Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με μια από τις πιο κρίσιμες αποφάσεις της θητείας του, καθώς εξετάζει τα επόμενα βήματα στον πόλεμο με το Ιράν.
- Ο Τραμπ βρίσκεται σε κρίσιμη θέση σχετικά με τον πόλεμο με το Ιράν, εξετάζοντας επιλογές με κινδύνους και περιορισμένες πιθανότητες επιτυχίας, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης χερσαίων δυνάμεων.
- Η σύγκρουση επικεντρώνεται στα Στενά του Ορμούζ, με το Ιράν να ενισχύει τον έλεγχο και να προκαλεί αναταράξεις στις αγορές, ενώ οι ΗΠΑ εξετάζουν τρόπους να περιορίσουν την επιρροή της Τεχεράνης.
- Οι επιλογές του Τραμπ, όπως η κατάληψη της νήσου Χαργκ, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε κλιμάκωση και αντίδραση από το Ιράν, με κίνδυνο ευρύτερου πολέμου και εμπλοκής συμμάχων.
- Υπάρχουν φόβοι για απώλειες Αμερικανών στρατιωτών, πολιτικό κόστος και ανεξέλεγκτη κλιμάκωση, καθώς ο Τραμπ προσπαθεί να επιτύχει μια «νίκη» χωρίς να οδηγήσει σε γενικευμένη σύγκρουση.
Παρά τις συνεχείς στρατιωτικές επιχειρήσεις και τις έντονες πιέσεις για ένα γρήγορο αποτέλεσμα, οι διαθέσιμες επιλογές του ενοίκου του Λευκού Οίκου αναφορικά με τον πόλεμο με το Ιράν φαίνεται να ενέχουν σοβαρούς κινδύνους και περιορισμένες πιθανότητες επιτυχίας.
Τα σενάρια που επεξεργάζεται το Πεντάγωνο περιλαμβάνουν ακόμη και ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων για την κατάληψη στρατηγικών στόχων εντός του Ιράν. Ωστόσο, αυτά τα σχέδια ενδέχεται να οδηγήσουν σε «βαριές απώλειες» χωρίς να διασφαλίζουν την αίσια έκβαση του πολέμου, σύμφωνα με ανάλυση του CNN.
Οι εσωτερικοί σχεδιασμοί αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία, καθώς ο Τραμπ καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη για αποφασιστική νίκη έναντι του Ιράν και στον φόβο μιας παρατεταμένης και αιματηρής σύγκρουσης.
Διπλωματία υπό πίεση
Παρά τη στρατιωτική ένταση, η διπλωματική οδός παραμένει στο τραπέζι. Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι επιθυμεί τον γρήγορο τερματισμό του πολέμου με το Ιράν, ακόμη κι αν δεν είναι σαφές πώς μπορεί να επιτευχθεί αυτό.
«Έχουν ηττηθεί, δεν μπορούν να επιστρέψουν. Τώρα έχουν την ευκαιρία να κάνουν μια συμφωνία. Αλλά αυτό εξαρτάται από αυτούς», δήλωσε χαρακτηριστικά, αναφερόμενος στο καθεστώς της Τεχεράνης.
Παρότι είχε απειλήσει με πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές του Ιράν, ο Τραμπ έδωσε τελικά νέα παράταση έως τις αρχές Απριλίου για πρόοδο στις διαπραγματεύσεις. Ωστόσο, οι συνομιλίες παραμένουν σε αδιέξοδο: η αμερικανική πρόταση 15 σημείων απορρίφθηκε από την Τεχεράνη, ενώ και οι ιρανικές απαιτήσεις -όπως οι πολεμικές αποζημιώσεις - θεωρήθηκαν απαράδεκτες από την Ουάσιγκτον.
Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λέβιτ υπογράμμισε: «Είναι δουλειά του Πενταγώνου να προετοιμάζεται ώστε να προσφέρει στον αρχηγό του στρατού [σ.σ. πρόεδρο των ΗΠΑ] τη μέγιστη ευελιξία επιλογών. Αυτό δεν σημαίνει ότι έχει ληφθεί απόφαση».
Τα Στενά του Ορμούζ και η ενεργειακή ασφυξία
Στο επίκεντρο της σύγκρουσης βρίσκονται τα Στενά του Ορμούζ, από τα σημαντικότερα περάσματα ενέργειας παγκοσμίως. Η ενίσχυση του ελέγχου τους από το Ιράν έχει οδηγήσει σε δραματική μείωση της ναυσιπλοΐας και σε αναταράξεις στις διεθνείς αγορές.
Ο Λάντον Ντέρεντς, πρώην αξιωματούχος ενέργειας, σημειώνει: «[Οι Ιρανοί] δεν έχουν κανένα κίνητρο να χαλαρώσουν την πίεση στα στενά αυτή τη στιγμή. Και δεν βλέπω πολιτικά εργαλεία που να μπορούν να καλύψουν το μέγεθος του ελλείμματος».
