Στη Σαντορίνη το κρασί δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τον τόπο. Είναι το άμεσο αποτύπωμα ενός ακραίου και μοναδικού terroir.
- Ο αμπελώνας της Σαντορίνης αντιμετωπίζει έντονες πιέσεις, με την παραγωγή ΠΟΠ να παραμένει σε χαμηλά επίπεδα, περίπου στους 350 τόνους. Ο φετινός τρύγος αντικατοπτρίζει τις σωρευτικές δυσκολίες, αλλά και τη δυναμική προσαρμογής του αμπελιού.
- Οπως αναφέρει ο Γιάννης Μπουτάρης το Κτήμα Σιγάλα επενδύει συστηματικά σε νέες φυτεύσεις την τελευταία δεκαετία για τη βιωσιμότητα του αμπελώνα. Τα πρώτα αποτελέσματα είναι αισιόδοξα, με τις αποδόσεις σε ορισμένα αμπελοτεμάχια να φτάνουν έως και 300 κιλά ανά στρέμμα.
- Η καλλιεργητική περίοδος του 2026 χαρακτηρίστηκε από ήπιο χειμώνα και καλοκαίρι, αλλά και από ισχυρούς ανέμους την άνοιξη. Οι άνεμοι προκάλεσαν σημαντικές ζημιές στην ανθοφορία, με τις απώλειες να φτάνουν το 50% σε ορισμένες περιπτώσεις.
- Ο τρύγος στο Κτήμα Σιγάλα ολοκληρώθηκε στα τέλη Αυγούστου, με τα σταφύλια να φτάνουν στο οινοποιείο σε εξαιρετική κατάσταση. Οι πρώτες οινοποιήσεις δείχνουν ένα ποιοτικό Ασύρτικο, με υψηλές οξύτητες και καθαρά αρωματικά χαρακτηριστικά.
Η ηφαιστειακή καταγωγή του εδάφους και η έκθεση στους ανέμους συνθέτουν ένα από τα πιο ιδιαίτερα αμπελουργικά τοπία της Ελλάδας.
Εδώ, το αμπέλι έχει μάθει να επιβιώνει με ελάχιστα.
Το περίφημο ηφαιστειακό υπόβαθρο της Σαντορίνης με την ελαφρόπετρα και τα βράχια κυριαρχούν στη σύσταση του εδάφους, σε συνδυασμό με το ιδιαίτερο μικροκλίμα του νησιού και την έλλειψη νερού δημιουργεί τις προϋποθέσεις για κρασιά με χαρακτηριστική νεύρωση και υψηλή οξύτητα.
Στη Σαντορίνη το αμπέλι έχει «μνήμη»
Στη Σαντορίνη το αμπέλι έχει «μνήμη». Κουβαλά πάνω του τις σωρευτικές επιπτώσεις των δύσκολων προηγούμενων ετών, αλλά και το αποτύπωμα μιας σειράς προκλήσεων σε βάθος δεκαετιών.
Πρόκειται για έναν αμπελώνα που, παρά τη μοναδικότητα του terroir του, βρίσκεται αντιμέτωπος με ολοένα εντονότερες πιέσεις, οι οποίες αντανακλώνται τόσο στις αποδόσεις όσο και στη συνολική δυναμική της παραγωγής.
Μέσα σε αυτό το σύνθετο και απαιτητικό σκηνικό, η φετινή εικόνα στο Κτήμα Σιγάλα παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, όπως εξηγεί ο Γιάννης Μπουτάρης, επικεφαλής της ομάδας του Κτήματος Σιγάλα.
Ο τρύγος για το 2026 ολοκληρώθηκε για το Κτήμα Σιγάλα σηματοδοτώντας το τέλος μιας ακόμη απαιτητικής καλλιεργητικής περιόδου για τον αμπελώνα της Σαντορίνης.
«Η Σαντορίνη σε μαθαίνει πρώτα απ’ όλα να παρατηρείς και να ακούς»
«Η Σαντορίνη σε μαθαίνει πρώτα απ’ όλα να παρατηρείς και να ακούς. Υπάρχει τεράστια γνώση σε αυτόν τον τόπο και στους ανθρώπους που δουλεύουν τον αμπελώνα εδώ και χρόνια» σημειώνει ο εγγονός του Κυρ Γιάννη.
«Όμως υπάρχουν και νέα δεδομένα τα οποία προσεγγίζουμε με επιστημονικότητα και συστηματική δουλειά στο αμπέλι τα τελευταία 10 χρόνια», σημειώνει ο Γιάννης Μπουτάρης του Κτήματος Σιγάλα.
