Μέλη της Gen Z εγκαταλείπουν τις πίστες χορού και στρέφονται στα λεγόμενα listening bars: σκοτεινούς, ήσυχους χώρους με δερμάτινους καναπέδες, προσεκτικά στημένα ηχοσυστήματα και συλλογές βινυλίων.
Σε έναν κόσμο που μοιάζει διαρκώς πιο θορυβώδης, όλο και περισσότεροι νέοι επιλέγουν τη σιωπηλή απόλαυση της μουσικής αντί για τα εκκωφαντικά night clubs. Μέλη της Gen Z εγκαταλείπουν τις πίστες χορού και στρέφονται στα λεγόμενα listening bars: σκοτεινούς, ήσυχους χώρους με δερμάτινους καναπέδες, προσεκτικά στημένα ηχοσυστήματα και συλλογές βινυλίων που παίζονται από την αρχή ως το τέλος. Εκεί, οι θαμώνες πίνουν καφέ ή κοκτέιλ και αφήνονται στη μουσική, χωρίς την πίεση της συνεχούς κοινωνικής αλληλεπίδρασης.
Η τάση έχει τις ρίζες της στην Ιαπωνία
Η τάση έχει τις ρίζες της στην Ιαπωνία, όπου πριν από περίπου έναν αιώνα δημιουργήθηκαν τα πρώτα ongaku kissa - καφέ ακρόασης μουσικής. Στα αρχικά αυτά στέκια, οι πελάτες άκουγαν ευρωπαϊκή κλασική μουσική σε συστήματα υψηλής πιστότητας, καθισμένοι σε πολυθρόνες στραμμένες προς τους μεγάλους τοίχους των ηχείων. Το Meikyoku Kissa Lion στο Τόκιο, που ιδρύθηκε το 1926 από τον Yamadera Yanosuke, αποτέλεσε πρότυπο: ένας χώρος που έμοιαζε περισσότερο με ναό παρά με καφέ, με πολυελαίους και βελούδινες καρέκλες.
Η κουλτούρα αυτή γνώρισε άνθηση μέχρι τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν πολλά listening cafés έκλεισαν και οι συλλογές δίσκων καταστράφηκαν από τη στρατιωτική αστυνομία. Μετά τον πόλεμο, όμως, αναγεννήθηκαν χάρη στα βινύλια που άφησαν πίσω τους Αμερικανοί στρατιώτες. «Ήταν ταυτόχρονα χώροι μάθησης, θεραπείας και λατρείας», λέει ο ντοκιμαντερίστας Nick Dwyer, που αφιέρωσε μια δεκαετία στην έρευνα των ongaku kissa. Το Meikyoku Kissa Lion άνοιξε ξανά το 1950 και παραμένει μέχρι σήμερα σχεδόν αμετάβλητο, με τους επισκέπτες να κάθονται αντικριστά στα ηχεία σαν εκκλησίασμα.
Στην Ιαπωνία, η ακρόαση μουσικής αντιμετωπίζεται με σχεδόν τελετουργικό σεβασμό. «Όταν σκέφτονται έναν δίσκο, σκέφτονται και τον άνθρωπο που τον τύπωσε, την ιστορία που κουβαλά», σημειώνει ο Dwyer. Αυτή η φιλοσοφία ταξίδεψε τα τελευταία χρόνια στη Δύση, βρίσκοντας πρόσφορο έδαφος σε μια γενιά που αναζητά πιο ήπιες μορφές κοινωνικοποίησης.
Σήμερα, listening bars ξεφυτρώνουν από το Τόκιο μέχρι το Βερολίνο και τη Νέα Υόρκη, σε vegan cafés, teahouses ή ακόμη και μέσα σε τροχόσπιτα εκτός δικτύου. Πολυτελείς μάρκες έχουν επίσης υιοθετήσει την ιδέα: η Valentino δημιούργησε pop-up listening bar στη Madison Avenue, ενώ το Virgin Hotels London-Shoreditch άνοιξε το Hidden Grooves, έναν χώρο επενδεδυμένο με βινύλια. Ακόμη και το Smithsonian συμμετέχει, φιλοξενώντας listening room σχεδιασμένο από τον ηχολήπτη Devon Turnbull στο Cooper Hewitt Design Museum.
