Εστιατόρια με αστέρια Michelin και άλλα πολυτελή μαγαζιά καταγγέλλουν ότι οι πελάτες τους φεύγουν κουβαλώντας ασημικά, ακριβά μαχαίρια μέχρι κεριά.
- Γαλλικά εστιατόρια, από βραβευμένα με Michelin μέχρι πολυτελή μαγαζιά, αντιμετωπίζουν εκτεταμένες κλοπές. Οι πελάτες αφαιρούν από ασημικά και μαχαίρια μέχρι είδη μπάνιου, προκαλώντας ζημιές χιλιάδων ευρώ στους ιδιοκτήτες, με περιστατικά που ξεπερνούν κάθε φαντασία.
- Το φαινόμενο δεν περιορίζεται στη Γαλλία, καθώς και στη Βρετανία καταγράφονται σημαντικές απώλειες. Η κλοπή ενός χειροποίητου βατράχου από το Le Gavroche αναδεικνύει την απώλεια αντικειμένων με υψηλή συναισθηματική και οικονομική αξία, θέτοντας ηθικά διλήμματα.
- Έρευνες καταναλωτικής συμπεριφοράς δείχνουν πως οι πελάτες δικαιολογούν τις κλοπές εφαρμόζοντας ένα «φαινόμενο Ρομπέν των Δασών», στοχοποιώντας μεγάλες επιχειρήσεις. Η πληρωμή του λογαριασμού φαίνεται να δημιουργεί μια αίσθηση ιδιοκτησίας για τα αντικείμενα του εστιατορίου.
- Οι επιχειρήσεις αντιδρούν με διαφορετικούς τρόπους: από προληπτικά μέτρα μέχρι τη μετατροπή της κλοπής σε μάρκετινγκ, πουλώντας τα αντικείμενα ή οργανώνοντας «αμνηστίες» με αντάλλαγμα δωρεάν γεύματα. Η σχέση τους με το φαινόμενο παραμένει περίπλοκη.
Υπάρχουν πελάτες που φεύγουν από ένα εστιατόριο παίρνοντας μια καραμέλα. Και υπάρχουν άλλοι που φεύγουν παίρνοντας τη βάση του χαρτιού υγείας. Ή ακριβά μαχαιροπήρουνα.
Μια νέα έρευνα από τη Γαλλία αποκαλύπτει την έκταση του φαινομένου. Εστιατόρια με αστέρια Michelin και άλλα πολυτελή μαγαζιά καταγγέλλουν ότι οι πελάτες τους φεύγουν κουβαλώντας τα πάντα, από ασημικά και ακριβά μαχαίρια μέχρι κεριά, γλάστρες ακόμη και είδη μπάνιου, με το ετήσιο κόστος να φτάνει τις χιλιάδες ευρώ για κάποιους ιδιοκτήτες. Σε έρευνα με δείγμα 500 επιχειρηματίες εστίασης, το 94% δήλωσε ότι έχει βιώσει τουλάχιστον μία κλοπή.
Γλάστρες, βάσεις χαρτιών, κανάτες
Ορισμένα περιστατικά απαιτούν αξιοσημείωτη... αφοσίωση. Στο εστιατόριο Lo Fieu, κοντά στη Λυών, ένας πελάτης φέρεται να αποσυναρμολόγησε ολόκληρη τη βάση του χαρτιού υγείας, βίδες, ούπα και όλα τα υπόλοιπα, αφήνοντας σοβάδες σκορπισμένους στο πάτωμα. Άλλος ιδιοκτήτης ανέφερε πελάτη που άδειασε μια γλάστρα μέσα στη λεκάνη της τουαλέτας για να πάρει μαζί του το ίδιο το δοχείο. Κάποιος άλλος προσπάθησε να βγει από την πόρτα με μια κανάτα νερού κρυμμένη κάτω από το μπλουζάκι του.
Θα ήταν εύκολο να το δει κανείς ως ένα αμιγώς γαλλικό ξέσπασμα κλεπτομανίας. Η Βρετανία, όμως, έχει τα δικά της τεκμήρια.
