Οι ψυχολόγοι προτείνουν πλέον στα ζευγάρια να κάνουν έναν «έλεγχο χρόνου», να εξετάσουν δηλαδή πού πηγαίνουν οι ώρες της ημέρας και ποιες μικρές κινήσεις θα μπορούσαν να τους επιστρέψουν έστω λίγα λεπτά περισσότερα μαζί.
Η ιδέα ότι η αγάπη χρειάζεται προσπάθεια παραμένει αληθινή, όμως ολοένα και περισσότερα δεδομένα δείχνουν ότι η υπερβολική καθημερινή εργασία μπορεί να τη φθείρει.
Σύμφωνα με έρευνες στις Ηνωμένες Πολιτείες, ζευγάρια που δαπανούν χρήματα για μικρές, εξοικονομητικές χρόνου υπηρεσίες —όπως να παραγγείλετε μαζί φαγητό απ’ έξω ή η βόλτα του σκύλου— δηλώνουν υψηλότερα επίπεδα ικανοποίησης από τη σχέση τους, ιδιαίτερα σε περιόδους αυξημένου στρες.
Υποφέρουν από «χρονική φτώχεια»
Στο επίκεντρο αυτών των ευρημάτων βρίσκεται η Ashley Whillans, καθηγήτρια στη Harvard Business School, η οποία μελετά εδώ και χρόνια τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι «ανταλλάσσουν» χρόνο και χρήμα στην καθημερινότητά τους. Όπως εξηγεί, όταν κάποιος χρησιμοποιεί χρήματα για να κερδίσει χρόνο —προσλαμβάνοντας, για παράδειγμα, έναν καθαριστή, έναν λογιστή ή έναν babysitter— νιώθει μεγαλύτερο έλεγχο στη ζωή του. Αυτή η αίσθηση αυτονομίας, σύμφωνα με την ίδια, μεταφράζεται σε αυξημένη ψυχική ευεξία και λιγότερη ένταση μέσα στη σχέση.
Η Whillans και η ερευνητική της ομάδα παρακολούθησαν ζευγάρια με δύο εργαζόμενους πλήρους απασχόλησης, τα οποία συχνά δηλώνουν ότι υποφέρουν από «χρονική φτώχεια». Σε μία μελέτη έξι εβδομάδων, όπου οι συμμετέχοντες κρατούσαν ημερολόγιο της καθημερινότητάς τους, διαπιστώθηκε ότι τις ημέρες που προέβαιναν σε αγορές εξοικονόμησης χρόνου ήταν πιο ευτυχισμένοι και πιο ικανοποιημένοι από τη σχέση τους. Το αποτέλεσμα επαναλαμβανόταν με συνέπεια, ακόμη και όταν οι παρεμβάσεις ήταν μικρές.
Η ίδια επισημαίνει ότι δεν πρόκειται για ζήτημα πολυτέλειας. Δεν έχουν όλοι τη δυνατότητα να αναθέτουν μεγάλες οικιακές υποχρεώσεις σε τρίτους, όμως ακόμη και μικρές αλλαγές μπορούν να κάνουν διαφορά. Η Whillans προτείνει στα ζευγάρια να κάνουν έναν «έλεγχο χρόνου», να εξετάσουν δηλαδή πού πηγαίνουν οι ώρες της ημέρας και ποιες μικρές κινήσεις θα μπορούσαν να τους επιστρέψουν έστω λίγα λεπτά. Αυτός ο χρόνος, όπως τονίζει, έχει αξία μόνο αν χρησιμοποιηθεί συνειδητά για σύνδεση και όχι για περισσότερη δουλειά.
Η εξοικονόμηση χρόνου, ωστόσο, δεν λειτουργεί ως πανάκεια. Το να παραγγείλει κανείς φαγητό ή να καλέσει έναν καθαριστή δεν λύνει από μόνο του βαθύτερα προβλήματα. Η Targol Hasankhani, σύμβουλος γάμου και οικογένειας στο Σικάγο, υπογραμμίζει ότι η ανάθεση οικιακών εργασιών μπορεί να μειώσει το καθημερινό στρες, αλλά δεν αντικαθιστά την επικοινωνία. Σε πολλά ζευγάρια, οι δουλειές του σπιτιού είναι φορτισμένες με ανεκπλήρωτα παράπονα και ζητήματα ισότητας. Αν η σύγκρουση πηγάζει από την αίσθηση ότι κάποιος δεν ακούγεται ή δεν εκτιμάται, τότε η πρόσληψη βοήθειας απλώς μεταθέτει το πρόβλημα.
