Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι η πλειονότητα των πιο ακραίων θερμοκρασιών που έχουν καταγραφεί στον πλανήτη σημειώθηκαν μέσα στον 21ο αιώνα.
- Η Κοιλάδα του Θανάτου κατέχει το παγκόσμιο ρεκόρ θερμοκρασίας από το 1913, παρά τις αμφιβολίες για την ακρίβεια της μέτρησης. Η γεωμορφολογία της περιοχής, με χαμηλό υψόμετρο και ορεινούς όγκους, εγκλωβίζει αποτελεσματικά τη θερμότητα.
- Στη δεύτερη θέση παγκοσμίως βρίσκεται η Κεμπιλί της Τυνησίας (1931) και στην τρίτη η Μιτρίμπα του Κουβέιτ (2016). Περισσότερες από τις μισές κορυφαίες θερμοκρασίες έχουν καταγραφεί στη Μέση Ανατολή, κυρίως μετά το 2000.
- Η πλειονότητα των υψηλότερων θερμοκρασιών παγκοσμίως, συγκεκριμένα 13 από τις 20 κορυφαίες, σημειώθηκε στον 21ο αιώνα. Η τάση αυτή συνδέεται με την αύξηση της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη κατά περίπου 1 βαθμό Κελσίου.
- Την τελευταία δεκαετία καταρρίφθηκαν ηπειρωτικά ρεκόρ σε Ασία (2016), Ευρώπη (2021) και Ανταρκτική (2020), όπου καταγράφηκε ασυνήθιστα υψηλή θερμοκρασία 18,3 βαθμών. Τα ακραία φαινόμενα εμφανίζονται πλέον με μεγαλύτερη συχνότητα και ένταση.
Η Κοιλάδα του Θανάτου στην Καλιφόρνια εξακολουθεί να κατέχει, τουλάχιστον επίσημα, τον τίτλο του θερμότερου μέρους που έχει καταγραφεί ποτέ στη Γη. Περισσότερο από έναν αιώνα μετά το ιστορικό ρεκόρ των 56,7 βαθμών Κελσίου που σημειώθηκε το 1913 στο Φέρνας Κρικ, καμία άλλη τοποθεσία δεν έχει καταφέρει να την εκτοπίσει από την κορυφή, παρά το γεγονός ότι οι επιστήμονες συνεχίζουν να εξετάζουν κατά πόσο εκείνη η ιστορική μέτρηση ήταν απολύτως ακριβής.
Το ενδιαφέρον, ωστόσο, δεν περιορίζεται στο ποια περιοχή κατέχει το απόλυτο ρεκόρ. Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι η πλειονότητα των πιο ακραίων θερμοκρασιών που έχουν καταγραφεί στον πλανήτη σημειώθηκαν μέσα στον 21ο αιώνα, γεγονός που οι επιστήμονες συνδέουν με τη σταδιακή άνοδο της μέσης θερμοκρασίας της Γης εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής.
Σύμφωνα με τα ιστορικά αρχεία, το Φέρνας Κρικ στην Κοιλάδα του Θανάτου κατέγραψε στις 10 Ιουλίου 1913 θερμοκρασία 56,7 βαθμών Κελσίου (134,1 βαθμούς Φαρενάιτ), επίδοση που εξακολουθεί να αναγνωρίζεται από τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό ως η υψηλότερη θερμοκρασία που έχει μετρηθεί ποτέ στον πλανήτη. Παρά τις αμφιβολίες που έχουν εκφράσει κατά καιρούς ιστορικοί και ειδικοί στη μετεωρολογία σχετικά με την αξιοπιστία της συγκεκριμένης μέτρησης, το ρεκόρ παραμένει σε ισχύ.
Ιδανικές συνθήκες για την παγίδευση της θερμότητας
Οι ακραίες θερμοκρασίες της Κοιλάδας του Θανάτου δεν αποτελούν σύμπτωση. Η γεωμορφολογία της περιοχής δημιουργεί ιδανικές συνθήκες για την παγίδευση της θερμότητας. Το Φέρνας Κρικ βρίσκεται περίπου 58 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Ο θερμός αέρας που κατέρχεται συμπιέζεται ακόμη περισσότερο από την ατμόσφαιρα, με αποτέλεσμα η θερμότητα να εγκλωβίζεται κοντά στο έδαφος.
Ταυτόχρονα, η κοιλάδα περιβάλλεται από ορεινούς όγκους που εμποδίζουν τη διαφυγή του θερμού αέρα, ενώ οι βροχοπτώσεις σπανίως ξεπερνούν τα πέντε εκατοστά ετησίως. Όλοι αυτοί οι παράγοντες μετατρέπουν την περιοχή σε έναν φυσικό «φούρνο», από όπου προέρχεται και η ονομασία Furnace Creek.