Η Ουάσιγκτον εξετάζει τρόπους να περιορίσει αυτό το πλεονέκτημα της Τεχεράνης είτε μέσω στρατιωτικού ελέγχου των Στενών είτε μέσω πλήγματος στις εξαγωγικές δυνατότητες πετρελαίου του Ιράν.
Οι περιορισμένες επιλογές του Τραμπ και τα σενάρια στρατιωτικής κλιμάκωσης
Οι επιλογές που απομένουν στον Τραμπ φαίνεται να οδηγούν σχεδόν αναπόφευκτα σε χερσαίες επιχειρήσεις. Μεταξύ των σεναρίων που εξετάζονται είναι:
- Η κατάληψη της νήσου Χαργκ, από όπου διακινείται περίπου το 90% των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου
- Επιχειρήσεις για την ανάκτηση εμπλουτισμένου ουρανίου από πυρηνικές εγκαταστάσεις
- Έλεγχος στρατηγικών νησιών κοντά στα Στενά του Ορμούζ
Σύμφωνα με αξιωματούχους, η κατάληψη της νήσου Χαργκ θα μπορούσε να «χρεοκοπήσει πλήρως» τους Φρουρούς της Επανάστασης, δίνοντας στον Τραμπ τη δυνατότητα να διεκδικήσει μια καθαρή νίκη.
Ωστόσο, ακόμη και αν τέτοιες επιχειρήσεις πετύχουν τακτικά, δεν είναι βέβαιο ότι θα οδηγήσουν σε τερματισμό της σύγκρουσης. Αντίθετα, ενδέχεται να προκαλέσουν νέα κλιμάκωση.
Κίνδυνος γενικευμένου πολέμου
Η πιθανότητα αντίδρασης από το Ιράν αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους φόβους. Μια αμερικανική κλιμάκωση θα μπορούσε να οδηγήσει σε επιθέσεις κατά ενεργειακών υποδομών στην περιοχή, διευρύνοντας τη σύγκρουση.
Ήδη, επιθέσεις σε εγκαταστάσεις φυσικού αερίου στο Κατάρ έχουν εντείνει την ανησυχία για ευρύτερη ανάφλεξη. Παράλληλα, υπάρχει ο κίνδυνος εμπλοκής συμμάχων της Τεχεράνης, όπως οι σιίτες αντάρτες Χούθι της Υεμένες, οι οποίοι θα μπορούσαν να στοχοθετήσουν πετρελαιοφόρα στην Ερυθρά Θάλασσα.
Όπως σημειώνει ειδικός της ναυτιλίας στο CNN: «Αν υπάρξει μεγάλο πρόβλημα στην Ερυθρά Θάλασσα, τότε θα μπορούσε να μπλοκαριστεί η ροή πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο».
Φόβοι για απώλειες Αμερικανών στρατιωτών και πολιτικό κόστος
Πέρα από τις γεωπολιτικές συνέπειες, έντονη είναι και η ανησυχία της κυβέρνησης Τραμπ για το ανθρώπινο κόστος. Μέχρι στιγμής, οι ΗΠΑ έχουν περιορίσει τις απώλειες, διατηρώντας μια εύθραυστη δημόσια στήριξη στον πόλεμο.
Ωστόσο, μια χερσαία επιχείρηση θα μπορούσε να αλλάξει δραματικά την εικόνα. Η ανάπτυξη στρατευμάτων σε ιρανικό έδαφος θα αύξανε σημαντικά τον κίνδυνο απωλειών και θα καθιστούσε σαφές ότι πρόκειται για έναν πλήρη πόλεμο και όχι για μια «περιορισμένη επιχείρηση», όπως έχει περιγράψει ο Τραμπ.
Ακόμη και εντός του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, εμφανίζονται ρωγμές, με ορισμένους γερουσιαστές να προειδοποιούν ότι δεν θα στηρίξουν αποστολή χερσαίων δυνάμεων στο Ιράν.
Ένα αβέβαιο στρατηγικό στοίχημα
Αναλυτές προειδοποιούν ότι ακόμη και τα πιο φιλόδοξα σχέδια ενδέχεται να έχουν απρόβλεπτες συνέπειες.
«Αυτό θα έδινε στον Τραμπ τη δυνατότητα να πει “ελέγχω πλέον το πετρέλαιο του Ιράν”. Το πρόβλημα είναι ότι οι Ιρανοί δεν θα συνθηκολογήσουν άμεσα. Αντίθετα, θα αντιδράσουν εξαιρετικά αρνητικά», σημειώνει ο Γκρέγκορι Μπρου, αναλυτής της Εurasia Group για θέματα που αφορούν στο Ιράν και την ενέργεια.
Το βασικό δίλημμα για τον Λευκό Οίκο παραμένει: πώς μπορεί να επιτευχθεί μια «νίκη» χωρίς να οδηγηθεί η σύγκρουση με το Ιράν σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.
Καθώς ο χρόνος πιέζει και οι διεθνείς επιπτώσεις εντείνονται, ο Τραμπ καλείται να λάβει αποφάσεις που θα καθορίσουν όχι μόνο την έκβαση του πολέμου, αλλά και τη συνολική γεωπολιτική ισορροπία στη Μέση Ανατολή.