Νέα δεδομένα στον πόλεμο του Ιράν δημιουργεί η αστραπιαία προέλαση των Χούθι στην ακτογραμμή της Υεμένης.
- Οι Χούθι εξαπέλυσαν μαζική επίθεση καταλαμβάνοντας το λιμάνι της Μόκα. Παρά τις διαβεβαιώσεις της CENTCOM για σαουδαραβική αεροπορική υποστήριξη προς τις δυνάμεις της Υεμένης, η βοήθεια αυτή δεν έφτασε ποτέ, οδηγώντας στην πτώση της πόλης.
- Η πτώση της Μόκα προκάλεσε αλληλοκατηγορίες, με περιφερειακές πηγές να αποδίδουν την κατάρρευση σε «πλήρη αποτυχία πολιτικής ηγεσίας» από την Ουάσινγκτον και το Ριάντ. Καταγγέλλεται ότι δεν πραγματοποιήθηκε καμία αεροπορική επιδρομή παρά τις συνεχείς ενημερώσεις.
- Σοβαρές καταγγελίες αποκαλύπτουν πως οι στρατιωτικές μονάδες της Υεμένης ήταν αποδυναμωμένες, με την πραγματική τους δύναμη να φτάνει μόλις το 20% της επίσημης. Το κενό που άφησε η αποχώρηση των ΗΑΕ δεν καλύφθηκε στρατηγικά.
- Ο διάδοχος του θρόνου της Σαουδικής Αραβίας ζήτησε από τον Ντόναλντ Τραμπ να πλήξει τους Χούθι, αλλά ο Αμερικανός πρόεδρος αρνήθηκε. Η Ουάσινγκτον διατηρεί περίπου 200 στρατιωτικούς συμβούλους στην περιοχή για την παροχή πληροφοριών.
Οι υποστηριζόμενοι από την Τεχεράνη σιίτες αντάρτες κατέλαβαν μέσα σε περίπου 36 ώρες δύο στρατηγικής σημασίας θέσεις στην Ερυθρά Θάλασσα: το στρατηγικής σημασίας λιμάνι Μόκα την Πέμπτη και, μία ημέρα αργότερα, το νησί Περίμ, στην είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας.
Η εξέλιξη προκαλεί έντονη ανησυχία, καθώς το Περίμ βρίσκεται πάνω στο στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαύλους παγκοσμίως.
Η ταχύτητα της προέλασης προκάλεσε ήδη έναν έντονο κύκλο αλληλοκατηγοριών μεταξύ των δυνάμεων που αντιμάχονται τους Χούθι, με πηγές να κάνουν λόγο στο CNN για σοβαρές αποτυχίες στον σχεδιασμό, στον συντονισμό και στην επιχειρησιακή ετοιμότητα.
«Η αεροπορική υποστήριξη δεν ήρθε ποτέ»
Σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο της Υεμένης που συνδέεται με τις στρατιωτικές δυνάμεις της χώρας, οι Χούθι εξαπέλυσαν μαζική επίθεση προς τη Μόκα. «Οι Χούθι έριξαν στη μάχη ό,τι είχαν - κύματα επί κυμάτων μαχητών, μαζί με τους διαθέσιμους βαλλιστικούς πυραύλους και τα όπλα τους», δήλωσε η πηγή στο αμερικανικό δίκτυο.
Ο ίδιος ανέφερε ότι επικοινώνησε με την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM), από την οποία, όπως είπε, έλαβε τη διαβεβαίωση ότι η κατάσταση παρακολουθείται στενά και ότι επίκειται σαουδαραβική αεροπορική υποστήριξη.
«Όμως η αεροπορική υποστήριξη δεν ήρθε ποτέ. Και τώρα η Μόκα έχει πέσει», υποστήριξε.
Λίγες ώρες αργότερα, οι Χούθι φέρεται να πέρασαν και στην κατάληψη του Περίμ, του νησιού που χωρίζει το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ σε δύο περάσματα.
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της ενεργειακής κρίσης. Το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ αποτελεί πύλη προς τη θαλάσσια διαδρομή που οδηγεί στη Διώρυγα του Σουέζ και, σύμφωνα με το CNN, μεταφέρει καθημερινά σημαντικές ποσότητες πετρελαίου και άλλα κρίσιμα εμπορεύματα.
«Φιάσκο επικών διαστάσεων» - Ποιον δείχνουν ως υπεύθυνο
Η πτώση της Μόκα χωρίς ουσιαστική αντίσταση άνοιξε τον ασκό του Αιόλου μεταξύ των συμμάχων της Ουάσινγκτον.