Πέρυσι, ο Γκόρντον Ράμσεϊ ανέφερε ότι 477 μικρά αγαλματάκια maneki-neko εξαφανίστηκαν μέσα σε μία εβδομάδα από το εστιατόριο Lucky Cat, στην περιοχή Μπίσοπσγκεϊτ του Λονδίνου. Κόστιζαν 5 ευρώ το καθένα. Ένα γατάκι είναι ένα αναμνηστικό, 477 όμως ξεπερνούν τα 2.500 ευρώ.
Το 2023, ο Μισέλ Ρου Τζούνιορ έχασε κάτι πολύ πιο δύσκολο να το πάρει στην πλάκα. Ένας χειροποίητος βάτραχος φτιαγμένος από παλιά μαχαιροπίρουνα, που στόλιζε το Le Gavroche για περίπου 30 χρόνια, εξαφανίστηκε κατά τη διάρκεια δείπνου προς τιμήν του πατέρα του, Αλμπέρ, που είχε διοργανωθεί για φιλανθρωπικό σκοπό. Ο Ρου εκτίμησε την οικονομική του αξία σε περίπου 1.200 ευρώ. Η συναισθηματική της αξία ήταν, προφανώς, πολύ πιο δύσκολο να αποτιμηθεί.
Μια απέραντη ηθική ζώνη ελεύθερου εμπορίου
Ο βάτραχος είναι αναμφίβολα κλοπή. Κάπου ανάμεσα σε εκείνον και το τυχαίο σακουλάκι ζάχαρης, όμως, οι θαμώνες φαίνεται να έχουν δημιουργήσει μια απέραντη ηθική ζώνη ελεύθερου εμπορίου, όπου πετσέτες, κουτάλια, ποτήρια, σταχτοδοχεία, βάσεις για τσοπστικς και μικροσκοπικά μαχαίρια κρέατος μετατρέπονται σε «αναμνηστικά» απλώς και μόνο επειδή χώθηκαν σε μια τσάντα ή κάτω από ένα μπλουζάκι.
Έρευνα της εταιρείας προμηθειών εστίασης Nisbets βρήκε ότι το 27% από δείγμα 1.000 κατοίκων του Ηνωμένου Βασιλείου παραδέχτηκε ότι έχει πάρει σκεύη από παμπ, μπαρ ή εστιατόριο. Στην ηλικιακή ομάδα 18 έως 24 ετών, το ποσοστό ανέβαινε στο 34%. Τρία εκατομμύρια άνθρωποι δήλωσαν στην εταιρεία ότι κάθε πιάτο, ποτήρι, μαχαιροπίρουνο και υφασμάτινο τραπεζομάντιλο που κατέχουν έχει προέλθει από κλοπή, κάτι που σημαίνει είτε μια εξαιρετικά οργανωμένη εθνική εγκληματική επιχείρηση είτε ότι οι μισοί κάτοικοι της χώρας έχουν μπερδέψει τα εστιατόρια με κατάστημα επίπλων.
Μέρος του μυστικού, φαίνεται, είναι ότι η πληρωμή του λογαριασμού κάνει κάποιους να νιώθουν ότι έχουν αγοράσει κάτι παραπάνω από το φαγητό. Πρόσφατη μελέτη στο Journal of Consumer Research εξέτασε τους τρόπους με τους οποίους οι καταναλωτές δικαιολογούν την κακή συμπεριφορά τους απέναντι σε επιχειρήσεις. Ανάμεσα στα ευρήματα, ξεχώρισε ένα φαινόμενο τύπου «Ρομπέν των Δασών»: η αμφισβητήσιμη συμπεριφορά γίνεται ευκολότερα δικαιολογήσιμη όταν το θύμα εκλαμβάνεται ως μια μεγάλη, εύπορη εταιρεία και όχι ως άτομο ή μικρή ανεξάρτητη επιχείρηση.
