Η εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν φαίνεται πως ανήκει στο παρελθόν με τον Ντόναλντ Τραμπ να αλλάζει στρατηγική και να στρέφει πλέον την προσοχή του στα Στενά του Ορμούζ, το σημαντικότερο πέρασμα για τη μεταφορά πετρελαίου στον κόσμο.
- Η αμερικανική στρατηγική μετατοπίζεται από το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα στην ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. Ο Λευκός Οίκος προετοιμάζεται για μια νέα φάση της σύγκρουσης, η διάρκεια της οποίας εξαρτάται από τις κινήσεις της Τεχεράνης.
- Ο πρόεδρος Τραμπ ανακοίνωσε το τέλος της εκεχειρίας, αποδίδοντας την απόφαση σε ιρανικές επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων. Ακολούθησαν αμερικανικά πλήγματα κοντά στα Στενά και εντός του Ιράν, με την Τεχεράνη να απαντά σε αμερικανικές βάσεις.
- Παρά την κλιμάκωση, ο Αμερικανός πρόεδρος δηλώνει πως το Ιράν επιθυμεί την επιστροφή στις διαπραγματεύσεις, αν και εκφράζει αμφιβολίες. Η Τεχεράνη δεν έχει επιβεβαιώσει την επικοινωνία, διατηρώντας την ένταση στο διπλωματικό πεδίο.
- Η Ουάσιγκτον τονίζει τη σημασία των Στενών για τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας και δηλώνει αποφασισμένη να συνεχίσει τις επιχειρήσεις. Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ προειδοποιεί με άμεση στρατιωτική απάντηση εάν το Ιράν επιχειρήσει να τα κλείσει.
Σύμφωνα με το Axios, ο Λευκός Οίκος προετοιμάζεται για μια νέα φάση της σύγκρουσης, η οποία θα μπορούσε να διαρκέσει από λίγες ημέρες έως και αρκετές εβδομάδες, ανάλογα με τις κινήσεις της Τεχεράνης.
Το νέο μέτωπο είναι τα Στενά του Ορμούζ
Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι ο πόλεμος έχει πλέον αλλάξει χαρακτήρα. Ο αρχικός στόχος της κυβέρνησης Τραμπ ήταν η αποδυνάμωση του ιρανικού πυραυλικού οπλοστασίου και η καταστροφή όσων είχαν απομείνει από το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας.
Πλέον, όμως, το βασικό διακύβευμα είναι η ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.
«Η κατάσταση μπορεί να κρατήσει μία ημέρα, μία εβδομάδα ή ακόμη και έναν μήνα. Όλα θα εξαρτηθούν από το αν το Ιράν συνεχίσει να επιτίθεται σε εμπορικά πλοία», ανέφερε Αμερικανός αξιωματούχος στο Axios.
Ο Τραμπ ανακοίνωσε το τέλος της εκεχειρίας
Ο Τραμπ δήλωσε χθες Τετάρτη κατά τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα ότι η εκεχειρία των 60 ημερών που προβλεπόταν στο μνημόνιο κατανόησης μεταξύ των δύο πλευρών «έχει τελειώσει», μετά τις επιθέσεις που αποδίδονται στο Ιράν εναντίον εμπορικών πλοίων.
Ακολούθησε νέο κύμα αμερικανικών επιθέσεων κοντά στα Στενά του Ορμούζ, ενώ, σύμφωνα με το δημοσίευμα, για πρώτη φορά εδώ και μήνες επλήγησαν και στόχοι σε υποδομές εντός του ιρανικού εδάφους.
Η Τεχεράνη απάντησε με επιθέσεις σε αμερικανικές βάσεις στο Κουβέιτ και στο Μπαχρέιν, επιμένοντας ότι δεν πρόκειται να εγκαταλείψει τις διεκδικήσεις της για τον έλεγχο της περιοχής.
«Θέλουν συμφωνία», λέει ο Τραμπ
Παρά τη νέα στρατιωτική κλιμάκωση, ο Αμερικανός πρόεδρος άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επιστροφής στη διπλωματία.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους μέσα στο Air Force One, υποστήριξε ότι Ιρανοί αξιωματούχοι επικοινώνησαν μαζί του και εξέφρασαν την επιθυμία να επιστρέψουν στις διαπραγματεύσεις.
Ωστόσο, πρόσθεσε ότι δεν είναι βέβαιος πως η Τεχεράνη θα τηρήσει οποιαδήποτε νέα συμφωνία, χαρακτηρίζοντας τη στάση της «απρόβλεπτη». Μέχρι στιγμής, το Ιράν δεν έχει επιβεβαιώσει ότι υπήρξε τέτοια επικοινωνία.
Η απάντηση του Ιράν
Ο κορυφαίος Ιρανός διαπραγματευτής, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, κατηγόρησε τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι παραβιάζουν τις συμφωνίες και προειδοποίησε πως τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν μόνο με τους όρους της Τεχεράνης.
«Αν μας χτυπήσετε, θα απαντήσουμε», ανέφερε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, υποστηρίζοντας ότι οι αμερικανικές απειλές δεν πρόκειται να αλλάξουν τη στάση του Ιράν.
Γιατί τα Στενά του Ορμούζ είναι τόσο σημαντικά
Η διατήρηση ανοικτής της θαλάσσιας οδού αποτελεί βασική προτεραιότητα της Ουάσιγκτον, καθώς οποιαδήποτε διακοπή της ναυσιπλοΐας θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας και νέα άνοδο στις τιμές του πετρελαίου.
Για την Τεχεράνη, αντίθετα, ο έλεγχος των Στενών αποτελεί βασικό διαπραγματευτικό όπλο στις συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με το Axios, οι διαφορετικές ερμηνείες των όρων της συμφωνίας για τη ναυσιπλοΐα αποτέλεσαν έναν από τους βασικούς λόγους που οδήγησαν στην κατάρρευση της εκεχειρίας.
«Αν κλείσουν τα Στενά, θα υπάρξει απάντηση»
Η αμερικανική κυβέρνηση εμφανίζεται αποφασισμένη να συνεχίσει τις επιχειρήσεις όσο το Ιράν επιμένει στις επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων.
Το μήνυμα έστειλε και ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος ξεκαθάρισε ότι τα Στενά του Ορμούζ πρέπει να παραμείνουν ανοικτά.
«Αν προσπαθήσουν να τα κλείσουν, θα υπάρξει στρατιωτική απάντηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτό θα συνεχιστεί μέχρι να σταματήσουν οι επιθέσεις και να αποκατασταθεί η ελεύθερη ναυσιπλοΐα», προειδοποίησε.