Γιατί κάποιοι φταρνίζονται σαν βροντή και άλλοι σαν ποντικάκια - Το μυστικό του εκκωφαντικού φταρνίσματος

Γιατί κάποιοι φταρνίζονται σαν βροντή και άλλοι σαν ποντικάκια - Το μυστικό του εκκωφαντικού φταρνίσματος

Το ερώτημα παραμένει: γιατί κάποιοι άνθρωποι φταρνίζονται τόσο δυνατά; / WIKIPEDIA
Το ερώτημα παραμένει: γιατί κάποιοι άνθρωποι φταρνίζονται τόσο δυνατά; / WIKIPEDIA

Υπάρχει πάντως μια μέση λύση για τις στιγμές που ένας κόκκος σκόνης γαργαλά τη μύτη μέσα σε μια βιβλιοθήκη ή όταν ένα κατοικίδιο κοιμάται ήσυχα δίπλα.

  • Η μύτη λειτουργεί ως φίλτρο αέρα για τους πνεύμονες, παγιδεύοντας σωματίδια. Όταν αυτά συσσωρεύονται, τα κύτταρα του ανοσοποιητικού ενεργοποιούνται, στέλνοντας σήμα στον εγκέφαλο για να προκαλέσει την αντανακλαστική αποβολή τους μέσω του φταρνίσματος.
  • Η ένταση του ήχου καθορίζεται από τη δομή του αναπνευστικού. Η διαδικασία περιλαμβάνει βαθιά εισπνοή, κλείσιμο των φωνητικών χορδών για να αυξηθεί η πίεση και εν τέλει ορμητική εκτόνωση του αέρα που δημιουργεί τον χαρακτηριστικό ήχο.
  • Πέρα από τη φυσιολογία, κοινωνικοί και πολιτισμικοί κανόνες μπορούν να επηρεάσουν την ένταση. Σε ορισμένους πολιτισμούς, όπως στην Ιαπωνία, οι άνθρωποι μαθαίνουν να συγκρατούν τον ήχο, κλείνοντας το στόμα για να περιορίσουν την ηχητική ενέργεια.
  • Η πλήρης καταστολή ενός φταρνίσματος είναι επικίνδυνη και μπορεί να προκαλέσει τραυματισμούς, όπως ρινορραγίες ή βλάβη στο τύμπανο. Η ασφαλής μέθοδος μείωσης του θορύβου είναι το κλείσιμο του στόματος χωρίς να εμποδίζεται η εκτόνωση.

Όταν φταρνίζεται ο συντάκτης του αμερικανικού περιοδικού Popular Science, Ρ. Τζ. Μακένζι, δεν περνά απαρατήρητος. Όπως περιγράφει ο ίδιος, το ωστικό κύμα τραντάζει τα τζάμια, ξυπνά τα ζώα που κοιμούνται και κάνει όσους βρίσκονται κοντά να τιναχτούν. Η σύντροφός του, που φταρνίζεται σαν ποντικάκι με λόξιγκα, επιμένει ότι το κάνει επίτηδες. Εκείνος αντιτείνει ότι η παρόρμηση να φταρνιστεί με τέτοια ένταση είναι ακαταμάχητη. Το ερώτημα όμως παραμένει: γιατί κάποιοι άνθρωποι φταρνίζονται τόσο δυνατά;

ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΣΥΝΕΧΙΖΕΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Δυνατό ή διακριτικό φτάρνισμα;

Πρώτα πρέπει να ξεκαθαριστεί κάτι βασικό: το φτάρνισμα είναι σημαντική λειτουργία για τον οργανισμό, όποια κι αν είναι η έντασή του. «Η μύτη είναι το φίλτρο αέρα των πνευμόνων», εξηγεί ο Μας Τακασίμα, πρόεδρος του Τμήματος Ωτορινολαρυγγολογίας και Χειρουργικής Κεφαλής και Τραχήλου στο Ακαδημαϊκό Ινστιτούτο Houston Methodist.

Στο εσωτερικό της μύτης υπάρχει ένα πυκνό πλέγμα από επιθηλιακά κύτταρα, που συναντώνται σε όλο το σώμα και εξυπηρετούν πολλές λειτουργίες, μαζί με μικροσκοπικές τρίχες και παχύρρευστη βλέννα. Όλα αυτά, σύμφωνα με τον Τακασίμα, «παγιδεύουν τα σωματίδια ώστε να προστατεύονται οι πνεύμονες». Όταν τα σωματίδια συσσωρευτούν, πρέπει να αποβληθούν.

Στη μύτη ζουν επίσης ομάδες κυττάρων του ανοσοποιητικού, που ενεργοποιούνται όταν ανιχνεύουν υψηλά επίπεδα ουσιών που προκαλούν φτάρνισμα. «Ορισμένες από τις χημικές ουσίες που παράγονται εξαιτίας αυτής της ανοσολογικής αντίδρασης προκαλούν αλλαγές στον βλεννογόνο της μύτης», λέει η Σίνα Κρούικσανκ, καθηγήτρια στον Τομέα Ανοσολογίας του Πανεπιστημίου του Μάντσεστερ.

ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΣΥΝΕΧΙΖΕΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Τις αλλαγές αυτές τις ξέρει καλά όποιος έχει περάσει ένα καλοκαίρι γεμάτο γύρη ή έναν χειμώνα με συνάχι. Ο οργανισμός παράγει περισσότερη βλέννα, η μύτη πρήζεται, και σήματα ταξιδεύουν προς τον εγκέφαλο μέσω του τρίδυμου νεύρου, που δίνει την αίσθηση στο πρόσωπο. Το σήμα επεξεργάζεται ο προμήκης μυελός, μια περιοχή στη βάση του εγκεφάλου, και ακολουθούν αντανακλαστικές συσπάσεις των μυών.

