Η ανακοίνωση του καστ για την «Οδύσσεια» του Κρ. Νόλαν άνοιξε συζήτηση για την απουσία Ελλήνων ηθοποιών σε έργα που αντλούν έμπνευση από την ελληνική μυθολογία.
Στην ουσία, η νέα ταινία του διάσημου σκηνοθέτη, που αναμένεται να «σπάσει» τα ταμεία, φέρνει και πάλι στην επιφάνεια ένα διαχρονικό παράπονο των Ελλήνων για την εκπροσώπησή τους στο Χόλιγουντ.
Η συζήτηση που άνοιξε το καστ της «Οδύσσειας»
Με αφορμή το εντυπωσιακό καστ της νέας παραγωγής του Κρίστοφερ Νόλαν, η οποία αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα μεγαλύτερα κινηματογραφικά γεγονότα των επόμενων ετών, έχει ξεκινήσει μια έντονη συζήτηση γύρω από την απουσία Ελλήνων ηθοποιών από την ταινία.
Σε άρθρο του στην εφημερίδα «The Guardian», ο ελληνικής καταγωγής δημοσιογράφος Chris Cotonou υποστηρίζει ότι, παρά τη διεθνή και πολυπολιτισμική σύνθεση του καστ (Ματ Ντέιμον ως Οδυσσέας, Ζεντάγια, Σαρλίζ Θερόν, Τομ Χόλαντ, Λουπίτα Νιόνγκο και άλλοι), δεν περιλαμβάνονται Έλληνες ηθοποιοί, κάτι που προκαλεί προβληματισμό σε μερίδα του ελληνικού κοινού. Μάλιστα, η επιλογή της Λουπίτα Νιόνγκο στον ρόλο της Ωραίας Ελένης έφερε αντιδράσεις από αρκετούς ανθρώπους παγκοσμίως, μεταξύ των οποίων και ο Έλον Μασκ. Στο καστ υπάρχει πάντως ο Michael Vlamis (Αμερικανός ηθοποιός ελληνικής καταγωγής), σε δευτερεύοντα ρόλο του οποίου τα στοιχεία δεν έχουν γίνει ακόμα γνωστά.
Ένα διαχρονικό παράπονο
Σύμφωνα με τον αρθρογράφο, το φαινόμενο δεν είναι καινούργιο. Το Χόλιγουντ αξιοποιεί εδώ και δεκαετίες την ελληνική μυθολογία και ιστορία ως πηγή έμπνευσης, χωρίς όμως να δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στη συμμετοχή Ελλήνων ηθοποιών στις σχετικές παραγωγές.
Ο Cotonou επισημαίνει ότι συχνά οι σύγχρονοι Έλληνες εμφανίζονται στη διεθνή ποπ κουλτούρα μέσα από στερεοτυπικές αναπαραστάσεις, ενώ σπανίως συνδέονται με εμβληματικές μορφές της αρχαιότητας, όπως ο Οδυσσέας, ο Αχιλλέας ή ο Μέγας Αλέξανδρος. «Με κάποιον τρόπο, οι σημερινοί Έλληνες και η αρχαιότητά μας παρουσιάζονται πάντοτε ως δύο ασύνδετοι κόσμοι», γράφει χαρακτηριστικά.
Όπως σημειώνει, «το Χόλιγουντ εκμεταλλεύεται ελληνικές ιστορίες εδώ και γενιές, χωρίς ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ελληνική εκπροσώπηση - εκτός αν αυτό εξυπηρετεί κάποιο στερεότυπο».
Το ζήτημα της εκπροσώπησης
Ο δημοσιογράφος θεωρεί πως η απουσία Ελλήνων ηθοποιών αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια εποχή κατά την οποία η κινηματογραφική βιομηχανία δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην εκπροσώπηση διαφορετικών πολιτισμών και κοινοτήτων.
Όπως σημειώνει, εφόσον η νέα «Οδύσσεια» φιλοδοξεί να παρουσιάσει μια παγκόσμια και πολυσυλλεκτική προσέγγιση, θα μπορούσε να υπάρχει χώρος και για ηθοποιούς που συνδέονται άμεσα με τον πολιτισμό από τον οποίο προέρχεται το έργο.
Η σχέση των Ελλήνων με τα ομηρικά έπη
«Φυσικά, πολλοί μη Έλληνες θα αναρωτηθούν: Γιατί τόση φασαρία; Η Οδύσσεια είναι μυθοπλασία, άλλωστε» γράφει ο Cotonou. Ωστόσο, στο άρθρο του υπογραμμίζει ότι η «Οδύσσεια» δεν αποτελεί απλώς ένα λογοτεχνικό κείμενο παγκόσμιας σημασίας, αλλά και ένα έργο με βαθιά πολιτισμική και συναισθηματική βαρύτητα για τους Έλληνες.
Οι αναφορές στον Όμηρο, στους ήρωες και στους μύθους της αρχαιότητας παραμένουν ζωντανό κομμάτι της ελληνικής παιδείας, της γλώσσας και της συλλογικής ταυτότητας, κάτι που εξηγεί γιατί η συζήτηση γύρω από την εκπροσώπηση προκαλεί τόσο έντονες αντιδράσεις.
Ενδεικτικά, έχει δημοσιευθεί ανοιχτή επιστολή από το Greek City Times, με τίτλο «A Letter to Hollywood and Nolan’s Odyssey Cast from Us Greeks» («Μια επιστολή προς το Χόλιγουντ και το καστ της "Οδύσσειας" του Νόλαν από εμάς τους Έλληνες»), στην οποία σύγχρονοι Έλληνες τονίζουν ότι «δεν εξαφανιστήκαμε» μετά την αρχαιότητα και ζητούν μεγαλύτερη εκπροσώπηση.
Ένας διάλογος που συνεχίζεται
Παρά τις ενστάσεις που διατυπώνονται, ο Chris Cotonou αναγνωρίζει πως το ελληνικό κοινό περιμένει με μεγάλο ενδιαφέρον την ταινία του Κρίστοφερ Νόλαν. Ωστόσο, θεωρεί ότι η συζήτηση για τη συμμετοχή Ελλήνων σε έργα που βασίζονται στην ελληνική μυθολογία παραμένει ανοιχτή.
Όπως επισημαίνει στο άρθρο του στον Guardian, το ζητούμενο δεν είναι, απαραίτητα, η ανάθεση πρωταγωνιστικών ρόλων σε Έλληνες ηθοποιούς, αλλά η αναγνώριση της σύγχρονης ελληνικής παρουσίας σε αφηγήσεις που αντλούν την καταγωγή τους από τον ελληνικό πολιτισμό.
-Πηγή: The Guardian - Άρθρο του Chris Cotonou με θέμα την εκπροσώπηση των Ελλήνων στη νέα κινηματογραφική μεταφορά της «Οδύσσειας» του Κρίστοφερ Νόλαν