Τι τρώνε πραγματικά οι Ιάπωνες στο σπίτι τους και ποια υλικά χρησιμοποιούν; Η συγγραφέας Τίνα Μαυροπούλου μάς βάζει στην κουζίνα τους.
Μια απλή γνωριμία στη γειτονιά της στην Αθήνα, στις αρχές της δεκαετίας του 2000, στάθηκε η αφορμή για να αλλάξει ριζικά η σχέση της Τίνας Μαυροπούλου με τη μαγειρική.
Σήμερα, η συγγραφέας του βιβλίου «Σπιτικές Ιαπωνικές Συνταγές» (Εκδόσεις Φυλάτος) μαγειρεύει ιαπωνικό φαγητό τις περισσότερες ημέρες της εβδομάδας, πειραματίζεται καθημερινά με ντόπια υλικά.
Σε συνέντευξή της στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, με αφορμή την παρουσία της Ιαπωνίας ως τιμώμενη χώρα στη φετινή 90η Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, η κ. Μαυροπούλου ξετυλίγει το νήμα μιας διαδρομής δύο δεκαετιών. Eξηγεί πώς η ιαπωνική κουλτούρα συνδέεται με τη φιλοσοφία του «Danshari» --την τέχνη της απομάκρυνσης του περιττού-- και αποδομεί τους μύθους γύρω από μια γαστρονομία που πολλοί θεωρούν λανθασμένα εξωτική ή απρόσιτη.
Από ένα τραπέζι στη γειτονιά… στο ταξίδι του 2019
«Όλα ξεκίνησαν γύρω στο 2001-2002 στην Αθήνα, όταν γνώρισα στη γειτονιά μου μια οικογένεια Ιαπώνων με τα παιδιά τους που ζούσαν εδώ», θυμάται η κ. Μαυροπούλου. «Γνωριστήκαμε, άρχισα να τους καλώ στο σπίτι μου, με καλούσαν στο δικό τους, ανταλλάσσαμε γεύματα και σιγά σιγά συνταγές. Η πρώτη συνταγή που μου έδειξαν ήταν το sushi letter», εξιστορεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κ. Μαυροπούλου.
Η τριβή αυτή άναψε τη σπίθα, αλλά η καθοριστική καμπή ήρθε χρόνια αργότερα. «Κάποια στιγμή συνειδητοποίησα ότι είχα λίγες συνταγές και άρχισα να το ψάχνω παραπάνω. Όταν πήγα το 2019 στην Ιαπωνία και φιλοξενήθηκα στο σπίτι τους, όταν γύρισα είπα μέσα μου: "Εγώ θέλω να τρώω αυτά που τρώνε εκεί". Είχε τελειώσει για μένα! Τώρα, για να κυριολεκτώ, από τις επτά ημέρες της εβδομάδας οι πέντε είναι ιαπωνικό φαγητό, και οι άλλες δύο είναι μία φακές και μία μακαρονάδα. Πειραματίζομαι συνέχεια, προχωράω πάρα πολύ».
Η μέθοδος «Danshari» και η οργάνωση στην κουζίνα
Κεντρικό σημείο για την ίδια αποτελεί η έννοια του Danshari, μιας ιαπωνικής στάσης ζωής που εστιάζει στην αποσυμφόρηση του χώρου και του πνεύματος.
«Το Danshari είναι μια ιαπωνική μέθοδος που μας βοηθά να απομακρύνουμε το περιττό και να δημιουργήσουμε χώρο για όσα έχουν πραγματική αξία», εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. «Αυτό δεν είναι απλώς μια τακτοποίηση του χώρου. Συνδέεται με την ερώτηση: "Το χρειάζομαι πραγματικά αυτό;". Έχουμε μαζέψει στα σπίτια μας, στις κουζίνες μας, στα γραφεία μας, στον υπολογιστή μας, πλήθος πραγμάτων με τη σκέψη ότι "μπορεί να το χρειαστώ". Όμως τα χρόνια περνάνε, αλλάζουμε αισθητική, αλλάζουμε σωματικό βάρος, αλλάζουμε δουλειά. Πρέπει να ξεκαθαρίζουμε αυτά τα πράγματα για να κάνουμε χώρο».
Όπως επισημαίνει, η ίδια εφάρμοσε πρώτα τη φιλοσοφία αυτή στην κουζίνα της βιωματικά και εκ των υστέρων ανακάλυψε τον όρο: «Μόλις διάβασα τη λέξη Danshari και τι σημαίνει, είπα "αυτό είναι αυτό που μου συμβαίνει, αυτό που κάνω". Η ιαπωνική κουζίνα από μόνη της, αν δεν είσαι στοιχειωδώς οργανωμένος, δεν μπορεί να δουλέψει. Θέλει μια συγκέντρωση, θέλει μια οργάνωση για να αφήσεις το μυαλό σου να εστιαστεί στην ουσία του πράγματος. Ξεκινάμε απλά, με ένα συρτάρι ή ένα ντουλάπι».
Πέραν της γεύσης, η κ. Μαυροπούλου εστιάζει στις ευεργετικές ιδιότητες της ιαπωνικής διατροφής στην υγεία και την καθημερινή ευεξία.
