Η σεξολόγος επιμένει όμως ότι το σεξ δεν χρειάζεται να είναι τέλειο, να γίνεται συγκεκριμένες φορές την εβδομάδα ή να μοιάζει με εκείνο των 25 χρόνων.
«Οι στύσεις μου δεν είναι πια αξιόπιστες», «Το σεξ έχει αρχίσει να με πονάει», «Αγαπώ τον σύντροφό μου, αλλά δεν νιώθω καμία επιθυμία». Αυτές είναι οι φράσεις που ακούει πιο συχνά στο γραφείο της η Κέιτ Μόιλ, Βρετανίδα ψυχοσεξουαλική θεραπεύτρια και θεραπεύτρια σχέσεων.
Σε κείμενό της στην Telegraph εξηγεί ότι η μέση ηλικία είναι μια περίοδος όπου οι σεξουαλικές δυσκολίες βγαίνουν συχνά στην επιφάνεια. Οι ορμονικές αλλαγές, τα προβλήματα υγείας και τα φάρμακα μπορούν να αλλάξουν τον τρόπο που αντιδρά το σώμα, ενώ το άγχος, ο κακός ύπνος και η εξάντληση από μια απαιτητική καριέρα ή από τη φροντίδα άλλων μπορούν να σβήσουν την επιθυμία.
Το συναισθηματικό τίμημα μπορεί να είναι τεράστιο
Το συναισθηματικό τίμημα μπορεί να είναι τεράστιο. Το άγχος και η ντροπή γύρω από τα σεξουαλικά προβλήματα μπορούν να γίνουν παραλυτικά. Πολλοί φοβούνται ότι δεν είναι πια ελκυστικοί ή ότι η σχέση τους καταρρέει, ενώ άλλοι αρχίζουν να αποφεύγουν το σεξ αντί να παραδεχτούν ότι κάτι συμβαίνει.
Η Μόιλ επιμένει όμως ότι το σεξ δεν χρειάζεται να είναι τέλειο, να γίνεται συγκεκριμένες φορές την εβδομάδα ή να μοιάζει με εκείνο των 25 χρόνων. Χρειάζεται να λειτουργεί για τον άνθρωπο, με το σώμα και τη σχέση που έχει σήμερα. Αν δεν λειτουργεί, αυτό δεν είναι προσωπική αποτυχία αλλά λόγος να αναρωτηθεί κανείς τι πρέπει να αλλάξει.
Ορμόνες, άγχος, πόνος
Ένα μέρος των λόγων είναι σωματικό. Ως τα 60 τους, πολλοί άνδρες βιώνουν μειωμένη λίμπιντο λόγω πτώσης της τεστοστερόνης, εξασθενημένη στυτική λειτουργία και μεγαλύτερους χρόνους ανάκαμψης. Τα προβλήματα του προστάτη είναι συχνότερα σε αυτή την ηλικία και η θεραπεία τους μπορεί να επηρεάσει τη στύση. Μια σταδιακή μείωση των πρωινών στύσεων είναι αναμενόμενη, μια ξαφνική αλλαγή όμως πρέπει πάντα να ελέγχεται, καθώς μπορεί να υποδηλώνει διαβήτη ή καρδιοπάθεια.
Οι άνδρες που νιώθουν κόπωση ή πεσμένη διάθεση μπορούν να ζητήσουν από τον γιατρό τους έλεγχο τεστοστερόνης. Στις γυναίκες, η πτώση των οιστρογόνων κατά και μετά την εμμηνόπαυση μπορεί να προκαλέσει κολπική ξηρότητα, λέπτυνση των ιστών, δυσφορία κατά τη σεξουαλική επαφή και ουρολοιμώξεις. Τα προβλήματα αυτά, σημειώνει η Μόιλ, δεν πρέπει να διαγράφονται ως μέρος της γήρανσης. Υπάρχουν κολπικά έλαια και ενυδατικά, τα λιπαντικά μειώνουν την τριβή, και αν τα συμπτώματα επιμένουν, ο γιατρός μπορεί να προτείνει κολπικά οιστρογόνα με συνταγή.
Ένα πεδίο όπου, κατά τη θεραπεύτρια, η ιατρική έχει αποτύχει ιδιαίτερα απέναντι στις γυναίκες είναι ο πόνος κατά το σεξ. Ενώ τα φάρμακα για τη στυτική δυσλειτουργία έχουν γίνει βιομηχανία δισεκατομμυρίων, η έρευνα για τις γυναικείες δυσκολίες μένει πίσω. Ένα παράδειγμα είναι ο λεγόμενος «κολπισμός» [ή κολεοσπασμός], που αφορά τουλάχιστον δύο στις χίλιες γυναίκες: η ακούσια σύσπαση των μυών του πυελικού εδάφους κάνει τη διείσδυση επώδυνη ή αδύνατη.
Μια γυναίκα μπορεί να έχει ανώδυνο σεξ για χρόνια και να τον αναπτύξει αργότερα, εξαιτίας ορμονικών αλλαγών, κάποιας επέμβασης ή εμπειριών που έκαναν το σεξ αγχωτικό. Η ενδομητρίωση μπορεί να προκαλέσει βαθύ πόνο κατά τη διείσδυση και η αιδοιοδυνία χρόνιο πόνο γύρω από το αιδοίο, ενώ οι καταστάσεις αυτές συχνά αλληλοεπικαλύπτονται.
