Σε κατάσταση συναγερμού βρίσκεται η Σαουδική Αραβία μετά την επίθεση με drones στον κρίσιμο αγωγό East-West, ο οποίος αποτελεί βασική εναλλακτική οδό για τις εξαγωγές πετρελαίου της χώρας, παρακάμπτοντας τα Στενά του Ορμούζ.
- Drones που προήλθαν από το Ιράκ έπληξαν τον στρατηγικό αγωγό East-West στις περιοχές του Ριάντ και της Μεδίνας. Οι επιθέσεις προκάλεσαν εκτεταμένες ζημιές σε αντλιοστάσια, οδηγώντας στο προληπτικό κλείσιμο της υποδομής.
- Το Ριάντ καταδίκασε την επίθεση αλλά απέφυγε τα άμεσα αντίποινα κατόπιν ιρακινού αιτήματος. Η Βαγδάτη δεσμεύτηκε να ερευνήσει το συμβάν και να αποτρέψει τη χρήση του εδάφους της για μελλοντικές επιθέσεις κατά της Σαουδικής Αραβίας.
- Ο αγωγός αποτελεί κρίσιμη εναλλακτική οδό για τις εξαγωγές πετρελαίου προς την Ερυθρά Θάλασσα, παρακάμπτοντας τα Στενά του Ορμούζ. Η ασφάλεια της διαδρομής αποδεικνύεται πλέον ευάλωτη, καθώς απειλείται και από τις επιθέσεις των Χούθι.
- Το πλήγμα στον αγωγό εκτόξευσε την τιμή του πετρελαίου Brent πάνω από τα 105 δολάρια, εντείνοντας τις πιέσεις στις διεθνείς αγορές. Η αναταραχή επιδεινώνεται από τη μείωση των στρατηγικών αποθεμάτων και των εξαγωγών.
Το υπουργείο Ενέργειας της Σαουδικής Αραβίας ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι ο αγωγός τέθηκε εκτός λειτουργίας «ως προληπτικό μέτρο», μετά από πολλαπλές επιθέσεις την Πέμπτη, οι οποίες προκάλεσαν τραυματισμούς.
Σύμφωνα με δύο Αμερικανούς αξιωματούχους που γνωρίζουν την υπόθεση, τα πλήγματα φαίνεται να προκάλεσαν ζημιές σε αντλιοστάσια που βρίσκονται δίπλα στον αγωγό. Δορυφορικές εικόνες έδειξαν εκτεταμένες ζημιές από φωτιά σε ένα από τα αντλιοστάσια, ενώ σε άλλο σημείο καταγράφηκε πυρκαγιά με πυκνούς μαύρους καπνούς.
Η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε αργότερα ότι οι επιθέσεις πραγματοποιήθηκαν από αρκετά drones που προήλθαν από το Ιράκ και έπληξαν τον αγωγό East-West στις περιοχές του Ριάντ και της Μεδίνας.
Ποιος βρίσκεται πίσω από την επίθεση
Μέχρι στιγμής δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως ποιος έδωσε την εντολή για την επίθεση. Ωστόσο, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, τα drones προήλθαν από το Ιράκ.
Η σαουδαραβική κυβέρνηση καταδίκασε την επίθεση, αλλά επέλεξε προς το παρόν να μην προχωρήσει σε αντίποινα, επικαλούμενη αίτημα του Ιρακινού πρωθυπουργού προς το Ριάντ να δοθεί στην κυβέρνησή του η δυνατότητα να λάβει τα απαραίτητα μέτρα ώστε να αποτραπούν νέες επιθέσεις από ιρακινό έδαφος.
Η ιρακινή κυβέρνηση, από την πλευρά της, καταδίκασε την επίθεση και ανακοίνωσε επείγουσα έρευνα για τον εντοπισμό των υπευθύνων. Παράλληλα, διαμήνυσε ότι δεν θα επιτρέψει να χρησιμοποιηθούν το έδαφος ή ο εναέριος χώρος του Ιράκ για επιθέσεις εναντίον της Σαουδικής Αραβίας.