«Το πιο σημαντικό που με ενθουσίασε είναι το υγιεινό της διατροφής. Δεν τρως μεγάλη ποσότητα. Είναι σχετικά μικρά πιάτα: ένα κύριο και δύο-τρία συνοδευτικά --μια μικρή σούπα, ένα μπολάκι, λίγο ρύζι. Τι γίνεται όμως όταν τρως γευστικά και καλύπτεις όλες τις γεύσεις; Το σώμα σου λαμβάνει το μήνυμα του ωραίου, του νόστιμου, του πλήρους, οπότε δεν χρειάζεται να φας ποσότητα. Κατά τη γνώμη μου, βοηθούν πάρα πολύ και τα chopsticks. Είναι αυτή η διαδικασία που σε κάνει να τρως αργά, κάτι πάρα πολύ σημαντικό και υγιεινό».
«Δεν είναι μόδα, ούτε μόνο σούσι»
Στην ερώτηση για το αν η ιαπωνική κουζίνα απαιτεί δυσεύρετα υλικά, η συγγραφέας είναι κατηγορηματική: «Για μένα δεν είναι μόδα. Όταν ξεκίνησα να μαγειρεύω πριν από τόσα χρόνια, δεν υπήρχαν καν τα περισσότερα υλικά στην Ελλάδα. Τώρα τα βρίσκουμε σχεδόν όλα. Στο βιβλίο χρησιμοποίησα συνταγές με υλικά που υπάρχουν πλέον στην ελληνική αγορά. Χρησιμοποιώ πάρα πολλά λαχανικά που είναι κοινά, όπως το λάχανο, το καρότο, το κρεμμύδι. Επίσης, βρίσκω στη λαϊκή Daikon --μια μεγάλη ρίζα σαν άσπρο ρεπάνι-- το οποίο κάνω τουρσί ή βάζω σε σούπες. Τα μανιτάρια είναι επίσης αγαπημένα: πέρα από τα σιτάκε, υπάρχουν πλέον φρέσκα σιμέτζι και ενόκι στα σούπερ μάρκετ».
Η ίδια καταρρίπτει και τον στερεοτυπικό συσχετισμό της ιαπωνικής κουζίνας αποκλειστικά με το ωμό ψάρι: «Όταν μου λέτε "σούσι με ωμό ψάρι εγώ δεν τρώω", απαντώ "ούτε εγώ!". Με κοιτάνε καλά καλά. Για να φας ωμό ψάρι πρέπει να έχεις απόλυτη εμπιστοσύνη στον προμηθευτή σου και να ξέρεις ακριβώς τη διαχείρισή του. Η ιαπωνική κουζίνα φυσικά και δεν είναι μόνο σούσι. Μπορούμε να κάνουμε υπέροχα μαγειρεμένα πιάτα, όπως πίκλα σαρδέλα με πιπεριές, κρεμμύδι, καρότο, ξίδι ρυζιού και σάλτσα σόγιας. Αν τη δοκιμάσει κανείς, δεν ξανατρώει σαρδέλα με άλλο τρόπο!».
Από το βιβλίο στο διαδίκτυο και τις καθημερινές δοκιμές
Το βιβλίο «Σπιτικές Ιαπωνικές Συνταγές» εκδόθηκε πριν από περίπου 3,5 χρόνια και περιλαμβάνει 51 συνταγές, εκ των οποίων οι 30 είναι βίγκαν ή μπορούν να προσαρμοστούν πολύ εύκολα, ενώ υπάρχουν ειδικές σημειώσεις για επιλογές χωρίς γλουτένη.
Ωστόσο, η έρευνα της κ. Μαυροπούλου δεν σταμάτησε εκεί. Μέσα από την ιστοσελίδα της (toriitinas.wordpress.com), ο αριθμός των διαθέσιμων συνταγών έχει ξεπεράσει πλέον τις 150. «Όλες τις συνταγές μου τις μαγειρεύω, τις χρονομετρώ, τις δοκιμάζω και επικοινωνώ συνεχώς με τη φίλη μου στην Ιαπωνία για να δω αν όντως τις χρησιμοποιούν στα σπίτια τους. Μας ενδιαφέρει η αυθεντική, καθημερινή σπιτική κουζίνα και όχι τα πολύ εξεζητημένα πιάτα που δεν ταιριάζουν στις συνήθειές μας».
Μάλιστα, μεταξύ των προτάσεών της περιλαμβάνονται ακόμα και γρήγορες, καθημερινές ιδέες, όπως μακαρόνια με τόνο και λάχανο, αλλά και δημοφιλή πιάτα όπως το Tan Tan Udon με noodles, tofu και λαχανικά (σπανάκι, λάχανο ή bok choy).
Η Τίνα Μαυροπούλου ετοιμάζεται να παρουσιάσει τη δουλειά της στη Θεσσαλονίκη (Τετάρτη 9/11, στις 19:00, Κίμωνος Βόγα 52).
*Τις φωτογραφίες παραχώρησε η κ. Μαυροπούλου
© ΑΠΕ-ΜΠΕ