Η επιτυχία τους συνδέεται άμεσα με τις κοινωνικές αλλαγές μετά την πανδημία. «Αυτή η κοινή ακρόαση προσφέρει κάτι όλο και πιο σπάνιο: χαμηλής έντασης κοινωνική σύνδεση», εξηγεί η κλινική ψυχολόγος Gurpreet Kaur. Οι άνθρωποι βρίσκονται μαζί χωρίς την υποχρέωση συζήτησης ή κοινωνικής «επίδοσης», κάτι που επιτρέπει στο νευρικό σύστημα να χαλαρώσει.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, από τους πρωτοπόρους υπήρξε το In Sheep’s Clothing στο Λος Άντζελες, που άνοιξε το 2018. Ακολούθησαν χώροι σε Νέα Υόρκη, Μαϊάμι και αλλού, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το Silence Please στο Μανχάταν, όπου οι επισκέπτες πίνουν matcha σε μαύρους δερμάτινους καναπέδες ακούγοντας τζαζ ή σύγχρονη κλασική μουσική από bespoke ηχεία.
Ο DJ Jansen Scott, ιδιοκτήτης του Duty Free Records, αποδίδει τη διάδοση των listening bars στη σύμπτωση τριών παραγόντων: την άνοδο εταιρειών υψηλής πιστότητας, τα social media και την ανάγκη για «τρίτους χώρους» πέρα από σπίτι και δουλειά. «Οι νέοι πίνουν λιγότερο και δημιουργούνται νέες κοινότητες γύρω από τη μουσική», λέει.
Για πολλούς της Gen Z, οι χώροι αυτοί λειτουργούν ως αντίβαρο στην ψηφιακή υπερδιέγερση. Η interior stylist Izzy Lynch περιγράφει την πρώτη της εμπειρία σε listening bar στο Ντένβερ ως «καθηλωτική», ενώ ολοένα και περισσότεροι δημιουργούν αντίστοιχους χώρους στα σπίτια τους, με απαλό φωτισμό και εμφανή ηχοσυστήματα.
Την ίδια στιγμή, στην Ιαπωνία τα ongaku kissa εξελίσσονται. Το Midori, ένα κινητό listening bar μέσα σε ηλιακά τροφοδοτούμενο τροχόσπιτο, εμφανίζεται απροειδοποίητα στους δρόμους του Τόκιο, προσελκύοντας περαστικούς που θέλουν να «μεταφερθούν» για λίγο έξω από την καθημερινότητα. Σε νέους χώρους όπως το Inc & Sons στην Οσάκα, η αυστηρή σιωπή αντικαθίσταται από χαμηλόφωνες συζητήσεις, συνδυάζοντας μουσική, ποτό και ατμόσφαιρα.
Παρά τις διαφοροποιήσεις, το κοινό στοιχείο παραμένει ο σεβασμός στον ήχο. Όπως λέει ο Dwyer, η επιτυχία ενός listening bar δεν εξαρτάται από την πολυτέλεια, αλλά από τη ζεστασιά του οικοδεσπότη. «Μπαίνεις στον κόσμο του. Θέλει να συνδεθεί μαζί σου μέσω της μουσικής». Ίσως γι’ αυτό η Gen Z βρίσκει σε αυτούς τους χώρους κάτι που τα clubs δεν προσφέρουν πια: μια εμπειρία ακρόασης που μοιάζει προσωπική και συλλογική ταυτόχρονα, ένα καταφύγιο ηρεμίας σε μια εποχή συνεχούς θορύβου.