Σε επίπεδο νησιού, η παραγωγή ΠΟΠ Σαντορίνη διαμορφώθηκε για ακόμη μία χρονιά σε χαμηλά επίπεδα, γύρω στους 350 τόνους, επιβεβαιώνοντας τις πιέσεις που εξακολουθούν να δοκιμάζουν τον ιστορικό αμπελώνα του νησιού. Ο φετινός τρύγος δεν αποτυπώνει μόνο τις δυσκολίες της χρονιάς, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο το αμπέλι ανταποκρίθηκε στις συνθήκες, διαμορφώνοντας τελικά το ποιοτικό και ποσοτικό προφίλ της εσοδείας του 2026.
Οι πρώτες ενδείξεις από τις νέες φυτεύσεις
Οι νέες φυτεύσεις αποτελούν μια συστηματική επένδυση του Κτήματος Σιγάλα που εξελίσσεται εδώ και περίπου μία δεκαετία, με στόχο τη βιώσιμη συνέχεια του αμπελώνα.
Έχουν γίνει με τα παραδοσιακά συστήματα της «κουλούρας» και του «κλαυδευτικού» ανά περίπτωση, με γραμμική τοποθέτηση των πρέμνων. Καθώς τα αμπέλια αυτά περνούν σταδιακά σε παραγωγική ηλικία, η συμπεριφορά τους και τα δεδομένα που συγκεντρώνονται αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Στον φετινό τρύγο, οι αποδόσεις έφτασαν έως και τα 300 κιλά ανά στρέμμα σε ορισμένα από αυτά τα αμπελοτεμάχια, προσεγγίζοντας επίπεδα παραγωγής που συναντούσε κανείς παλαιότερα στη Σαντορίνη. Αντίστοιχα θετική εικόνα καταγράφηκε και σε νεότερα αμπέλια συνεργαζόμενων αμπελουργών.
«Είναι η πρώτη χρονιά που έχουμε μια τόσο ουσιαστική ένδειξη από αυτές τις φυτεύσεις και αυτό μας επιτρέπει να είμαστε συγκρατημένα αισιόδοξοι» επισημαίνει ο Δρ. Στράτος Guillaume Ξυράφης, γεωπόνος και επικεφαλής αμπελώνα του Κτήματος Σιγάλα. «Δεν σημαίνει ότι μία ή δύο χρονιές μάς δίνουν απαντήσεις. Σημαίνει όμως ότι έχουμε θετικά στοιχεία που μπορούμε να παρακολουθήσουμε και να αξιολογήσουμε τα επόμενα χρόνια. Το ζητούμενο τώρα είναι να δούμε πώς θα εξελιχθούν τα αμπέλια σε βάθος χρόνου».
Παράλληλα, η ομάδα του Κτήματος Σιγάλα συνεχίζει τη δουλειά στα παλιά κλήματα, με συστηματική παρακολούθηση και στόχο τη διάσωσή τους όταν η κατάστασή τους το επιτρέπει. Σε παλαιότερα αμπέλια που βρίσκονται τα τελευταία χρόνια υπό συστηματική φροντίδα, η φετινή παραγωγική εικόνα παρέμεινε σταθερή. «Για εμάς στο Κτήμα Σιγάλα οι δύο κατευθύνσεις είναι συμπληρωματικές: διάσωση και συνέχιση της παραγωγικής ζωής των παλαιών κλημάτων όπου αυτό είναι εφικτό και, παράλληλα, νέες φυτεύσεις που δημιουργούν τις προϋποθέσεις για την ανανέωση και επέκταση του αμπελώνα και, τελικά, για ένα βιώσιμο μέλλον για την αμπελουργία της Σαντορίνης», τονίζει ο Στράτος.
Οι συνθήκες μέσα στην χρονιά
Η καλλιεργητική περίοδος ξεκίνησε με έναν ήπιο χειμώνα και βροχοπτώσεις που πλησίασαν τα 310 χιλιοστά, κοντά στον μέσο όρο της Σαντορίνης και με φυσιολογική εποχική κατανομή.
Η άνοιξη στη Σαντορίνη χαρακτηρίστηκε από ήπιες για την εποχή θερμοκρασίες, οι οποίες ευνόησαν την ομαλή βλαστική ανάπτυξη των πρέμνων.