Αμερικανοί αξιωματούχοι συλλέγουν πληροφορίες για το περιστατικό, ενώ μέχρι στιγμής δεν έχει διευκρινιστεί πόσο χρόνο θα χρειαστούν οι εργασίες για την αποκατάσταση των ζημιών.
Ο αγωγός-«κλειδί» για το σαουδαραβικό πετρέλαιο
Η σημασία του αγωγού Ανατολής Δύσης (East-West Pipeline) έχει αυξηθεί δραματικά μετά την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ-Ιράν και την αναστάτωση στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.
Ο αγωγός, δυναμικότητας περίπου 7 εκατ. βαρελιών την ημέρα, μεταφέρει πετρέλαιο από την πλευρά του Περσικού Κόλπου προς το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα, απ' όπου μπορεί να φορτωθεί σε δεξαμενόπλοια.
Η συγκεκριμένη υποδομή έχει καταστεί ιδιαίτερα κρίσιμη καθώς η κυκλοφορία δεξαμενόπλοιων μέσω του Ορμούζ έχει περιοριστεί δραστικά. Η Σαουδική Αραβία έχει διοχετεύσει μέσω του αγωγού περίπου 5 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ημερησίως που υπό κανονικές συνθήκες θα κατευθύνονταν προς δεξαμενόπλοια στον Περσικό Κόλπο.
Ωστόσο, πλέον απειλείται και η εναλλακτική διαδρομή μέσω της Ερυθράς Θάλασσας, καθώς οι Χούθι, που υποστηρίζονται από το Ιράν, έχουν εντείνει τις επιθέσεις στην περιοχή και έχουν δηλώσει ότι θα στοχοποιούν σαουδαραβικά πλοία που επιχειρούν να περάσουν από το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ.
Η επίθεση στον αγωγό, επομένως, δημιουργεί έναν νέο πονοκέφαλο για το Ριάντ: ακόμη και η βασική οδός που είχε απομείνει για τη μεταφορά του πετρελαίου προς τις διεθνείς αγορές αποδεικνύεται ευάλωτη.
Πάνω από τα 100 δολάρια το πετρέλαιο – Νέες πιέσεις στις αγορές
Η νέα επίθεση σημειώνεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι τιμές του πετρελαίου έχουν ήδη εκτοξευθεί λόγω της κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή.
Το Brent κινείται γύρω από τα 105 δολάρια το βαρέλι, έχοντας πλησιάσει τα 110 δολάρια την Πέμπτη, καθώς οι αγορές αποτιμούν τον κίνδυνο περαιτέρω διαταραχών στις ενεργειακές ροές.
Οι πιέσεις δεν περιορίζονται στο αργό πετρέλαιο. Οι τιμές των καυσίμων παραμένουν αυξημένες, ενώ στις ΗΠΑ η μέση τιμή της βενζίνης βρίσκεται πάνω από τα 4 δολάρια το γαλόνι και του diesel έχει φτάσει σε επίπεδα-ρεκόρ, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το Bloomberg.
Την ίδια ώρα, τα διαθέσιμα «μαξιλάρια» ασφαλείας περιορίζονται: τα αμερικανικά αποθέματα πετρελαίου έχουν μειωθεί, ενώ μεγάλο μέρος των στρατηγικών αποθεμάτων που απελευθέρωσαν κυβερνήσεις στις αρχές της κρίσης έχει ήδη διοχετευθεί στην αγορά.
Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο δύσκολη για τη Σαουδική Αραβία καθώς οι εξαγωγές πετρελαίου της χώρας υποχώρησαν τον Αύγουστο σε περίπου 3 εκατ. βαρέλια ημερησίως, το χαμηλότερο επίπεδο στα διαθέσιμα στοιχεία από το 2017.
Το πλήγμα στον αγωγό Ανατολής-Δύσης αναδεικνύει έτσι μια νέα διάσταση της ενεργειακής κρίσης: όσο περιορίζονται οι δυνατότητες μεταφοράς πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο και αυξάνονται οι επιθέσεις στις εναλλακτικές διαδρομές, τόσο μεγαλώνει ο κίνδυνος για νέες αναταράξεις στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.