Παρόλα αυτά, τα πρακτικά παραδείγματα δείχνουν ότι ο χρόνος που απελευθερώνεται μπορεί να αλλάξει τον τόνο της καθημερινότητας. Η Casey Mulligan Walsh, 71 ετών, πρώην λογοθεραπεύτρια και συγγραφέας στη βόρεια Νέα Υόρκη, αναφέρει ότι η εβδομαδιαία καθαριότητα του σπιτιού ήταν από τις καλύτερες αποφάσεις για τον γάμο της. Το αγαπημένο της κομμάτι ήταν να επιστρέφει σε ένα καθαρό σπίτι και να πηγαίνει για καφέ με τον σύζυγό της, αντί να διαφωνούν για το ποιος θα σκουπίσει.
Για άλλα ζευγάρια, η ανάθεση ξεκινά ως πράξη φροντίδας. Η Melissa Jones, δασκάλα από το Πουέμπλο του Κολοράντο, θυμάται ότι ο σημερινός της σύζυγος, όταν άρχισαν να βγαίνουν, παρατήρησε πόσο εξαντλημένη ήταν προσπαθώντας να τα συνδυάσει όλα: δουλειά, σπίτι και ανατροφή παιδιού ως μονογονέας. Το δώρο του για την Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου ήταν ένας βαθύς καθαρισμός του σπιτιού. Η εμπειρία, όπως λέει, ήταν αποκαλυπτική και έγινε σταθερή πρακτική, την οποία διατήρησαν και όταν έζησαν μαζί. Ο χρόνος που κέρδισαν μετατράπηκε σε κοινές αναμνήσεις, αντί για Σαββατοκύριακα γεμάτα τρίψιμο πατωμάτων.
Η ίδια λογική επεκτείνεται και στο φαγητό
Η ίδια λογική επεκτείνεται και στο φαγητό. Στο Μαϊάμι, η Elizabeth Willard, ιδιοκτήτρια της The Pickled Beet, παρατηρεί ότι οι περισσότεροι πελάτες της προσπαθούν να επενδύσουν στην υγεία τους, αλλά δεν έχουν τον χρόνο να μαγειρεύουν καθημερινά, ειδικά όταν υπάρχουν διαφορετικές διατροφικές ανάγκες μέσα στην οικογένεια. Η προετοιμασία γευμάτων, όπως λέει, αφαιρεί μία ακόμη πηγή καθημερινής έντασης: την απόφαση για το «τι θα φάμε σήμερα». Όταν αυτό το ερώτημα εξαφανίζεται, εξαφανίζονται συχνά και οι καβγάδες.
Η Whillans τονίζει ότι η ουσία βρίσκεται στην πρόθεση. Ο χρόνος που «αγοράζεται» πρέπει να επενδύεται στη σχέση: σε συζητήσεις, κοινές δραστηριότητες, στιγμές χαλάρωσης. Αν αντικατασταθεί απλώς από περισσότερα email ή επιπλέον επαγγελματικές υποχρεώσεις, το όφελος εξανεμίζεται. Παράλληλα, η κοινή λήψη αποφάσεων γύρω από τέτοιες δαπάνες μπορεί να ενισχύσει την εμπιστοσύνη και το αίσθημα ομαδικότητας μέσα στο ζευγάρι.
Είτε πρόκειται για μια πίτσα στο τέλος μιας κουραστικής ημέρας, είτε για έναν έφηβο που κουρεύει το γκαζόν, είτε για μια διαδρομή με ταξί που γλιτώνει είκοσι λεπτά, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι το ίδιο: λιγότερη ένταση, περισσότερος διαθέσιμος χρόνος και, τελικά, περισσότερη γαλήνη στη σχέση. Η αγάπη, όπως φαίνεται, δεν χρειάζεται πάντα περισσότερη προσπάθεια — μερικές φορές χρειάζεται απλώς λιγότερες δουλειές.