Είτε πρόκειται για κάποιο εύρημα από παλαιοπωλείο είτε για ένα πάπλωμα που έχει περάσει από γενιά σε γενιά, τα παλιά παπλώματα μπορεί να αξίζουν πολλά χρήματα.
- Οι ειδικοί προσδιορίζουν την αξία ενός παλιού παπλώματος εξετάζοντας τρεις βασικούς δείκτες: το χειροποίητο γαζί με ομοιόμορφες βελονιές, τον ιδιαίτερο ή περίπλοκο σχεδιασμό και τη χρήση φυσικών υλικών, όπως βαμβάκι, μαλλί ή μετάξι.
- Ο σχεδιασμός αυξάνει σημαντικά την αξία ενός παπλώματος, ειδικά όταν είναι ασυνήθιστος ή συνδέεται με ιστορικά γεγονότα. Τα σχέδια με έντονη πολιτισμική ταυτότητα, που ξεφεύγουν από τα συνηθισμένα μοτίβα, θεωρούνται πιο πολύτιμα.
- Ιδιαίτερα συλλεκτικές κατηγορίες αποτελούν τα παπλώματα των Άμις με τα έντονα χρώματα, τα χαβανέζικα με φυτικά μοτίβα, τα αφροαμερικανικά από το Gee’s Bend με τη δυναμική τους έκφραση, καθώς και τα βικτωριανά «crazy quilts».
- Ένα πάπλωμα δεν χρειάζεται να είναι σε άψογη κατάσταση για να έχει αξία, καθώς η φθορά αποτελεί μέρος της ιστορίας του. Ωστόσο, σοβαρές ζημιές ή μούχλα μπορούν να μειώσουν την αξία του σημαντικά.
Με τη διαρκώς αυξανόμενη δημοτικότητα των παραδοσιακών χειροτεχνιών, τα χειροποίητα παπλώματα έχουν τραβήξει ξανά το ενδιαφέρον. Είτε πρόκειται για κάποιο εύρημα από παλαιοπωλείο είτε για ένα πάπλωμα που έχει περάσει από γενιά σε γενιά μέσα στην οικογένεια, τα παλιά παπλώματα μπορεί να αξίζουν πολλά χρήματα.
Αν αναρωτιέστε αν ένα πάπλωμα έχει ιδιαίτερη αξία, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι υπάρχουν τρεις βασικές ενδείξεις που πρέπει να αναζητήσετε: το χειροποίητο γαζί, ο ιδιαίτερος σχεδιασμός και τα φυσικά υλικά.
«Το πρώτο πράγμα που λέω πάντα στους ανθρώπους είναι να μη βιάζονται και να παρατηρούν πραγματικά το πάπλωμα», λέει η ειδικός στην παπλωματοποιία Τάμι Τζόουνς. «Η ηλικία, η ποιότητα της κατασκευής και η ιστορία του έχουν μεγαλύτερη σημασία από το πού το βρήκατε».
Να μη σας απασχολεί αν βρίσκεται σε άψογη κατάσταση
Αν κάποιο πάπλωμα έχει κινήσει το ενδιαφέρον σας και θέλετε να μάθετε αν έχει αξία, δεν πρέπει να σας απασχολεί αν βρίσκεται σε άψογη κατάσταση.
«Αν κάποιος βρει ένα πάπλωμα που του προκαλεί περιέργεια, αξίζει πάντα να το εξετάσει ένας ειδικός. Θα εκπλαγείτε με το πόσο συχνά κάτι που φαίνεται συνηθισμένο αποδεικνύεται τελικά πραγματικά ξεχωριστό», λέει η εκτιμήτρια και δημοπράτρια Πατρίσια Άκερμαν.
Παρακάτω, οι ειδικοί εξηγούν πώς μπορεί κανείς να καταλάβει αν ένα πάπλωμα έχει αξία, ποια είναι η κατάστασή του και ποια είναι τα πιο σημαντικά και συλλεκτικά είδη που αξίζει να προσέχει.
