Τους βασικούς υποψήφιους και τους πολιτικούς συσχετισμούς ενόψει των εκλογών στο Ισραήλ παρουσιάζει σε ανάλυσή του το Reuters.
Όπως επισημαίνει για μεγάλο χρονικό διάστημα, ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου φαινόταν να οδεύει προς την απώλεια της εξουσίας. Ωστόσο, όσο πλησιάζει η ημέρα της ψηφοφορίας, η διαφορά έχει μειωθεί και οι πολιτικοί του αντίπαλοι δεν διαθέτουν σαφή δρόμο προς την εξουσία.
Την Τρίτη, οι πολίτες θα ψηφίσουν κόμματα, και οι έδρες στο κοινοβούλιο θα κατανεμηθούν σε πρόσωπα που περιλαμβάνονται στις κομματικές λίστες, βάσει του συστήματος της απλής αναλογικής. Πρόκειται για τις πρώτες βουλευτικές εκλογές στο Ισραήλ μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου του 2023, η οποία βύθισε τη Μέση Ανατολή σε αναταραχή, οδηγώντας το Ισραήλ σε πόλεμο στον Λίβανο και τη Γάζα, καθώς και σε αεροπορικές επιδρομές κατά του Ιράν.
Ακολουθούν στοιχεία για ορισμένους από τους βασικούς υποψηφίους.
Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο έμπειρος πολιτικός -Πλήγμα στο προφίλ του η 7η Οκτωβρίου
Βρίσκεται στην εξουσία για το μεγαλύτερο διάστημα από το 2009 -αφού προηγουμένως είχε διατελέσει πρωθυπουργός τη δεκαετία του 1990— ο Νετανιάχου έχει καταστεί το πρόσωπο του Ισραήλ στο εξωτερικό, ενώ στο εσωτερικό αποτελεί μια προσωπικότητα που προκαλεί έντονη πόλωση. Οι υποστηρικτές του τον αποκαλούν «Βασιλιά Μπίμπι» και τον θεωρούν τον ισχυρό ηγέτη που χρειάζεται το Ισραήλ σε μια εχθρική περιοχή. Ωστόσο, καθώς καταζητείται από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για φερόμενα εγκλήματα πολέμου στη Γάζα —κατηγορίες τις οποίες απορρίπτει— και δικάζεται στο Ισραήλ για υποθέσεις διαφθοράς —τις οποίες επίσης αρνείται—, ο ίδιος δίνει μάχη για την πολιτική του επιβίωση. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν κατακόρυφη πτώση για το κόμμα του, το Λικούντ, μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου, η οποία έπληξε το προφίλ του ως εγγυητή της ασφάλειας. Οι πολιτικές της κυβέρνησής του σε ζητήματα θρησκείας και κράτους έχουν επίσης προκαλέσει δυσαρέσκεια σε πολλούς Ισραηλινούς. Παρόλα αυτά, ο 77χρονος Νετανιάχου είναι εξαιρετικά έμπειρος στο να επιβιώνει πολιτικά. Έχει δηλώσει ότι επιθυμεί να σχηματίσει μια «ευρεία εθνική» κυβέρνηση μετά τις εκλογές, εφόσον κερδίσει. Σε περίπτωση πολιτικού αδιεξόδου, ενδέχεται να παραμείνει υπηρεσιακός πρωθυπουργός για αρκετούς μήνες.
Εκλογές στο Ισραήλ: Οι βασικοί αντίπαλοι του Νετανιάχου
Συνεχίζοντας το Reuters παραθέτει στοιχεία για τους κυριότερους πολιτικούς αντίπαλους του Νετανιάχου:
Ο πρώην αρχηγός του στρατού, Γκάντι Άιζενκοτ, ο οποίος έχασε έναν γιο του σε μάχες στη Γάζα. Ο 66χρονος Άιζενκοτ προβάλλει την εικόνα ενός ανθρώπου εκτός του παραδοσιακού πολιτικού κατεστημένου, ενός στρατιωτικού και υπέρμαχου της σκληρής γραμμής θέματα ασφαλείας. Η ταπεινή καταγωγή του και οι θυσίες της οικογένειάς του έρχονται σε έντονη αντίθεση με τις δεκαετίες του Νετανιάχου σε υψηλά αξιώματα και τις εκκρεμείς υποθέσεις διαφθοράς που τον βαραίνουν. Ηγείται ενός νέου κεντρώου κόμματος με την ονομασία «Γιασάρ» (Yashar) που στα εβραϊκά σημαίνει «ευθύς» ή «έντιμος».
Ο 54χρονος πρώην πρωθυπουργός Ναφτάλι Μπένετ -δεξιός, πρώην καταδρομέας, πρώην συνεργάτης του Νετανιάχου και εκατομμυριούχος στον τομέα της υψηλής τεχνολογίας -έχει ενώσει τις δυνάμεις του με τον κεντρώο πρώην πρωθυπουργό Γιαΐρ Λαπίντ. Το νέο τους κόμμα ονομάζεται «Μαζί» (Together) και τα μηνύματά του εστιάζουν στην επούλωση των τραυμάτων του έθνους και στην επαναφορά της χώρας στη σωστή πορεία. Η συμμαχία τους -παρά το γεγονός ότι οι δύο άνδρες βρίσκονται στα αντίθετα άκρα του πολιτικού φάσματος- εκτόπισε τον Νετανιάχου από την εξουσία στις εκλογές του 2021.
