Η έντονη ανθρώπινη παρουσία στο Έβερεστ αφήνει ένα απρόσμενο αποτύπωμα: ερευνητές εξετάζουν πόσο μπορεί να επηρεάζουν τον παγετώνα ακόμη και τα ούρα των ορειβατών.
- Νέα έρευνα στο Έβερεστ υπολογίζει τη θεωρητική επίδραση των ανθρώπινων ούρων. Η θερμότητα από τα ούρα στο Base Camp θα μπορούσε να λιώσει έως 154 τόνους πάγου, αναδεικνύοντας μια νέα περιβαλλοντική διάσταση της ανθρώπινης παρουσίας.
- Η τήξη οφείλεται στη διαφορά θερμοκρασίας των ούρων (37°C) από τον πάγο. Οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι οι 154 τόνοι είναι ένα ανώτατο θεωρητικό όριο, καθώς δεν μεταφέρεται όλη η θερμική ενέργεια απευθείας στον παγετώνα.
- Η αυξανόμενη ανθρώπινη πίεση στον παγετώνα Κούμπου οδηγεί τους ερευνητές σε μια δραστική πρόταση. Προτείνουν τη μεταφορά του Everest Base Camp σε περιοχή χωρίς πάγο, για να περιοριστεί η τήξη και να αυξηθεί η ασφάλεια.
- Παράλληλα με τα απόβλητα, τα απορρίμματα παραμένουν μεγάλο πρόβλημα στο βουνό. Παλαιότερες προσπάθειες, όπως το σύστημα εγγύησης για τη συλλογή 8 κιλών σκουπιδιών, απέτυχαν να καθαρίσουν τα μεγαλύτερα υψόμετρα και τελικά καταργήθηκαν.
Κάθε άνοιξη, χιλιάδες άνθρωποι περνούν από το Everest Base Camp, είτε για να επιχειρήσουν την ανάβαση στην υψηλότερη κορυφή του κόσμου είτε ως πεζοπόροι και μέλη των ομάδων υποστήριξης.
Η παρουσία τόσων ανθρώπων πάνω στον παγετώνα Κούμπου έχει εδώ και χρόνια περιβαλλοντικές συνέπειες. Μια νέα μελέτη, όμως, στρέφει την προσοχή σε έναν παράγοντα που μέχρι σήμερα δεν είχε μελετηθεί επαρκώς: τα ούρα που καταλήγουν απευθείας πάνω στον πάγο.
Οι επιστήμονες υπολόγισαν ότι κατά την ανοιξιάτικη περίοδο του 2023 η θερμότητα που περιείχαν τα ούρα των ανθρώπων στο base camp θα μπορούσε, θεωρητικά, να είναι αρκετή για να λιώσει έως και 154 τόνους πάγου.
Ο αριθμός δεν αντιστοιχεί σε πραγματικά μετρημένη απώλεια πάγου. Οι ίδιοι οι ερευνητές τον χαρακτηρίζουν ουσιαστικά ως ανώτατη εκτίμηση, καθώς στην πραγματικότητα δεν μεταφέρεται όλη η θερμότητα στον παγετώνα.
338.299 λίτρα σε μία ανοιξιάτικη περίοδο
Η έρευνα επικεντρώθηκε στην άνοιξη του 2023, όταν περίπου 2.127 άνθρωποι παρέμειναν στο Everest Base Camp για διάστημα κατά μέσο όρο 50 ημερών.
Με βάση τους υπολογισμούς των επιστημόνων, κάθε άνθρωπος παράγει κατά μέσο όρο περίπου 3,181 λίτρα ούρων ημερησίως.
Αυτό σημαίνει ότι στη διάρκεια της συγκεκριμένης περιόδου η συνολική ποσότητα έφτασε περίπου τα 338.299 λίτρα.
Το ιδιαίτερο πρόβλημα στο Everest Base Camp είναι ότι, ενώ από το 2003 τα περιττώματα συλλέγονται σε ειδικά μπλε βαρέλια, τα ούρα εξακολουθούν να αποβάλλονται απευθείας πάνω στον πάγο.
Η ομάδα των επιστημόνων από το Τμήμα Χαρτογράφησης του Νεπάλ θέλησε να υπολογίσει τι μπορεί να σημαίνει αυτή η πρακτική για τον παγετώνα Κούμπου.
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Regional Environmental Change το 2026 με επικεφαλής τον Khim Lal Gautam.
Πώς μπορεί να λιώσει ο πάγος από τα ούρα
Η εξήγηση βασίζεται στη θερμοκρασία.
Στο μεγάλο υψόμετρο όπου βρίσκεται το base camp, η θερμοκρασία του πάγου παραμένει σταθερά κάτω από τους 0°C. Τα ανθρώπινα ούρα, από την άλλη, αποβάλλονται σε θερμοκρασία κοντά στους 37°C.
Όταν έρχονται σε άμεση επαφή με τον παγετώνα, μεταφέρουν θερμότητα στον πάγο. Οι ερευνητές επιχείρησαν να υπολογίσουν πόση τήξη θα μπορούσε θεωρητικά να προκαλέσει αυτή η θερμική ενέργεια. Το αποτέλεσμα έφτασε τους 154 τόνους πάγου.