Και οι άνδρες μπορεί να εμφανίσουν πυελικό πόνο λόγω προβλημάτων του προστάτη, άγχους ή τραυματισμών από το ποδήλατο. Ο πόνος μπορεί να είναι συχνός, τονίζει η Μόιλ, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι είναι φυσιολογικός ή ότι πρέπει να τον ανέχεται κανείς. Μια απλή επίσκεψη στον γιατρό ή σε ειδικό σεξουαλικής υγείας μπορεί να αλλάξει την εμπειρία.
Το λιπαντικό, το κινητό και τα «φρένα» της επιθυμίας
Το πιο συχνό ζήτημα που συναντά, σε όλες τις ηλικίες και στα δύο φύλα, είναι το άγχος. Στη μέση ηλικία είναι ιδιαίτερα έντονο, γιατί οι αλλαγές στη σεξουαλική ζωή γεννούν τον φόβο ότι κάτι δεν πάει καλά. Αν οι στύσεις δεν είναι πια αξιόπιστες, λόγω διαβήτη, άγχους ή παρενεργειών αντικαταθλιπτικών, ο άνδρας αρχίζει να φοβάται ότι θα «χαθεί» στη μέση, και αυτός ο φόβος κάνει τα πράγματα ακόμη δυσκολότερα. Ο φαύλος κύκλος μπορεί να επιμείνει ακόμη κι όταν το σωματικό πρόβλημα έχει θεραπευτεί. «Οι ιατρικές παρεμβάσεις διορθώνουν τη χημεία, η θεραπεία ξετυλίγει τον φόβο», γράφει.
Και για τις γυναίκες, το προκαταβολικό άγχος ότι κάτι δεν θα πάει καλά αφαιρεί την απόλαυση, ενώ όσο περισσότερο εστιάζει κανείς στον οργασμό, τόσο δυσκολότερα τον φτάνει. Η συμβουλή της είναι να επιβραδύνει κανείς, να εντοπίσει τι λειτουργεί ως «γκάζι» και τι ως «φρένο» στη σεξουαλική του διάθεση, με τις ειδοποιήσεις του κινητού να είναι από τα χειρότερα φρένα, και να μιλήσει στον σύντροφό του για όσα του συμβαίνουν.
Η Μόιλ υπενθυμίζει ότι το σεξ στα 20 σπάνια μοιάζει με εκείνο μετά τα παιδιά, μετά από μια απιστία ή σε μια αγχωτική περίοδο στη δουλειά. Η αρρώστια, το τραύμα, ο καρκίνος και οι επεμβάσεις αλλάζουν τη σχέση με το σώμα, ενώ η εξοικείωση κάνει τη σεξουαλική σχέση λιγότερο συναρπαστική. Η συχνότητα όμως είναι κακό μέτρο για μια υγιή σεξουαλική ζωή. Αυτό που μετράει είναι η πραγματική ικανοποίηση, η απόλαυση και η σύνδεση.
Το προϊόν που προτείνει πιο συχνά είναι το λιπαντικό. «Ακόμη το βλέπουμε μερικές φορές ως ένδειξη ότι κάποιος δεν είναι αρκετά διεγερμένος», γράφει. «Δεν έχουμε την ίδια στάση απέναντι σε άλλες μορφές φροντίδας της υγείας. Αν κάτι είναι ασφαλές, φτηνό και κάνει την εμπειρία πιο ευχάριστη, γιατί να μην το χρησιμοποιήσουμε;». Το ίδιο ισχύει και για τα σεξουαλικά βοηθήματα, που δεν είναι υποκατάστατα του συντρόφου αλλά εργαλεία ποικιλίας και απόλαυσης.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα ίσως είναι η σιωπή. Πολλοί θεωρούν ότι «αποτυγχάνουν» στο σεξ και βλέπουν τον εαυτό τους ως το πρόβλημα. Η λέξη «χαλασμένος» ακούγεται ξανά και ξανά στο γραφείο της. Ενώ φροντίζουμε άλλες πτυχές της υγείας μας, όταν κάτι αφορά τα γεννητικά όργανα ή τη σεξουαλική ζωή νιώθουμε ότι πρέπει να το αντιμετωπίσουμε σιωπηλά. Ένας άνθρωπος όμως σπάνια μπορεί να λύσει μόνος του ένα πρόβλημα που αφορά το ζευγάρι, γιατί το σεξ συμβαίνει πάντα μέσα σε ένα πλαίσιο και μια δυναμική.
Η λύση δεν περνά απαραίτητα από ψυχοσεξουαλικό θεραπευτή. Μπορεί να είναι ένα βιβλίο, ένα podcast, μια ειλικρινής κουβέντα με τον σύντροφο ή ένα ραντεβού με γυναικολόγο ή ουρολόγο. «Το πράγμα που ακούω επανειλημμένα είναι: "Δεν έχω ακούσει ποτέ κανέναν να περιγράφει κάτι τέτοιο". Κι όμως, το έχω ακούσει εκατοντάδες φορές», σημειώνει η Μόιλ.