Ο 68χρονος πρώην υπουργός Άμυνας, Αβιγκντόρ Λίμπερμαν, υπήρξε κάποτε στενός σύμμαχος του Νετανιάχου. Όντας ακόμη πιο σκληροπυρηνικός από τον πρώην προϊστάμενό του, ο Λίμπερμαν αποχώρησε από την κυβέρνηση Νετανιάχου το 2018, κατηγορώντας τον πρωθυπουργό για υπερβολική επιείκεια απέναντι στους Παλαιστίνιους μαχητές στη Γάζα. Έκτοτε, έχει εξελιχθεί σε έναν από τους σφοδρότερους επικριτές του Νετανιάχου. Το κόμμα του, «Ισραήλ, το Σπίτι μας» (Israel Our Home), αντλεί μεγάλο μέρος της υποστήριξής του από την κοινότητα των μεταναστών που προέρχονται από την πρώην Σοβιετική Ένωση.
Ο 64χρονος πρώην στρατηγός Γιαΐρ Γκολάν —ο οποίος επαινέθηκε για τη διάσωση πολιτών από ένα από τα σημεία που δέχθηκαν επίθεση από τη Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου— ηγείται του κόμματος «Δημοκρατικοί» (Democrats). Το κόμμα αυτό δημιουργήθηκε από τα απομεινάρια του ιστορικού Εργατικού Κόμματος του Ισραήλ και του μικρότερου αριστερού κόμματος «Μερέτζ» (Meretz).
Υποψήφιοι στο πλευρό του Νετανιάχου
Ο 46χρονος υπουργός Οικονομικών, Μπεζαλέλ Σμότριτς, και ο 50χρονος υπουργός Εθνικής Ασφάλειας, Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ, έχουν προκαλέσει διεθνείς αντιδράσεις εξαιτίας των ακροδεξιών πολιτικών τους απέναντι στους Παλαιστίνιους. Ο Σμότριτς έχει πρωτοστατήσει στην ταχεία επέκταση των ισραηλινών οικισμών στη Δυτική Όχθη, εκφράζοντας μάλιστα την ελπίδα ότι αυτή η κίνηση θα «θάψει» την ιδέα της δημιουργίας παλαιστινιακού κράτους.
Ο Μπεν-Γκβιρ, ο οποίος καταδικάστηκε το 2007 για υποκίνηση ρατσιστικού μίσους κατά των Αράβων, έχει προωθήσει την επιβολή της θανατικής ποινής για καταδικασθέντες Παλαιστίνιους μαχητές, την αυστηροποίηση των συνθηκών κράτησης για τους φυλακισμένους Παλαιστίνιους, καθώς και τη διευκόλυνση της οπλοκατοχής για τους Ισραηλινούς. Και οι δύο άνδρες έχουν ταχθεί υπέρ της εκδίωξης των Παλαιστινίων από τη Λωρίδα της Γάζας και της επανεγκατάστασης Ισραηλινών στον θύλακα.
Υπερορθόδοξοι σύμμαχοι
Εδώ και χρόνια, ο Νετανιάχου βασίζεται για την πολιτική του επιβίωση σε δύο υπερορθόδοξα εβραϊκά κόμματα: τον «Ενωμένο Ιουδαϊσμό της Τορά» (United Torah Judaism) και το Shas. Τα αιτήματά τους, όπως να εξαιρείται κατά κύριο λόγο η κοινότητά τους από την υποχρεωτική στρατιωτική θητεία, σε συνδυασμό με τη χαμηλή συμμετοχή τους στο εργατικό δυναμικό και την εξάρτησή τους από κρατικά επιδόματα, έχουν προκαλέσει την οργή πολλών Ισραηλινών, ιδιαίτερα σε μια περίοδο πολέμου.
Τα κόμματα που μπορεί να κρίνουν το αποτέλεσμα
Καταλήγοντας το Reuters τονίζει ότι κόμματα που δεν έχουν ταχθεί ξεκάθαρα με καμία από τις δύο πλευρές θα μπορούσαν να γείρουν την πλάστιγγα υπέρ του Νετανιάχου ή των αντιπάλων του. Σε αυτά περιλαμβάνονται Raam και το Joint List, τα δύο κόμματα που εκπροσωπούν την αραβική μειονότητα του Ισραήλ, η οποία αποτελεί το 20% του πληθυσμού. Μαζί τους συγκαταλέγονται ένα νέο δεξιό κόμμα με την ονομασία «Λαός του Ισραήλ» (People of Israel) και ένα κεντροδεξιό κόμμα με την ονομασία «Οι Εφέδροι» (The Reservists), τα οποία παρουσιάζουν ασταθή ποσοστά στις δημοσκοπήσεις.