Το επόμενο κρίσιμο κεφάλαιο στην ενεργειακή κρίση της Μέσης Ανατολής ανοίγει μετά το κλείσιμο του στρατηγικής σημασίας αγωγού πετρελαίου East-West της Σαουδικής Αραβίας.
- Η Σαουδική Αραβία ανέστειλε τη λειτουργία του αγωγού East-West μετά από επίθεση με drones που προκάλεσε ζημιές. Ο αγωγός, μήκους 1.200 χλμ., αποτελεί στρατηγική εναλλακτική για την παράκαμψη των Στενών του Ορμούζ.
- Τα διαθέσιμα αποθέματα στο λιμάνι Γιανμπού επαρκούν για μόλις πέντε έως επτά ημέρες. Το Ριάντ βρίσκεται αντιμέτωπο με ένα στενό χρονικό περιθώριο για την αποκατάσταση της ροής πετρελαίου και τη στήριξη των εξαγωγών του.
- Η αβεβαιότητα προκάλεσε άνοδο στην τιμή του Brent, ενώ Ασιάτες αγοραστές αναμένουν ενημέρωση για τα φορτία τους. Δεξαμενόπλοια παραμένουν σε αναμονή έξω από το λιμάνι Γιανμπού, επιδεινώνοντας τις διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα.
- Το κρίσιμο ερώτημα για την αγορά είναι ο χρόνος αποκατάστασης των ζημιών, με τις εκτιμήσεις να κυμαίνονται από λίγες ημέρες έως εβδομάδες. Η καθυστέρηση απειλεί με νέα, καταλυτική άνοδο τις τιμές του πετρελαίου.
Η αγορά στρέφει το βλέμμα της όχι στην ίδια την επίθεση, αλλά στο πόσο γρήγορα μπορεί να αποκατασταθεί η λειτουργία του και πόσο πετρέλαιο μπορεί να συνεχίσει να εξάγει το Ριάντ χωρίς αυτόν.
Η Σαουδική Αραβία προχώρησε στο κλείσιμο του πετρελαιαγωγού ως μέτρο ασφαλείας, καθώς οι επιθέσεις drones προερχόμενων από το Ιράκ προκάλεσαν ζημιές σε κρίσιμες εγκαταστάσεις.
Δορυφορικές εικόνες φέρονται να αποτυπώνουν εκτεταμένες καταστροφές σε αντλιοστάσιο του αγωγού πετρελαίου, ενώ η εξέλιξη έχει προκαλέσει νέα άνοδο στις τιμές του αργού.
Το διακύβευμα είναι τεράστιο: ο συγκεκριμένος αγωγός μήκους περίπου 1.200 χιλιομέτρων επιτρέπει στη Σαουδική Αραβία να μεταφέρει πετρέλαιο από τις ανατολικές πετρελαιοπηγές της προς το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα, παρακάμπτοντας τα Στενά του Ορμούζ.
Τα αποθέματα στο Γιανμπού και ο αγώνας με τον χρόνο
Ο αγωγός East-West αποτελεί την κυριότερη χερσαία εναλλακτική της Σαουδικής Αραβίας απέναντι στα Στενά του Ορμούζ. Με μήκος περίπου 1.200 χιλιομέτρων, μεταφέρει αργό από τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στα ανατολικά της χώρας προς το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα.
Τους τελευταίους μήνες από τον αγωγό διακινούνταν περίπου 4 εκατ. βαρέλια την ημέρα, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 4% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.
Και εδώ βρίσκεται ο μεγαλύτερος πονοκέφαλος.
Εφόσον ο αγωγός παραμείνει κλειστός, τα διαθέσιμα αποθέματα στο Γιανμπού εκτιμάται ότι μπορούν να στηρίξουν τις εξαγωγές για περίπου πέντε έως επτά ημέρες. Τα αποθέματα, μάλιστα, δεν θεωρείται ότι βρίσκονται στο μέγιστο επίπεδό τους.
Με άλλα λόγια, το Ριάντ έχει μπροστά του ένα στενό χρονικό περιθώριο για να αποκαταστήσει τη ροή ή να βρει άλλες λύσεις για τις εξαγωγές του.
Στο «περίμενε» οι Ασιάτες αγοραστές
Η αβεβαιότητα έχει ήδη περάσει από τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στις αγορές.