Περιφερειακή πηγή, την οποία επικαλείται το CNN, χαρακτήρισε την εξέλιξη «καταστροφή που δημιουργήθηκε στην Ουάσινγκτον και στο Ριάντ», υποστηρίζοντας ότι το πρόβλημα δεν βρισκόταν πρωτίστως στις δυνάμεις της Υεμένης.
Η ίδια πηγή έκανε λόγο για «πλήρη αποτυχία πολιτικής ηγεσίας», ενώ υποστήριξε ότι καθυστερήσεις στη λήψη αποφάσεων και έντονες διαφωνίες στη Σαουδική Αραβία συνέβαλαν στην κατάρρευση της άμυνας.
«Δεν υπήρξε ούτε μία αεροπορική επιδρομή καθ' όλη τη διάρκεια της χθεσινής ημέρας, παρότι υπήρχαν ενημερώσεις λεπτό προς λεπτό», ανέφερε χαρακτηριστικά, χαρακτηρίζοντας την κατάσταση «ένα σαουδαραβο-αμερικανικό φιάσκο επικών διαστάσεων».
Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι τόσο απλή.
Ο Μοχάμεντ αλ-Μπάσα, σύμβουλος που έχει εργαστεί για την αμερικανική κυβέρνηση και τον ιδιωτικό τομέα σε ζητήματα κινδύνων στην Αραβική Χερσόνησο, υποστήριξε ότι ευθύνη φέρουν και οι ηγέτες της Υεμένης.
«Αυτό επιστρέφει σε ένα βαθύτερο πρόβλημα του συνασπισμού κατά των Χούθι», είπε στο CNN. «Δεν υπάρχει πολιτική συνοχή».
Και πρόσθεσε: «Όλοι γνώριζαν την προώθηση των Χούθι προς τη δυτική ακτή. Τα σημάδια ήταν απολύτως ξεκάθαρα. Δεν υπάρχει ενιαία διοίκηση και έλεγχος στην Υεμένη».
«Φαντάσματα» στις τάξεις του στρατού – Μόλις 20% η πραγματική δύναμη
Ιδιαίτερα σοβαρές είναι οι καταγγελίες για την κατάσταση των στρατιωτικών δυνάμεων που υποτίθεται ότι υπερασπίζονταν τη Μόκα.
Δυτική πηγή με γνώση των επιχειρήσεων δήλωσε στο CNN ότι οι μονάδες της Υεμένης ήταν δραματικά αποδυναμωμένες. Οι επίσημοι κατάλογοι περιείχαν, σύμφωνα με την ίδια πηγή, «ονόματα-φαντάσματα» ανθρώπων που λάμβαναν μισθούς χωρίς να υπηρετούν πραγματικά.
Η πραγματική δύναμη του στρατού φέρεται να ανερχόταν μόλις στο 20% της δύναμης που εμφανιζόταν στα χαρτιά.
Την ίδια ώρα, η αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων από την Υεμένη τον Ιανουάριο άφησε ένα κενό που, σύμφωνα με τις πηγές του CNN, δεν καλύφθηκε από τη Σαουδική Αραβία.
Ο Αμρ αλ-Μπιντ, κορυφαίος αξιωματούχος του Νότιου Μεταβατικού Συμβουλίου της Υεμένης (STC), ήταν καυστικός:
«Δεν βγάζει νόημα. Έχεις τον βασικό υποστηρικτή των στρατιωτικών δυνάμεων στο έδαφος, που ουσιαστικά κάνει όλη αυτή τη δουλειά εδώ και 10 χρόνια, και ξαφνικά του ζητάς να φύγει χωρίς να καλύψεις το κενό».
«Είναι απλώς έλλειψη στρατηγικής και κακή διαχείριση», πρόσθεσε.
Παράλληλα, ο ίδιος προειδοποίησε ότι οι Χούθι δεν χρειάζεται να χρησιμοποιήσουν εξελιγμένα οπλικά συστήματα για να απειλήσουν το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ.
«Δεν χρειάζεται να χρησιμοποιήσουν προηγμένα όπλα για να κλείσουν το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ. Μπορούν απλώς να χρησιμοποιήσουν ένα κανόνι πάνω σε ένα αυτοκίνητο», είπε.
«Είναι ένα πλεονέκτημα που έχουν χωρίς να χρησιμοποιήσουν προηγμένα όπλα. Και θα το διατηρήσουν», εκτίμησε.
Τι έκανε η Σαουδική Αραβία και τι ζήτησε ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν από τον Τραμπ
Η εξέλιξη έχει προκαλέσει ερωτήματα και για τον ρόλο της Σαουδικής Αραβίας.