Στη δεύτερη θέση της παγκόσμιας κατάταξης βρίσκεται η Κεμπιλί της Τυνησίας, όπου το 1931 καταγράφηκαν 55 βαθμοί Κελσίου (131 βαθμοί Φαρενάιτ). Και σε αυτή την περίπτωση, πάντως, ορισμένοι ειδικοί αμφισβητούν την ακρίβεια της ιστορικής μέτρησης, όπως συμβαίνει και με το ρεκόρ της Κοιλάδας του Θανάτου.
Τρίτη στη λίστα είναι η Μιτρίμπα του Κουβέιτ, η οποία το 2016 κατέγραψε θερμοκρασία 54 βαθμών Κελσίου (129,2 βαθμούς Φαρενάιτ). Η συγκεκριμένη περιοχή αποτελεί και την υψηλότερη θερμοκρασία που έχει καταγραφεί ποτέ στην Ασία, επιβεβαιώνοντας ότι η Μέση Ανατολή έχει εξελιχθεί σε έναν από τους μεγαλύτερους «πρωταγωνιστές» των ακραίων θερμοκρασιών.
Στην πραγματικότητα, περισσότερες από τις μισές θέσεις ανάμεσα στις 20 υψηλότερες θερμοκρασίες που έχουν καταγραφεί ποτέ ανήκουν σε χώρες της Μέσης Ανατολής ή των γειτονικών περιοχών. Σε αντίθεση όμως με τα δύο ιστορικά ρεκόρ της Καλιφόρνιας και της Τυνησίας, οι περισσότερες από αυτές τις επιδόσεις σημειώθηκαν μετά το 2000.
Oι 13 υψηλότερες σημειώθηκαν μέσα στον 21ο αιώνα
Η χρονική αυτή συγκέντρωση δεν περνά απαρατήρητη από τους επιστήμονες. Από τις 20 υψηλότερες θερμοκρασίες που έχουν καταγραφεί ποτέ στη Γη, οι 13 σημειώθηκαν μέσα στον 21ο αιώνα. Η NASA εκτιμά ότι από το 1880, όταν άρχισαν οι αξιόπιστες παγκόσμιες μετρήσεις, η μέση θερμοκρασία του πλανήτη έχει αυξηθεί κατά περίπου 1 βαθμό Κελσίου ή 1,9 βαθμούς Φαρενάιτ, εξέλιξη που θεωρείται βασικός παράγοντας για την ολοένα συχνότερη εμφάνιση ακραίων κυμάτων καύσωνα.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται και στα ηπειρωτικά ρεκόρ θερμοκρασίας. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό, τρεις από τις επτά ηπείρους κατέγραψαν τις υψηλότερες θερμοκρασίες της ιστορίας τους μέσα στην τελευταία δεκαετία.
Η Ασία εξακολουθεί να κατέχει ως κορυφαία επίδοση τους 54 βαθμούς Κελσίου της Μιτρίμπα το 2016, ενώ η Ευρώπη έγραψε ιστορία τον Αύγουστο του 2021, όταν η Σικελία κατέγραψε θερμοκρασία 48,8 βαθμών Κελσίου. Αν και η επίδοση αυτή αποτελεί ευρωπαϊκό ρεκόρ, δεν συγκαταλέγεται στις 20 υψηλότερες θερμοκρασίες που έχουν καταγραφεί ποτέ παγκοσμίως.
Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η περίπτωση της Ανταρκτικής. Τον Φεβρουάριο του 2020, ερευνητικός σταθμός στη Χερσόνησο της Ανταρκτικής κατέγραψε θερμοκρασία 18,3 βαθμών Κελσίου (64,9 βαθμούς Φαρενάιτ), την υψηλότερη που έχει σημειωθεί ποτέ στη νοτιότερη ήπειρο του πλανήτη. Αν και η θερμοκρασία αυτή απέχει πολύ από τα επίπεδα των ερήμων, θεωρείται εξαιρετικά ασυνήθιστη για μια περιοχή που καλύπτεται σχεδόν εξ ολοκλήρου από πάγο.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι κάθε μεμονωμένο κύμα καύσωνα δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στην κλιματική αλλαγή. Ωστόσο, η μακροχρόνια αύξηση της μέσης θερμοκρασίας της Γης δημιουργεί τις συνθήκες ώστε τέτοια ακραία φαινόμενα να εμφανίζονται συχνότερα, να διαρκούν περισσότερο και να καταρρίπτουν ιστορικά ρεκόρ με ολοένα μεγαλύτερη συχνότητα.