Υπάρχει, όμως, μια σημαντική επιφύλαξη.
Ο συγκεκριμένος υπολογισμός προϋποθέτει ότι όλη η θερμότητα των ούρων μεταφέρεται στον πάγο. Στις πραγματικές συνθήκες του βουνού, μέρος της χάνεται μέσω της απορροής, της διήθησης στα υλικά που βρίσκονται πάνω στον παγετώνα και άλλων διαδικασιών.
Γι' αυτό και οι επιστήμονες ξεκαθαρίζουν ότι οι 154 τόνοι αποτελούν πιθανό ανώτατο όριο και όχι απόδειξη ότι πράγματι έλιωσε αυτή η ποσότητα πάγου.
Η ανθρώπινη πίεση στον παγετώνα Κούμπου
Ο παγετώνας Κούμπου βρίσκεται σε υψόμετρο περίπου 5.364 μέτρων και εκεί έχει στηθεί το Everest Base Camp, το βασικό σημείο προετοιμασίας των αποστολών που επιχειρούν να φτάσουν στην κορυφή.
Τις τελευταίες δεκαετίες, η ανθρώπινη δραστηριότητα στην περιοχή έχει αυξηθεί σημαντικά.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι ο μεγαλύτερος αριθμός ορειβατών, πεζοπόρων και μελών προσωπικού υποστήριξης έχει εντείνει την περιβαλλοντική πίεση στην περιοχή της κατασκήνωσης και στον ίδιο τον παγετώνα.
Με βάση τα ευρήματά τους, προτείνουν μία αρκετά δραστική λύση: τη μεταφορά του Everest Base Camp σε περιοχή όπου δεν υπάρχει πάγος.
Μια τέτοια αλλαγή, υποστηρίζουν, θα μπορούσε να περιορίσει την ανθρώπινη συμβολή στην τήξη του παγετώνα, να ενθαρρύνει πιο βιώσιμες πρακτικές ορειβασίας και να βελτιώσει την ασφάλεια των αποστολών.
Παράλληλα, εκτιμούν ότι θα μπορούσε να μειώσει την πίεση στην περιοχή του Khumbu Icefall και να συμβάλει σε ένα πιο ανθεκτικό ορεινό οικοσύστημα.
Οι ίδιοι εντάσσουν το ζήτημα σε ένα ευρύτερο περιβαλλοντικό πρόβλημα, επισημαίνοντας ότι η ταχεία τήξη των παγετώνων στην περιοχή Hindu Kush–Himalaya αφορά όχι μόνο τις τοπικές κοινότητες αλλά μπορεί να έχει και παγκόσμιες συνέπειες, μεταξύ άλλων μέσω της συμβολής στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας.
Και το πρόβλημα των σκουπιδιών παραμένει
Τα ούρα δεν είναι το μοναδικό αποτύπωμα που αφήνουν πίσω τους οι χιλιάδες άνθρωποι που ανεβαίνουν στο Έβερεστ.
Τα απορρίμματα εξακολουθούν να αποτελούν σοβαρό πρόβλημα, παρά τις προσπάθειες που έγιναν τα προηγούμενα χρόνια για να περιοριστούν.
Το 2014 είχε εφαρμοστεί ένα πρόγραμμα που υποχρέωνε τους ορειβάτες να καταβάλλουν εγγύηση 4.000 δολαρίων. Για να πάρουν πίσω τα χρήματα, έπρεπε κατά την επιστροφή τους να μεταφέρουν τουλάχιστον 8 κιλά σκουπιδιών.
Η λογική ήταν να απομακρύνονται σταδιακά τα απορρίμματα προηγούμενων αποστολών, μεταξύ των οποίων φιάλες οξυγόνου και ανθρώπινα απόβλητα.
Το σύστημα, ωστόσο, καταργήθηκε καθώς διαπιστώθηκε ότι μπορούσε να παρακαμφθεί.
Ορειβάτες μπορούσαν να συγκεντρώνουν τα απαιτούμενα κιλά απορριμμάτων από χαμηλότερες κατασκηνώσεις, αφήνοντας ουσιαστικά ανέγγιχτο το πρόβλημα στα μεγαλύτερα υψόμετρα, όπου είχαν συσσωρευτεί πολλά από τα σκουπίδια.
Ο Tshering Sherpa, επικεφαλής της Sagarmatha Pollution Control Committee, έχει εξηγήσει ότι από τις υψηλότερες κατασκηνώσεις οι ορειβάτες τείνουν να επιστρέφουν κυρίως με τις άδειες φιάλες οξυγόνου.
Αντίθετα, σκηνές, κονσέρβες, κουτιά και συσκευασίες τροφίμων και ποτών συχνά παραμένουν στο βουνό.
Η νέα μελέτη προσθέτει έτσι ακόμη μία διάσταση στο περιβαλλοντικό αποτύπωμα της ορειβασίας στο Έβερεστ: εκτός από τα ορατά σκουπίδια, ακόμη και τα ανθρώπινα απόβλητα μπορεί να επιβαρύνουν ένα ήδη ευαίσθητο παγετωνικό περιβάλλον.