O διάδοχος του σαουδαραβικού θρόνου, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, μίλησε δύο φορές την Πέμπτη με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και τον παρότρυνε να πλήξει τους Χούθι.
Ο Τραμπ, σύμφωνα με τo Axios, αρνήθηκε να παρέμβει.
Ο Λευκός Οίκος δήλωσε στο CNN ότι οι ΗΠΑ επικεντρώνονται στην προστασία των βασικών συμφερόντων εθνικής ασφάλειας, μεταξύ των οποίων «η διασφάλιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα», ενώ παράλληλα επιδιώκουν να δώσουν στους περιφερειακούς συμμάχους πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαχείριση των προβλημάτων ασφαλείας.
Το CNN αναφέρει επίσης ότι η CENTCOM είχε ενημερωθεί επανειλημμένα για την επιδείνωση της κατάστασης.
Ο επικεφαλής της CENTCOM, ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, βρισκόταν την Πέμπτη στη Σαουδική Αραβία για συναντήσεις συντονισμού, σύμφωνα με δύο πηγές που γνωρίζουν την υπόθεση. Η CENTCOM απέφυγε να σχολιάσει, επικαλούμενη λόγους επιχειρησιακής ασφάλειας.
Την ίδια ώρα, πηγές ανέφεραν ότι ο σαουδαραβικός στρατός είχε τεθεί σε υψηλό συναγερμό τρεις εβδομάδες νωρίτερα, αλλά δεν μετακινήθηκε εγκαίρως κρίσιμο προσωπικό διοίκησης αεροπορικών επιχειρήσεων.
Οι 200 Αμερικανοί στρατιωτικοί και το επόμενο βήμα των Χούθι
Η υπόθεση γίνεται ακόμη πιο δύσκολη για την Ουάσινγκτον, καθώς, σύμφωνα με προηγούμενο αποκλειστικό ρεπορτάζ του CNN, περισσότεροι από 100 Αμερικανοί στρατιωτικοί σύμβουλοι είχαν σταλεί στη Σαουδική Αραβία για την παροχή πληροφοριών και υποστήριξης στον προσδιορισμό στόχων.
Αμερικανός αξιωματούχος εκτίμησε στο CNN ότι ο συνολικός αριθμός των Αμερικανών στρατιωτικών στη Σαουδική Αραβία ανέρχεται περίπου στους 200.
Η κατάληψη της Μόκα και του Περίμ δίνει στους Χούθι νέες δυνατότητες ανάπτυξης και μεγαλύτερη επιρροή στη θαλάσσια περιοχή, καθώς δημιουργούνται νέες θέσεις από τις οποίες μπορούν να εξαπολύσουν επιθέσεις με σκάφη και άλλα μέσα.
Και το ερώτημα πλέον είναι ένα: πού θα σταματήσουν;
Ο Μοχάμεντ αλ-Μπάσα εκτίμησε ότι οι Χούθι πιθανότατα θα κινηθούν προς τα ανατολικά. «Νομίζω ότι οι Χούθι θα κινηθούν προς τα ανατολικά. Βλέπουμε σήμερα, μέσω δορυφορικών εικόνων και φωτογραφιών από OSINT (πληροφορίες ανοιχτών πηγών), ότι κινητοποιούνται», δήλωσε.
Η Τεχεράνη, πάντως, φαίνεται να αντιμετωπίζει την εξέλιξη ως σημαντική επιτυχία.
Σύμβουλος του ανώτατου ηγέτη του Ιράν χαρακτήρισε την προέλαση των Χούθι στη δυτική ακτή της Υεμένης «ξεκάθαρη νίκη», υποστηρίζοντας σε ανάρτησή του στο X ότι «ο αμερικανικός λαός και οι σύμμαχοι της Ουάσινγκτον πληρώνουν το τίμημα για την οικονομική κρίση και τις φιλοδοξίες του Τραμπ».
Με τον έλεγχο ή την αυξανόμενη επιρροή τόσο στα Στενά του Ορμούζ όσο και στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, η Τεχεράνη και οι σύμμαχοί της αποκτούν πλέον ένα ιδιαίτερα ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί.
Και η Υεμένη, που για χρόνια αποτελούσε ένα παγωμένο μέτωπο, κινδυνεύει να μετατραπεί ξανά σε δεύτερο μέτωπο του πολέμου του Ιράν, με άμεσες συνέπειες όχι μόνο για τη Μέση Ανατολή αλλά και για το παγκόσμιο εμπόριο και τις τιμές της ενέργειας.