Ασιατικοί διυλιστικοί όμιλοι περιμένουν ενημέρωση από τη Σαουδική Αραβία για τα φορτία που είχαν προγραμματιστεί να αναχωρήσουν από το Γιανμπού. Σύμφωνα με traders που επικαλείται το Bloomberg, τουλάχιστον τέσσερις αγοραστές δεν είχαν λάβει ακόμη επίσημη ενημέρωση για την κατάσταση του αγωγού και τις πιθανές καθυστερήσεις.
Παράλληλα, τουλάχιστον τέσσερα άδεια δεξαμενόπλοια εμφανίζονται να παραμένουν έξω από το Γιανμπού, έχοντας προγραμματιστεί να φορτώσουν τις προηγούμενες ημέρες.
Η εικόνα από τα συστήματα εντοπισμού πλοίων δεν είναι πάντως πλήρης, καθώς ορισμένα πλοία απενεργοποιούν τους πομπούς τους λόγω των αυξημένων κινδύνων ασφαλείας στην περιοχή.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ένα νέο πρόβλημα για τα ασιατικά διυλιστήρια, τα οποία προσπαθούν ήδη να διαχειριστούν τις διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές πετρελαίου.
Νέα άνοδος στο πετρέλαιο -Πάνω από τα 107 δολάρια το Brent
Οι αγορές δεν περίμεναν να υπάρξει πλήρης εικόνα για τις ζημιές προτού αντιδράσουν.
Το Brent σημείωσε τη Δευτέρα άνοδο έως και 3,7%, ενώ κινείται κοντά στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων μηνών. Σε επίπεδο αγοράς, η ανησυχία είναι ότι κάθε επιπλέον ημέρα διακοπής λειτουργίας του East-West θα αφαιρεί ακόμη μεγαλύτερη ευελιξία από ένα παγκόσμιο σύστημα εφοδιασμού που βρίσκεται ήδη υπό πίεση.
Και αυτή είναι η μεγάλη διαφορά σε σχέση με τις προηγούμενες διαταραχές: δεν υπάρχει πλέον μία μόνο προβληματική ενεργειακή διαδρομή.
Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν υπό σοβαρούς περιορισμούς, ενώ ταυτόχρονα η κατάσταση στην Ερυθρά Θάλασσα και στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ επιβαρύνεται από τη δράση των υποστηριζόμενων από το Ιράν σιιτών ανταρτών Χούθι της Υεμένης.
Ο East-West ήταν ακριβώς η υποδομή που επέτρεπε στη Σαουδική Αραβία να παρακάμπτει το Ορμούζ. Τώρα και αυτή η «βαλβίδα ασφαλείας» βρίσκεται εκτός λειτουργίας.
Το μεγάλο ερώτημα: Πότε θα ξαναλειτουργήσει ο αγωγός;
Αυτό είναι πλέον το ερώτημα που απασχολεί περισσότερο την αγορά.
Οι πρώτες εκτιμήσεις για την αποκατάσταση παρουσιάζουν μεγάλη απόκλιση: από σχετικά σύντομο διάστημα έως αρκετές εβδομάδες, ανάλογα με το μέγεθος των ζημιών.
Δορυφορικές εικόνες έχουν καταγράψει έντονη δραστηριότητα και σημάδια πυρκαγιάς σε εγκατάσταση που συνδέεται με τον αγωγό, ενισχύοντας τις ανησυχίες για τη σοβαρότητα της επίθεσης.
Το προηγούμενο, πάντως, δείχνει ότι η Σαουδική Αραβία μπορεί να κινηθεί γρήγορα όταν οι ζημιές είναι περιορισμένες. Μετά από επίθεση σε αντλιοστάσιο του ίδιου δικτύου τον Απρίλιο, η λειτουργία είχε αποκατασταθεί μέσα σε λίγες ημέρες.
Αυτή τη φορά, όμως, το μέγεθος της ζημιάς δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως.
Και όσο ο αγωγός παραμένει κλειστός, κάθε νέα επίθεση στην ενεργειακή υποδομή της Σαουδικής Αραβίας ή στις θαλάσσιες οδούς της περιοχής μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για ένα νέο άλμα στις τιμές του πετρελαίου.
Για την παγκόσμια αγορά, επομένως, η είδηση δεν είναι πλέον ότι ο αγωγός έκλεισε, αλλά το πότε θα ξαναλειτουργήσει.