Το αποτέλεσμα είναι το φτάρνισμα. Οι αιτίες μπορεί να διαφέρουν, όμως κατά την Κρούικσανκ δεν υπάρχει λόγος ένας ιός να προκαλεί πιο δυνατό φτάρνισμα από τη γύρη του γρασιδιού.

Το μυστικό της έντασης βρίσκεται στη δομή του αναπνευστικού συστήματος. Το πρώτο βήμα του αντανακλαστικού, εξηγεί ο Τακασίμα, είναι μια βαθιά εισπνοή. «Χρειάζεσαι αυτόν τον αέρα για να μπορέσεις να διώξεις τα πάντα προς τα έξω», σημειώνει. Όσο ο αέρας γεμίζει τους πνεύμονες, οι φωνητικές χορδές κλείνουν σφιχτά. Μόλις η πίεση στους πνεύμονες ανέβει αρκετά, όλος ο αέρας βγαίνει με ορμή. «Αυτό το κύμα αέρα που περνά με δύναμη μέσα από τις φωνητικές χορδές δημιουργεί τον ήχο του φταρνίσματος», λέει ο Τακασίμα.

SHUTTERSTOCK
SHUTTERSTOCK
ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΣΥΝΕΧΙΖΕΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Το σχήμα και η ελαστικότητα των φωνητικών χορδών, αλλά και των άλλων μαλακών ιστών στο πίσω μέρος του λαιμού, καθορίζουν αν το φτάρνισμα θα είναι διακριτικό ή εκκωφαντικό. Ο όγκος των πνευμόνων επίσης ορίζει πόσος αέρας μπαίνει και βγαίνει από τον θώρακα. Κανένα σωματικό χαρακτηριστικό από μόνο του δεν αρκεί για να προβλέψει την ένταση. «Κάποιοι άνθρωποι με μεγάλους πνεύμονες έχουν πολύ μικροκαμωμένα φταρνίσματα», παρατηρεί ο Τακασίμα.

Το μάθημα των Ιαπώνων για το φτάρνισμα

Μπορεί λοιπόν όποιος φταρνίζεται σαν βροντή να ρίχνει την ευθύνη στον λαιμό του; Δυστυχώς τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά, κατά τον Τακασίμα. «Υπάρχουν κοινωνικοί κανόνες ή πολιτισμικοί παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν τον ήχο ενός φταρνίσματος», εξηγεί.

Φέρνει ως παράδειγμα την Ιαπωνία, όπου η κουλτούρα δίνει μεγάλη έμφαση στο να μην ενοχλεί κανείς τους άλλους και οι άνθρωποι καταφέρνουν να συγκρατούν τα φταρνίσματά τους. Το κλειδί, λέει, είναι να περιορίσει κανείς την ηχητική ενέργεια που αντηχεί μέσα στη στοματική κοιλότητα. Με απλά λόγια, να κλείσει το στόμα. Έτσι μειώνεται η ένταση.

SHUTTERSTOCK
SHUTTERSTOCK
ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΣΥΝΕΧΙΖΕΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Η ιατρική βιβλιογραφία δείχνει ωστόσο ότι το να καταπνίξει κανείς εντελώς ένα φτάρνισμα μπορεί να αποδειχθεί κακή ιδέα. Χαρακτηριστικό είναι ένα περιστατικό από νοσοκομείο της Λιέγης, στο Βέλγιο. Στην κορύφωση της πανδημίας του κορονοϊού, όταν ένα δυνατό φτάρνισμα σε δημόσιο χώρο δεν το έβλεπε κανείς με καλό μάτι, ένας 38χρονος συγκράτησε ένα φτάρνισμα και στη συνέχεια παρουσίασε πόνο και πρήξιμο στο πρόσωπο.

Η απεικονιστική εξέταση έδειξε κάταγμα σε έναν από τους παραρρινικούς κόλπους του. Ο Τακασίμα επιβεβαιώνει τον κίνδυνο. «Αν καταπνίξεις ένα φτάρνισμα, μπορεί να προκαλέσεις προβλήματα υγείας, όπως ρινορραγίες», τονίζει. «Μπορεί να σπρώξεις αέρα μέσα στην ευσταχιανή σάλπιγγα και ενδεχομένως να βλάψεις το τύμπανο του αυτιού».

Υπάρχει πάντως μια μέση λύση για τις στιγμές που ένας κόκκος σκόνης γαργαλά τη μύτη μέσα σε μια βιβλιοθήκη ή όταν ένα κατοικίδιο κοιμάται ήσυχα δίπλα. «Υπάρχουν φορές που δεν θέλεις να γίνεις θέαμα ή θέλεις να είσαι όσο πιο αθόρυβος γίνεται», λέει ο Τακασίμα. «Αν κρατήσεις το στόμα κλειστό την ώρα που φταρνίζεσαι, σίγουρα θα το πετύχεις».

Ακολουθήστε το iefimerida στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, στο iefimerida
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ φτέρνισμα μύτη βροντή εκκωφαντική
ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Tο iefimerida.gr δημοσιεύει άμεσα κάθε σχόλιο. Ωστόσο δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Σχόλια με ύβρεις διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται.

Δείτε επίσης

Περισσότερα