Το χειροποίητο γαζί αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους δείκτες αξίας. «Οι μικρές, ομοιόμορφες βελονιές σε όλη την επιφάνεια του παπλώματος και στο γαζί είναι ένα εξαιρετικό σημάδι», εξηγεί η Τζόουνς.
Όταν η Άκερμαν εξετάζει ένα πάπλωμα, το πρώτο πράγμα που ελέγχει είναι αν έχει ραφτεί στο χέρι ή με ραπτομηχανή. «Ορισμένες γυναίκες είχαν τόσο μεγάλη δεξιοτεχνία που οι χειροποίητες βελονιές τους έμοιαζαν σχεδόν σαν να είχαν γίνει με μηχανή», αναφέρει. Για τον λόγο αυτό, παρότι η εξέταση της ραφής είναι καθοριστικής σημασίας, από μόνη της δεν αρκεί για να διαπιστωθεί αν ένα πάπλωμα είναι παλιό ή πολύτιμο.
Ο σχεδιασμός του παπλώματος μπορεί επίσης να δώσει σημαντικές ενδείξεις για την αξία του. Αν το σχέδιο είναι ασυνήθιστο ή ιδιαίτερα περίπλοκο, σύμφωνα με την Τζόουνς, είναι πιθανό να πρόκειται για κάτι ξεχωριστό.
«Ορισμένα μοτίβα, τοπικά στιλ και παπλώματα με τεκμηριωμένη προέλευση -όπως γνωστό δημιουργό, σύνδεση με ιστορικό γεγονός ή οικογενειακό αρχείο- μπορούν να αυξήσουν σημαντικά την αξία τους», εξηγεί.
Η Άκερμαν αναφέρει ότι ιδιαίτερα συνηθισμένα είναι τα παραδοσιακά μοτίβα Log Cabin, τα σχέδια με αστέρια και τα νυφικά παπλώματα. «Αυτό που πραγματικά με κάνει να σταματώ είναι όταν ένα πάπλωμα διαθέτει έντονη ιστορική ή πολιτισμική ταυτότητα, κάτι που το κάνει να ξεχωρίζει, αντί να μοιάζει οικείο», σημειώνει.
Αν ένα πάπλωμα φαίνεται ασυνήθιστα βαρύ και το ύφασμά του παρουσιάζει ιδιαίτερα λεπτομερή ύφανση, σύμφωνα με την Τζόουνς αξίζει μια πιο προσεκτική εξέταση. Σημαντικό ρόλο παίζει και το ίδιο το ύφασμα. «Τα φυσικά υλικά, όπως το βαμβάκι, το μαλλί ή το μετάξι, καθώς και τα υφάσματα που έχουν βαφτεί στο χέρι ή διαθέτουν παλαιότερες τυπωμένες διακοσμήσεις, αυξάνουν επίσης την αξία», αναφέρει.
Υπάρχουν ορισμένες κατηγορίες παπλωμάτων που, σύμφωνα με την Άκερμαν, ξεχωρίζουν αμέσως. «Τα παπλώματα των Άμις, για παράδειγμα, έχουν συχνά μεγάλα, έντονα χρωματικά τετράγωνα πάνω σε σκούρο φόντο. Σχεδόν μοιάζουν σύγχρονα, παρότι είναι ιστορικά», λέει.
Μια ακόμη χαρακτηριστική κατηγορία είναι τα χαβανέζικα παπλώματα, τα οποία συνήθως διακρίνονται για τα μεγάλα, εντυπωσιακά φυτικά μοτίβα τους και αντικατοπτρίζουν την παραδοσιακή αισθητική της Χαβάης, όπως αυτή εξελίχθηκε μετά την εισαγωγή της τέχνης του παπλώματος από τους ιεραποστόλους.
«Τα αφροαμερικανικά παπλώματα, ιδιαίτερα εκείνα από το Gee’s Bend, έχουν τεράστια ιστορική σημασία», επισημαίνει η Άκερμαν. «Συχνά κατασκευάζονταν από φθαρμένα υφάσματα, όπως σακιά αλευριού ή πατάτας, όμως τα σχέδιά τους είναι εξαιρετικά δυναμικά και εκφραστικά».
