Όταν η ψυχική υγεία αρχίζει να κλονίζεται, τα πρώτα προειδοποιητικά σημάδια συχνά εμφανίζονται σταδιακά και δεν γίνονται αμέσως αντιληπτά.
Με την έλευση του φθινοπώρου, όταν η διάρκεια της ημέρας μειώνεται και οι βροχές αυξάνονται, η εποχική μελαγχολία μπορεί να γίνει πιο έντονη.
Ωστόσο, μια παροδική αλλαγή της διάθεσης ενδέχεται να κρύβει βαθύτερη δυσφορία, ιδιαίτερα σε άτομα γύρω στα 40 και τα 50, σύμφωνα με την ομότιμη καθηγήτρια Ψυχιατρικής Κριστίν Πασεριέ. Όπως εξηγεί η ειδικός μιλώντας στο Journal des femmes, η επιδείνωση της ψυχικής υγείας δεν εκδηλώνεται με ένα μόνο σύμπτωμα, αλλά με έναν συνδυασμό αλλαγών που εμφανίζονται σταδιακά και συχνά περνούν απαρατήρητες. Κάποιες φορές, μάλιστα, πέφτουμε στην παγίδα να τις δικαιολογήσουμε, και έτσι αποδίδουμε την υπερκόπωση και την ευερεθιστότητα στους γρήγορους ρυθμούς ή στις ανησυχίες για την οικογένεια, χωρίς να συνειδητοποιούμε ότι αυτά τα συμπτώματα ξεπερνούν το συνηθισμένο καθημερινό άγχος και γίνονται όλο και πιο δύσκολα στη διαχείρισή τους.
Οι τέσσερις ενδείξεις που σχετίζονται με την ψυχική υγεία
Οι ενδείξεις μπορούν να χωριστούν σε τέσσερις βασικές κατηγορίες. Η πρώτη αφορά τη διάθεση, με συμπτώματα όπως η θλίψη, η ευερεθιστότητα, οι εναλλαγές της διάθεσης και η απώλεια ευχαρίστησης από δραστηριότητες που προηγουμένως ήταν ευχάριστες.
Η δεύτερη σχετίζεται με τη σκέψη, η οποία μπορεί να γίνεται πιο απαισιόδοξη. «Το άτομο ενδέχεται να κάνει αρνητικές σκέψεις για τον εαυτό του, να έχει μειωμένη αυτοεκτίμηση και τάση για αμφισβήτηση του εαυτού του ή αισθήματα ενοχής», εξηγεί η ψυχίατρος. Η τρίτη αφορά την απώλεια ενέργειας, που εκδηλώνεται με κόπωση, δυσκολία συγκέντρωσης και ασυνήθιστη αφηρημάδα και απώλεια μνήμης. Η τελευταία κατηγορία αφορά σωματικές λειτουργίες, καθώς μπορεί να εμφανιστούν διαταραχές ύπνου, αλλαγές στην όρεξη και ανεξήγητοι πόνοι.
Εάν η ψυχική υγεία επιδεινωθεί, αρκετά από αυτά τα σημάδια θα εμφανιστούν ταυτόχρονα για σημαντικό χρονικό διάστημα -«δύο εβδομάδες, μετά τρεις, και στη συνέχεια ένας μήνας»- χωρίς να υποχωρούν ή, ακόμη χειρότερα, εντείνονται και δυσκολεύουν την καθημερινότητα.
Η ειδικός επισημαίνει, επίσης, ότι οι γυναίκες τείνουν να εκφράζουν τη συναισθηματική δυσφορία πιο άμεσα, ακόμη και μέσω σωματικών συμπτωμάτων, ενώ στους άνδρες μπορεί να εκδηλώνεται μέσω της συμπεριφοράς: Γίνονται για παράδειγμα πιο ευερέθιστοι, ξαναρχίζουν το κάπνισμα ή καταναλώνουν μεγαλύτερες ποσότητες αλκοόλ.
Ωστόσο, τα καλά νέα είναι ότι μια περίοδος κακής διάθεσης δεν οδηγεί απαραίτητα σε σοβαρή κατάθλιψη. «Μπορεί τελικά να αποδειχθεί παροδική ή να παραμείνει μέτριας έντασης», διαβεβαιώνει η ειδικός. Ωστόσο, για να ανακάμψει κανείς, είναι σημαντικό να μην απομονώνεται, να εμπιστεύεται τα αγαπημένα του πρόσωπα, να αποσπά την προσοχή του από τις ανησυχίες και να δίνει προτεραιότητα σε ευχάριστες δραστηριότητες, όπως η επαφή με τη φύση ή η άθληση. Αν όλα αυτά δεν επαρκούν και η δυσφορία επιμένει, καθίσταται απαραίτητη η συμβουλή ενός επαγγελματία υγείας, είτε πρόκειται για γενικό ιατρό είτε για ψυχολόγο.