Στο Flat Iron, περισσότερα από 20.000 μικροσκοπικά μαχαιράκια που συνοδεύουν τις μπριζόλες έχουν φερόμενα «αφαιρεθεί κατά λάθος» μέσα στα χρόνια. Ο Φρεντ Σμιθ, υπεύθυνος για το κρέας στην αλυσίδα, παραδέχτηκε πως υπάρχει και το θετικό: αν εντοπίσεις ένα τέτοιο μαχαιράκι στο τραπέζι κάποιου σπιτιού, το εστιατόριο κερδίζει λίγη δωρεάν διαφήμιση.
Λιγότερο ευχάριστη ήταν η εμπειρία του εστιατορίου Pidgin στο Χάκνεϊ του Λονδίνου, που χρησιμοποιούσε χειροποίητα ασημένια «νύχια περιστεριού» για να σερβίρει τον λογαριασμό, κάθε ένα από τα οποία κόστιζε περίπου 20 λίρες. Ο συνιδρυτής Τζέιμς Ράμσντεν κάποτε κυνήγησε πελάτη στον δρόμο όταν είδε ένα να εξαφανίζεται. Τελικά, τόσα χάθηκαν που το εστιατόριο σταμάτησε να τα παραγγέλνει.
Στη Γαλλία, το Lo Fieu έχασε τουλάχιστον 40 από τα 90 μαχαίρια Opinel που είχε αγοράσει τον πρώτο χρόνο λειτουργίας του, μια απώλεια περίπου 800 ευρώ. Στο βραβευμένο με αστέρι Michelin εστιατόριο Agapé στο Παρίσι, το προσωπικό αφαιρεί τα ασημένια κρίκους πετσέτας Christofle πριν από το επιδόρπιο, ακριβώς επειδή έχουν την τάση να καταλήγουν σε τσάντες. Κοστίζουν 200 ευρώ το ζευγάρι. Η λύση του εστιατορίου είναι απλή: αν κάποιος εξαφανιστεί, προστίθεται στον λογαριασμό. Σύμφωνα με τον ιδιοκτήτη, τείνει τότε να επανεμφανίζεται σαν από μαγεία.
30.000 πετσέτες κάθε μήνα
Ο Τζέιμι Όλιβερ είχε κάποτε ισχυριστεί ότι οι πελάτες έπαιρναν 30.000 πετσέτες με το λογότυπο της αλυσίδας Jamie’s Italian κάθε μήνα. Οι θαμώνες είχαν αδυναμία και στα είδη μπάνιου Thomas Crapper των εστιατορίων, με αποτέλεσμα ορισμένοι μηχανισμοί καζανακιού να χρειαστεί να συγκολληθούν στη θέση τους.
Στο Hawksmoor, κάποιος έκλεβε επανειλημμένα το καπάκι της αντλίας σαπουνιού στις ανδρικές τουαλέτες στο Κόβεντ Γκάρντεν του Λονδίνου. Στα εστιατόρια Nopi και Rovi του Οτολενγκί έχουν εξαφανιστεί χειροποίητες πετσέτες και κρίκοι πετσετών. Ένα εστιατόριο στο Χάντερσφιλντ, το The 3 Acres, έχασε κάποτε ένα υπογεγραμμένο γάντι πυγμαχίας του Κρις Γιούμπανκ, μαζί με τη φωτογραφία που ήταν δίπλα του.
Κάποια στιγμή, η φάρσα αυτή γίνεται λογαριασμός που πληρώνει κάποιος άλλος.
Οι πετσέτες αποτελούν την τέλεια δοκιμαστική περίπτωση, γιατί η κλοπή τους μοιάζει ασήμαντη. Κανείς δεν ακούει έναν χαρακτηριστικό ήχο, κανείς δεν διακρίνει το σχήμα τους στην τσέπη. Υπάρχει σχεδόν σίγουρα κι άλλη κάπου.