Ιδιαίτερη αδυναμία της Άκερμαν αποτελούν τα βικτωριανά «crazy quilts», ένα στιλ που αναγνωρίζεται αμέσως. Κατασκευάζονται από μικρά κομμάτια μεταξιού και σατέν, τα οποία ενώνονται σκόπιμα με ακανόνιστο τρόπο.
«Υπάρχουν επίσης τα album quilts, τα οποία συνήθως δημιουργούνταν από ομάδες γυναικών -συχνά από εκκλησιαστικές κοινότητες-, με κάθε γυναίκα να ράβει ένα τετράγωνο και πολλές φορές να προσθέτει το όνομά της ή έναν στίχο από τη Βίβλο» λέει η Άκερμαν, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για παπλώματα με ιδιαίτερη συναισθηματική και συλλεκτική αξία.
Και οι δύο ειδικοί συμφωνούν ότι ένα πάπλωμα δεν χρειάζεται να βρίσκεται σε άψογη κατάσταση για να θεωρείται πολύτιμο. «Τα παπλώματα προορίζονταν για χρήση και πολλά από τα πολύτιμα κομμάτια φέρουν εμφανή σημάδια ηλικίας ή φθοράς», λέει η Άκερμαν.
Σύμφωνα με την Τζόουνς, το ελαφρύ ξεθώριασμα, οι μικρές φθορές ή οι προσεκτικά επισκευασμένες περιοχές δεν μειώνουν αυτόματα την αξία ενός παλιού παπλώματος, καθώς αυτό που μετρά πραγματικά είναι η αυθεντικότητα και η ποιότητα της κατασκευής. Μάλιστα, όπως σημειώνει, η φθορά μπορεί να αποτελεί μέρος της ιστορίας του ίδιου του αντικειμένου.
Ωστόσο, αν ένα πάπλωμα έχει υποστεί σοβαρές ζημιές, παρουσιάζει σήψη ή έντονους λεκέδες, αυτό μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την αξία του. Για τον λόγο αυτό, η Τζόουνς συνιστά κάθε πάπλωμα που ενδέχεται να έχει αξία να αξιολογείται από ειδικό στα υφάσματα ή στα παπλώματα.
Ένα από τα συνηθέστερα προβλήματα που συναντά η Άκερμαν στα παλιά παπλώματα που έχουν παραμείνει αποθηκευμένα για χρόνια είναι η μυρωδιά μούχλας και η ανάπτυξη μούχλας. «Ένα απλό κόλπο είναι να τα απλώσετε έξω μια ηλιόλουστη ημέρα. Το φως του ήλιου μπορεί να κάνει θαύματα στην απομάκρυνση των οσμών», λέει.
Αν πρόκειται για παλιό πάπλωμα, συνήθως προτείνει το στεγνό καθάρισμα για μεγαλύτερη ασφάλεια, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για βικτωριανά «crazy quilts», τα οποία περιλαμβάνουν πολλά διαφορετικά υφάσματα και βαφές που ενδέχεται να ξεβάψουν.
Για την ασφαλή αποθήκευση ενός παπλώματος, η Άκερμαν συνιστά να τυλίγεται σε χαρτί χωρίς οξέα.
Τα παπλώματα μπορούν να αποτελέσουν πραγματικά έργα τέχνης αλλά και πολύτιμα οικογενειακά κειμήλια. Η Άκερμαν δηλώνει ότι της αρέσει ιδιαίτερα να βλέπει οικογενειακά παπλώματα τοποθετημένα μέσα σε κορνίζα και κρεμασμένα στον τοίχο. «Είναι ένας όμορφος τρόπος να διατηρηθούν και να παραμένει ορατή η οικογενειακή ιστορία», λέει.
Αν επιλέξετε να εκθέσετε ένα πάπλωμα κορνιζαρισμένο στον τοίχο, φροντίστε μόνο να μη βρίσκεται σε σημείο όπου πέφτει απευθείας το ηλιακό φως, ώστε να αποφευχθούν πιθανές φθορές.