Η σημαντικότερη πρόκληση ήρθε κατά την περίοδο της άνθησης, όταν ισχυρός και παρατεταμένος νοτιοανατολικός άνεμος, με ένταση που έφτασε έως και τα 9 μποφόρ, προκάλεσε σημαντικές ζημιές σε αρκετά αμπελοτεμάχια. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι απώλειες έφτασαν έως και το 50%.
Το καλοκαίρι ήταν σχετικά ήπιο, χωρίς παρατεταμένα φαινόμενα καύσωνα, και η ωρίμανση εξελίχθηκε ομαλά. Οι συνθήκες της καλλιεργητικής περιόδου ευνόησαν την ανάπτυξη ωιδίου, το οποίο παρέμεινε υπό αποτελεσματικό έλεγχο χάρη στην έγκαιρη παρακολούθηση και τις στοχευμένες επεμβάσεις.
Ολοκληρώθηκε ο τρύγος στο Κτήμα Σιγάλα
Για το Κτήμα Σιγάλα, ο τρύγος ξεκίνησε στις 6 Αυγούστου με το Μαυροτράγανο.
Ακολούθησε το Ασύρτικο από τα χαμηλότερα αμπέλια της Οίας και της Μεσσαριάς στις 8 του μήνα, και στη συνέχεια από τις υπόλοιπες περιοχές και τα υψηλότερα χωριά του νησιού.
Η συγκομιδή ολοκληρώθηκε στις 26 Αυγούστου με τη Μανδηλαριά και το Αηδάνι. Τα σταφύλια έφτασαν στο οινοποιείο σε εξαιρετική κατάσταση, έχοντας διατηρήσει καλές οξύτητες και καθαρά αρωματικά χαρακτηριστικά.
Οι πρώτες ενδείξεις από το οινοποιείο για τα κρασιά
Οι οινοποιήσεις βρίσκονται σε εξέλιξη και μόλις οι πρώτες δεξαμενές έχουν ολοκληρώσει την αλκοολική ζύμωση.
Η πρώτη εικόνα, ωστόσο, ξεχωρίζει για το Ασύρτικο. «Φέτος, οι πρώτες ενδείξεις δείχνουν ξεκάθαρα προς το Ασύρτικο. Το σχετικά ήπιο καλοκαίρι βοήθησε τα σταφύλια να ωριμάσουν ομαλά και να κρατήσουν πολύ καλές οξύτητες και καθαρά, φρέσκα αρώματα. Είναι ακόμη νωρίς, αλλά οι πρώτες δεξαμενές που έχουν αποζυμώσει είναι εξαιρετικά ισορροπημένες και η εικόνα που έχουμε μέχρι στιγμής είναι πολύ θετική», αναφέρει η Σάρα Ιακωβίδου, οινολόγος του Κτήματος Σιγάλα.
Η εικόνα του 2026 δεν αλλάζει τη σύνθετη πραγματικότητα του Σαντορινιού αμπελώνα. Προσθέτει όμως νέα δεδομένα και έναν λόγο αισιοδοξίας σε μια προσπάθεια που χρειάζεται χρόνο, συνέπεια και μακροπρόθεσμο ορίζοντα.
«Για εμάς έχει σημασία να κρατήσουμε ζωντανό ό,τι μπορεί να διατηρηθεί, αλλά και να συνεχίσουμε να φυτεύουμε σήμερα με το βλέμμα στα επόμενα χρόνια. Δεν είναι δύο διαφορετικά πράγματα. Είναι δύο κομμάτια της ίδιας προσπάθειας, ώστε ο αμπελώνας της Σαντορίνης να παραμείνει ζωντανός και παραγωγικός και για τις επόμενες γενιές. Αυτό σημαίνει επένδυση στο αμπέλι, στους ανθρώπους και στην έρευνα, αλλά και χρόνο, υπομονή και πολλή δουλειά. Γιατί κάποιες φορές χρειάζεται να αλλάζεις και να προσαρμόζεσαι, ακριβώς για να μπορέσεις να διατηρήσεις αυτό που έχει πραγματική αξία», υπογραμμίζει ο Γιάννης Μουτάρης.
«Plus ça change, plus c‘est la même chose»
Μάλιστα αυτή ακριβώς η προσέγγιση αποτυπώνεται και στο φετινό μπλουζάκι Τρύγου του Κτήματος Σιγάλα: «Plus ça change, plus c‘est la même chose» (όσο περισσότερο αλλάζουν τα πράγματα, τόσο παραμένουν τα ίδια) -η γνωστή φράση του Γάλλου συγγραφέα και δημοσιογράφου Alphonse Karr, εδώ σε μια ελεύθερη ανάγνωση για τον αμπελώνα της Σαντορίνης.