Ενώ κάποιοι άνθρωποι ζουν χωρίς να περιμένουν τίποτα από κανέναν και χωρίς να μπλέκονται στα προβλήματα των άλλων, υπάρχουν και εκείνοι που επιδιώκουν να αναλαμβάνουν τη φροντίδα των άλλων.
Αν και η αμοιβαιότητα είναι κάτι θετικό, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εξελιχθεί σε πρόβλημα και να αποκαλύπτει στοιχεία της προσωπικότητας.
Η ψυχολογία έχει εξετάσει τι κρύβεται πίσω από τους ανθρώπους που προσπαθούν να λύνουν τα προβλήματα των άλλων και οι ειδικοί συμφωνούν ότι δεν πρόκειται απλώς για άτομα που δείχνουν αλληλεγγύη.
Μπορεί να αναζητούν τον έλεγχο, να φοβούνται την απόρριψη και αυτή η συμπεριφορά να συνδέεται με εμπειρίες από την παιδική ηλικία.
Τι λέει η ψυχολογία για τους ανθρώπους που προσπαθούν να λύνουν τα προβλήματα των άλλων;
Οι άνθρωποι που προσπαθούν καταναγκαστικά να λύνουν τα προβλήματα των άλλων συχνά παρουσιάζουν χαρακτηριστικά που συνδέονται με το λεγόμενο «σύνδρομο του σωτήρα» ή «του ανθρώπου που πρέπει να βρίσκει λύσεις», όπου η ανάγκη για βοήθεια κρύβει βαθύτερα συναισθηματικά κίνητρα και μοτίβα συμπεριφοράς που έχουν διαμορφωθεί μέσα από τις εμπειρίες τους.
Σύμφωνα με το «Psicología y Mente», ορισμένοι «βοηθούν τόσο πολύ, ώστε δεν αφήνουν τους άλλους να είναι αυτόνομοι και ανεξάρτητοι, ενώ οι ίδιοι θυσιάζονται σε τέτοιο βαθμό, ώστε παραμελούν τα δικά τους ενδιαφέροντα, επιθυμίες και ανάγκες. Η ανάγκη τους να είναι οι σωτήρες των άλλων γίνεται παθολογική».
Όταν ένας άνθρωπος μεγαλώνει συνδέοντας την προσωπική του αξία με την ικανότητά του να βοηθά ή να λύνει προβλήματα, μπορεί να μεταφέρει αυτή τη συμπεριφορά και στις σχέσεις του ως ενήλικας.
Επιπλέον, όσοι προσπαθούν διαρκώς να λύνουν τα προβλήματα των ανθρώπων γύρω τους μπορεί να κουβαλούν από την παιδική τους ηλικία μια υπερβολική αίσθηση ευθύνης. Από μικροί μπορεί να έμαθαν να αναλαμβάνουν ευθύνες ενηλίκων, να φροντίζουν άλλους ή να μεσολαβούν σε οικογενειακές συγκρούσεις, προκειμένου να διατηρούν την ασφάλεια και την τάξη.
Παράλληλα, μπορεί να μετατρέπουν το γεγονός ότι είναι χρήσιμοι στη μοναδική πηγή της προσωπικής τους αξίας. Πιστεύουν ότι αξίζουν να αγαπιούνται μόνο όταν λύνουν προβλήματα για τους άλλους. Έτσι, αναπτύσσουν την ανάγκη για έλεγχο, προκειμένου να αποφύγουν τον δικό τους πόνο, ενώ παράλληλα βιώνουν φόβο απόρριψης ή εγκατάλειψης.
Εστιάζοντας όλη τους την ενέργεια στα προβλήματα των άλλων, καταφέρνουν επίσης να αναβάλλουν ή να αγνοούν τα δικά τους προβλήματα και τη δική τους συναισθηματική δυσφορία.
Ποιες συνέπειες έχει η προσπάθεια να λύνουμε συνεχώς τα προβλήματα των άλλων;
Οι ειδικοί επισημαίνουν αρκετές συνέπειες αυτής της συμπεριφοράς:
- Συναισθηματική εξάντληση: Όσοι υιοθετούν διαρκώς αυτόν τον ρόλο μπορεί τελικά να αισθάνονται χρόνια κόπωση, απογοήτευση και ένα αίσθημα κενού, επειδή παραμελούν τις δικές τους ανάγκες.
- Ακύρωση της αυτονομίας του άλλου: Όταν λύνουμε τα πάντα για κάποιον, δεν του επιτρέπουμε να αναπτύξει τη δική του αυτονομία, ωριμότητα και ανεξαρτησία.
- Δυναμικές εξάρτησης: Μπορεί να δημιουργούνται ανισόρροπες σχέσεις, στις οποίες οι άλλοι συνηθίζουν να μην αναλαμβάνουν τις δικές τους ευθύνες.