Τον τρόμο που βίωσαν στο Μεξικό, όταν ξέσπασε το κύμα βίας μετά τον θάνατο του διαβόητου βαρόνου των ναρκωτικών Νεμέσιο Οσεγκέρα Θερβάντες, γνωστού ως «Ελ Μέντσο», περιέγραψαν τουρίστες.
Χαρακτηριστική είναι η μαρτυρία ατόμου που επικαλείται η Daily Mail, το οποίο ανέφερε ότι «ήμασταν τρομοκρατημένοι, τρέξαμε, υπήρχαν φωτιές παντού γύρω μας… Άρχισα να βιντεοσκοπώ για να στείλω στην οικογένειά μου σε περίπτωση που θα πέθαινα».
Ο θάνατος του πρώην αστυνομικού έπειτα από επιχείρηση των μεξικανικών ειδικών δυνάμεων στην πολιτεία Χαλίσκο πυροδότησε μια έκρηξη βίας, που βύθισε στο χάος τουλάχιστον 20 από τις 32 πολιτείες του Μεξικού, με το καρτέλ του -«Νέα Γενιά του Χαλίσκο»- να εξαπολύει αντίποινα στήνοντας εκατοντάδες (252) οδοφράγματα σε ομοσπονδιακούς δρόμους, πυρπολώντας οχήματα, εξαπολύοντας ένοπλες επιθέσεις σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις, τράπεζες και πρατήρια καυσίμων, ενώ αεροδρόμια σε μεγάλες πόλεις ανέστειλαν τη λειτουργία τους.
Σύμφωνα με τις μεξικανικές αρχές, περισσότεροι από 50 άνθρωποι σκοτώθηκαν στις συγκρούσεις που ακολούθησαν, μεταξύ αυτών 25 μέλη των μεξικανικών δυνάμεων ασφαλείας και περίπου 30 φερόμενοι ως ένοπλοι του καρτέλ. Αναφέρθηκαν και θύματα μεταξύ αμάχων, ανάμεσά τους και μία έγκυος.
Τουρίστες παγιδευμένοι στη φωτιά: «Ήμασταν τρομοκρατημένοι»
Το τουριστικό θέρετρο του Πουέρτο Βαγιάρτα, δημοφιλής προορισμός για Αμερικανούς και Καναδούς, μετατράπηκε σε πεδίο μάχης, με ξενοδοχεία να μετατρέπονται σε καταφύγια και τουρίστες να ταμπουρώνονται στα δωμάτιά τους.
Ο Αμερικανός τουρίστας Τζιμ Μπεκ, που επισκέπτεται την περιοχή εδώ και 20 χρόνια, περιέγραψε τον πανικό όταν ξέσπασαν οι συγκρούσεις: «Ήμασταν τρομοκρατημένοι. Είδαμε ανθρώπους να τρέχουν στους δρόμους, να τρέχουν μακριά από τις φλόγες και τη φωτιά, και τρέξαμε πίσω στο ξενοδοχείο. Τότε μας είπαν να παραμείνουμε κλεισμένοι μέσα».
Όπως είπε, είδε «ταξί ανατιναγμένα σε όλη την πόλη, να μπλοκάρουν τους δρόμους», ενώ παρέμεινε «κλειδωμένος και κρυμμένος» για μία ολόκληρη ημέρα με περιορισμένο φαγητό και νερό. «Είναι σουρεαλιστικό να ξέρεις ότι αυτό το ζεστό, υπέροχο μέρος που επισκεπτόμαστε δύο φορές τον χρόνο βρίσκεται σε καραντίνα. Και είναι απλώς τρομακτικό για όλους τους ανθρώπους εδώ».
Ο Άαρον Μέισον από τη Νέα Υόρκη ανέφερε ότι «όλα είναι κλειστά, επιχειρήσεις, εστιατόρια, μίνι μάρκετ. Δεν έχουμε καθόλου φαγητό στο σπίτι. Είναι πραγματικά σουρεαλιστικό».
Ο Καναδός Ντέιβ Μπλοκ περιέγραψε πως η κόρη του «είδε μέλη του καρτέλ να βάζουν φωτιά σε ένα αυτοκίνητο ακριβώς μπροστά μας. Υπήρχε φωτιά παντού γύρω μας. Ήταν τρομακτικό».
Η οικογένεια έμεινε χωρίς τρόφιμα λόγω του καθολικού lockdown: «Πεινούσαμε χθες. Δεν είχαμε φαγητό… Τίποτα δεν ήταν ανοιχτό. Ήταν μια τρομακτική μέρα».
Πανικός στο αεροδρόμιο της Γκουανταλαχάρα
Στο αεροδρόμιο της Γκουανταλαχάρα, δεύτερης μεγαλύτερης πόλης του Μεξικού, εκτυλίχθηκαν σκηνές πανικού, όταν ξέσπασαν πυροβολισμοί και αναφέρθηκαν επιθέσεις κοντά στις εγκαταστάσεις.
Η influencer ομορφιάς Γιασμίν Μάγια, με εκατομμύρια ακολούθους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, βρισκόταν εκεί μαζί με την 84χρονη γιαγιά της.
