Μια νέα διεθνής μελέτη στο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης (UB) ρίχνει φως στη σχέση ανάμεσα στο ψυχολογικό προφίλ των ατόμων μέσης ηλικίας και στη γνωστική έκπτωση που σχετίζεται με τη γήρανση.
Σύμφωνα με την έρευνα, όσοι αισθάνονται κενό στη ζωή τους, έχουν περιορισμένες κοινωνικές σχέσεις και λείπει από τη ζωή τους ένας σαφής σκοπός, εμφανίζουν ταχύτερη ατροφία σε εγκεφαλικές περιοχές που συνδέονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ και μεγαλύτερη γνωστική εξασθένιση σε σχέση με τον υπόλοιπο πληθυσμό.
Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Nature Mental Health.
Όπως εξηγεί ο καθηγητής Νταβίντ Μπαρτρές-Φας, επικεφαλής της μελέτης και μέλος του Ινστιτούτου Idibaps στο νοσοκομείο Clínic και του Institut Guttmann: «Αποδείξαμε ότι το συνολικό ψυχολογικό προφίλ ενός ατόμου συνδέεται με τον κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης με την ηλικία». Παρότι προηγούμενες μελέτες είχαν συνδέσει τον κίνδυνο γνωστικής εξασθένισης με μεμονωμένα ψυχολογικά χαρακτηριστικά, όπως το άγχος, αυτή η μελέτη αναδεικνύει τη σημασία της συνολικής ψυχολογικής σύνθεσης του ατόμου.
Δεδομένα από 750 άτομα
Η μελέτη αξιοποίησε δεδομένα από 750 συμμετέχοντες της πρωτοβουλίας Barcelona Brain Health Initiative (BBHI) με μέση ηλικία 51 ετών και από 282 άτομα του ευρωπαϊκού προγράμματος Medit-Ageing, μέσης ηλικίας 71 ετών, κανένας από τους οποίους δεν είχε διαγνωσμένη νευρολογική νόσο κατά την έναρξη των προγραμμάτων. Μέσω αναλυτικών ερωτηματολογίων, οι ερευνητές κατέταξαν τους συμμετέχοντες σε τρία βασικά ψυχολογικά προφίλ:
Χαμηλοί σε προστατευτικούς παράγοντες (26%): Άτομα με περιορισμένη ενδοσκόπηση, χαμηλή κοινωνικότητα, μικρό ενδιαφέρον για νέες εμπειρίες και χαμηλό αίσθημα νοήματος ζωής. Το 57% αυτών ήταν άνδρες. Αυτή η ομάδα εμφάνισε τις χειρότερες επιδόσεις σε γνωστικά τεστ και τη μεγαλύτερη εγκεφαλική ατροφία σε περιοχές σχετιζόμενες με το Αλτσχάιμερ.
Υψηλοί σε παράγοντες κινδύνου (20%): Άτομα με έντονα συναισθήματα ενοχής, ανησυχίας και συναισθηματικής αστάθειας (νευρωτισμός). Σε αυτή την ομάδα υπερτερούσαν οι γυναίκες (62%), ενώ οι γνωστικές τους επιδόσεις ήταν χαμηλές αλλά καλύτερες από το πρώτο προφίλ.
Ισορροπημένο προφίλ (54%): Δεν εμφάνιζαν υπερβολικούς παράγοντες κινδύνου ούτε έλλειψη προστατευτικών στοιχείων και δεν παρουσίασαν ενδείξεις πρόωρης γνωστικής έκπτωσης ή εγκεφαλικής ατροφίας.
Όπως αναφέρει ο Μπαρτρές-Φας: «Δεν γνωρίζουμε ακόμη τον ακριβή μηχανισμό μέσω του οποίου τα ψυχολογικά προφίλ επηρεάζουν τη γνωστική υγεία. Η υπόθεσή μας είναι ότι το ψυχολογικό προφίλ καθορίζει επιλογές τρόπου ζωής, όπως η σωματική άσκηση και η διατροφή, οι οποίες με τη σειρά τους επηρεάζουν την γνωστική έκπτωση».
Τα αποτελέσματα υπογραμμίζουν τη σημασία εξατομικευμένων στρατηγικών πρόληψης και πρώιμης ανίχνευσης, που θα λαμβάνουν υπόψη το ψυχολογικό προφίλ κάθε ατόμου. Άτομα με έλλειψη νοήματος στη ζωή τους θα μπορούσαν να επωφεληθούν από ψυχοθεραπείες όπως η ACT (Acceptance and Commitment Therapy), ενώ όσοι έχουν έντονη τάση ανησυχίας μπορεί να ωφεληθούν περισσότερο από τεχνικές που μειώνουν άγχος και στρες, όπως η διαλογιστική πρακτική.
Η μελέτη χρηματοδοτήθηκε από τη Fundación la Caixa, τη Fundación Abertis, το Institut Guttmann και το πρόγραμμα Horizon 2020 της Ευρωπαϊκής Ένωσης.