αναφέρει:
«Θα ακούγονταν πιο ρινικά λόγω των μεγάλων μύτων τους, θα μπορούσαν να μιλούν πολύ πιο δυνατά και για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα χωρίς να παίρνουν ανάσα λόγω του μεγάλου στήθους και της πνευμονικής τους χωρητικότητας.»
Παρά τις διαφορές αυτές, οι ειδικοί εκτιμούν ότι υπήρχε επικοινωνιακή κατανόηση μεταξύ των δύο ειδών: «Ο Homo sapiens και οι Νεάντερταλ θα μπορούσαν να μιλήσουν «όπως μπορούμε σήμερα να επικοινωνούμε με ανθρώπους που μιλούν άλλες γλώσσες χρησιμοποιώντας χειρονομίες και εκφράσεις του προσώπου».»
Συνολικά, η σύγχρονη επιστήμη φαίνεται να εγκαταλείπει σταδιακά την εικόνα του «υποδεέστερου Νεάντερταλ» και να τον αντικαθιστά με εκείνη ενός εξίσου πολύπλοκου, προσαρμοστικού και ενδεχομένως γλωσσικά ικανού ανθρώπινου συγγενή.
Για περισσότερες πληροφορίες δείτε εδώ.