«Φώναζα στη γιαγιά μου: “Πέσε κάτω! Κάτω!”» ανέφερε, περιγράφοντας πώς οι επιβάτες έτρεχαν για να σωθούν. «Ειλικρινά, ήταν η πιο τραυματική εμπειρία της ζωής μου και δεν θέλω να την ξαναζήσω ποτέ».
Όπως εξήγησε, το πιο δύσκολο ήταν ότι έπρεπε να προστατεύσει τη γιαγιά της: «Εκείνη τη στιγμή, το μόνο που ήθελα ήταν να τρέξω και να κρυφτώ, αλλά η γιαγιά μου είναι 84 ετών, δεν μπορούσε να κινηθεί γρήγορα».
Η ίδια αποκάλυψε ότι κατέγραψε βίντεο μέσα στον πανικό, ώστε να έχει κάτι να στείλει στην οικογένειά της, αν της συνέβαινε κάτι. «Είναι ένα μήνυμα που δεν θέλεις ποτέ να στείλεις, αλλά απλώς προσευχόμουν: “Σε παρακαλώ, Θεέ μου, φέρε με σπίτι, στα μωρά μου”».
Όταν τελικά κατάφερε να επιβιβαστεί σε πτήση, το ταξίδι «έμοιαζε με μια αιωνιότητα». «Αυτό που συμβαίνει στο Μεξικό είναι τόσο θλιβερό και με πονάει. Η οικογένειά μου και η γιαγιά μου ζουν ακόμη εκεί, και η καρδιά μου πονά για όλους όσοι παραμένουν παγιδευμένοι στα σπίτια τους».
«Η πόλη είναι υπό πολιορκία»
Άλλοι τουρίστες κατέγραψαν εκρήξεις από δεξαμενές προπανίου και φλεγόμενα λεωφορεία. Ο Νταν Σμιθ δημοσίευσε βίντεο στο οποίο ακούγονται συναγερμοί, ενώ τρέχει να εκκενώσει κτίριο: «Εκκενώνουμε το κτίριο, έχουν εκραγεί δεξαμενές προπανίου. Ελπίζω να μην πιάσει φωτιά το κτίριο».
Η Κέιτι Χόλομαν, επίσης Αμερικανίδα, ανέφερε: «Ο δρόμος είναι κλειστός λόγω του καρτέλ. Δεν υπάρχουν πτήσεις προς τις ΗΠΑ. Τις επαναπρογραμματίσαμε για αύριο το απόγευμα και ελπίζουμε πραγματικά να γυρίσουμε σπίτι. Θα προσευχηθούμε να τα καταφέρουμε. Το προσωπικό του ξενοδοχείου λέει ότι αυτό δεν έχει ξανασυμβεί».
Στην πολιτεία Γκουαναχουάτο οι Αρχές έκλεισαν σχολεία και πανεπιστήμια, ενώ στρατιωτικές ενισχύσεις -περίπου 2.500 επιπλέον στρατιώτες- αναπτύχθηκαν στο δυτικό Μεξικό. Συνολικά, πάνω από 9.500 μέλη των ενόπλων δυνάμεων κινητοποιήθηκαν.
Το μήνυμα της κυβέρνησης και η επόμενη μέρα
Η πρόεδρος του Μεξικού, Κλαούντια Σέινμπαουμ, έπλεξε το εγκώμιο του στρατού για την επιχείρηση κατά του «Ελ Μέντσο» και διαβεβαίωσε ότι «επικρατεί ηρεμία, υπάρχει κυβέρνηση, υπάρχουν ένοπλες δυνάμεις και μεγάλος συντονισμός», τονίζοντας ότι δεν υπήρξε άμεση εμπλοκή των ΗΠΑ στο έδαφος.
Αναλυτές εκτιμούν ότι ο θάνατος του «Ελ Μέντσο» δημιουργεί κενό εξουσίας σε ένα καρτέλ με παρουσία σε τουλάχιστον 21 πολιτείες του Μεξικού και με ισχυρά διεθνή δίκτυα. Το ερώτημα παραμένει ποιος και πώς θα αναλάβει την ηγεσία.
Το χειρότερο σενάριο, σύμφωνα με ειδικούς ασφαλείας, θα ήταν μια στροφή σε αδιάκριτη βία και «ναρκο-τρομοκρατικές» επιθέσεις, με παγιδευμένα αυτοκίνητα και επιθέσεις κατά κρατικών στόχων, σε μια προσπάθεια εκφοβισμού της μεξικανικής κυβέρνησης.
Προς το παρόν, οι δρόμοι στο Πουέρτο Βαγιάρτα καθαρίστηκαν από τα οδοφράγματα και οι Αρχές ανακοίνωσαν περισσότερες από 70 συλλήψεις. Οι πτήσεις άρχισαν σταδιακά να αποκαθίστανται.
Ωστόσο, για χιλιάδες κατοίκους και τουρίστες, η εμπειρία των τελευταίων ημερών άφησε ανεξίτηλο σημάδι. Όπως είπε μια δασκάλα από την Πόλη του Μεξικού, «ο φόβος είναι παντού στους δρόμους».