Μειώθηκαν απότομα μόλις μπήκε τιμή στο αντικείμενο
Το Brasserie Zédel έχει απαλλαγεί εντελώς από την αμφισημία. Οι ροζ υφασμάτινες πετσέτες του έγιναν τόσο διαβόητες ως ανεπίσημα αναμνηστικά που το εστιατόριο τις πουλάει πλέον κανονικά, 15 λίρες το ζευγάρι, με το σκεπτικό ότι μπορείς να «πάρεις ένα κομμάτι του Zédel σπίτι σου». Με αντίτιμο, φυσικά.
Στο ίδιο συμπέρασμα είχε καταλήξει χρόνια νωρίτερα το Quaglino’s. Τα χαρακτηριστικά σταχτοδοχεία του σε σχήμα Q έγιναν ένα από τα μεγάλα «τρόπαια» του Λονδίνου. Μέχρι τα δέκατα γενέθλιά του, περίπου 25.000 είχαν εξαφανιστεί. Το εστιατόριο μετέτρεψε το πρόβλημα σε μέρος της μυθολογίας του, πουλώντας τα νόμιμα, 10 λίρες το απλό, 15 το επιχρυσωμένο, ενώ διοργάνωσε και αμνηστία, στην οποία όσοι επέστρεφαν κλεμμένο σταχτοδοχείο λάμβαναν ένα ποτήρι σαμπάνια, με δωρεά στο Elton John Aids Foundation. Οι κλοπές, σύμφωνα με αναφορές, μειώθηκαν απότομα μόλις μπήκε τιμή στο αντικείμενο.
Στο Wahaca, τα πολύχρωμα πλαστικά κουτάλια εξαφανίζονταν κατά χιλιάδες. Αντί να στραφεί σε ντετέκτιβ, η αλυσίδα μεξικανικής κουζίνας διοργάνωσε «αμνηστίες κουταλιών», προσφέροντας δωρεάν τάκος σε όσους τα επέστρεφαν.
Στο Sexy Fish, οι βάσεις για τσοπστικς σε σχήμα ψαριού φέρουν χαραγμένη στο κάτω μέρος τη φράση «κλεμμένο από το Sexy Fish», κάτι που είναι είτε εξαιρετικό αστείο είτε αμφιλεγόμενη στρατηγική πρόληψης απωλειών. Το εστιατόριο υποστηρίζει ότι πάνω από 558.000 έχουν εξαφανιστεί συνολικά από τα καταστήματά του. Για τα δέκατα γενέθλιά του πέρυσι, κάλεσε τους πελάτες να επιστρέψουν έστω ένα σε αντάλλαγμα για ένα δωρεάν κοκτέιλ.
Ανάλογη μεταστροφή έκανε και ο Τζέιμι Όλιβερ. Δεκατέσσερα χρόνια μετά τα παράπονά του για τις εξαφανισμένες πετσέτες, άνοιξε ξανά φέτος το Jamie’s Italian στο Λέστερ Σκουέρ και κάλεσε πίσω τους «ενόχους». Όσοι πελάτες κατείχαν ακόμη μια πετσέτα «δανεισμένη» από τα αρχικά καταστήματα, μπορούσαν να την επιστρέψουν χωρίς ερωτήσεις, με αντάλλαγμα ένα δωρεάν πιάτο ζυμαρικών ή ραβιόλι φριτί.
Τα εστιατόρια, με άλλα λόγια, έχουν μια περίπλοκη σχέση με το να τα κλέβουν. Κολλάνε τα καζανάκια, κυνηγούν πελάτες στον δρόμο. Ταυτόχρονα, όμως, πουλάνε νόμιμα τα ίδια αντικείμενα, οργανώνουν αμνηστίες, χαράζουν αστεία πάνω τους και ανταμείβουν την επιστροφή τους με σαμπάνια, τάκος και ζυμαρικά. Ένα αντικείμενο που λείπει μπορεί ταυτόχρονα να είναι ακριβό, εξοργιστικό αλλά και ένα εξαιρετικό τέχνασμα μάρκετινγκ...