Όταν οι χρήστες γεμίζουν τη ροή τους με θετικό και αναζωογονητικό περιεχόμενο, ώστε να κλείνουν την εφαρμογή νιώθοντας καλύτερα απ' ό,τι όταν την άνοιξαν.
- Η 29χρονη Κάθριν Τζόνσον, νιώθοντας εξάντληση από τα social media, άρχισε να επιμελείται τη ροή της με θετικό περιεχόμενο, όπως τοπία και τέχνη. Η πρακτική αυτή αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στροφής προς μια πιο συνειδητή χρήση.
- Το «bloomscrolling» προτείνεται ως ρεαλιστική λύση έναντι της διαγραφής εφαρμογών, εστιάζοντας στην ποιότητα του περιεχομένου. Η προσέγγιση αναγνωρίζει τον κεντρικό ρόλο των social media στη ζωή, ιδίως των νέων, που συνδέονται μέσα από αυτά.
- Ο εγκέφαλος είναι προγραμματισμένος να εστιάζει σε απειλές, παγιδεύοντάς μας στο «doomscrolling», ενώ οι αλγόριθμοι ενισχύουν την αναζήτηση ντοπαμίνης. Οι νέοι είναι πιο ευάλωτοι λόγω του εγκεφάλου τους που ακόμη αναπτύσσεται.
- Το πρώτο βήμα είναι η παρατήρηση των συναισθημάτων μετά τη χρήση και κατόπιν η συνειδητή διαμόρφωση της ροής με θετικό περιεχόμενο. Η πρακτική δεν υποκαθιστά την πραγματική ζωή, αλλά βελτιώνει τον χρόνο που περνάμε online.
Μήπως βρέθηκε επιτέλους το αντίδοτο στην ατέρμονη, αγχωτική περιπλάνηση στις κακές ειδήσεις του κινητού; Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κερδίζει έδαφος μια τάση που οι χρήστες ονομάζουν «bloomscrolling», παίζοντας με τον γνωστό όρο «doomscrolling». Αν ο δεύτερος περιγράφει τη βύθιση στην καταστροφολογία, ο πρώτος θα μπορούσε να αποδοθεί ως «ανθισμένη κύλιση» [sic]: οι χρήστες γεμίζουν συνειδητά τη ροή τους με θετικό, αναζωογονητικό και εκπαιδευτικό περιεχόμενο, ώστε να κλείνουν την εφαρμογή νιώθοντας καλύτερα απ' ό,τι όταν την άνοιξαν.
«Υπάρχει πολύ καλό εκεί έξω»
Η Σρίλα Ρόι-Γκριν, αδειούχος σύμβουλος ψυχικής υγείας και θεραπεύτρια στην πλατφόρμα BetterHelp, εξηγεί ότι η περιήγηση σε στιγμές δέους, ευγνωμοσύνης και ανθρώπινης σύνδεσης μπορεί να ηρεμήσει το νευρικό σύστημα και να διευρύνει την οπτική μας, διευκολύνοντας τη διαχείριση του άγχους και την πιο ευέλικτη σκέψη. «Ειδικά για τους νέους, τα παραδείγματα ελπίδας και ανθεκτικότητας μπορούν να αντικρούσουν το μήνυμα ότι ο κόσμος μόνο χειροτερεύει και ότι τίποτα από όσα κάνουν δεν έχει σημασία», λέει. «Όταν κάποιος αρχίζει να αναρωτιέται "πώς με κάνει να νιώθω αυτό;" αντί να κυλά την οθόνη μηχανικά, κάνει ένα ουσιαστικό βήμα προς την αυτογνωσία. Και από την αυτογνωσία ξεκινούν πολλές διαρκείς αλλαγές».
Οι νέοι «ξαναστήνουν» τη ροή τους για να νιώθουν καλύτερα
Η 29χρονη Κάθριν Τζόνσον υιοθέτησε την πρακτική όταν συνειδητοποίησε ότι, αντί να την εμπνέουν και να της φτιάχνουν τη διάθεση, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την κούραζαν περισσότερο. «Με άδειαζε αντί να μου δίνει το διάλειμμα που ήθελα», λέει. «Και αναρωτιόσουν: τι κάνω τελικά εδώ μέσα;» Έτσι άρχισε να επιμελείται τη ροή της, γεμίζοντάς τη με τοπία από βουνά και καταρράκτες και ακολουθώντας συνειδητά δημιουργούς από τον χώρο της γραφής και της τέχνης.
Είναι ένας από τους τρόπους με τους οποίους οι νέοι στρέφονται σε μια πιο συνειδητή χρήση των δικτύων. Κάποιοι αντικατέστησαν τα έξυπνα τηλέφωνα με απλά κινητά ή σταθερά, ενώ το καλοκαίρι έγιναν της μόδας οι «αναλογικές τσάντες», υφασμάτινες τσάντες γεμάτες δερματόδετα ημερολόγια, βιβλία τσέπης και μικρές παλέτες ακουαρέλας, ως τρόπος να στραφεί κανείς σε ασχολίες μακριά από την οθόνη.
Η συζήτηση για τα κινητά έχει συχνά επικεντρωθεί στα όρια χρόνου μπροστά στην οθόνη και στη διαγραφή εφαρμογών. Η Ρόι-Γκριν, ωστόσο, θεωρεί ότι αυτές οι λύσεις δεν είναι ρεαλιστικές για πολλούς, ιδίως για τους νέους, των οποίων οι φιλίες, η σχολική ζωή και η ίδια η ταυτότητα είναι δεμένες με τις συσκευές τους. «Η ανθισμένη κύλιση μετατοπίζει το βάρος από το πόσο κυλάμε την οθόνη στο τι ακριβώς απορροφούμε. Αναγνωρίζει ότι το περιεχόμενο μετράει και ότι έχουμε περισσότερο λόγο και έλεγχο πάνω στη ροή μας απ' όσο συνήθως πιστεύουμε», εξηγεί.
Ως μητέρα τεσσάρων παιδιών, η Τζόνσον θέλει να δίνει το παράδειγμα. Δεν πιάνει το κινητό το πρωί και προσπαθεί να το αποφεύγει πριν κοιμηθεί. Παρ' όλα αυτά, έχει βρει στο TikTok χρήσιμες ιδέες για ημερολόγιο, συνταγές και πρακτικά κόλπα για την καθημερινότητα, και δεν είναι έτοιμη να διαγράψει την εφαρμογή. «Δεν νομίζω ότι είμαι από τους ανθρώπους που θα σβήσουν τα πάντα, παρότι κάποιες φορές το σκέφτηκα», λέει. «Πιστεύω ότι η ανθισμένη κύλιση είναι ο καλύτερος τρόπος να χρησιμοποιείς τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, γιατί υπάρχει πολύ καλό εκεί έξω».
Γιατί όμως παγιδευόμαστε στην κακή πλευρά της οθόνης; Ο εγκέφαλός μας, εξηγεί η Ρόι-Γκριν, είναι φτιαγμένος να δίνει μεγάλη προσοχή στις πιθανές απειλές. Αυτή η ροπή προς το αρνητικό κάποτε μας βοηθούσε να επιβιώσουμε, σήμερα όμως μπορεί να μας κρατά σε έναν φαύλο κύκλο, όπου οι ανησυχητικοί τίτλοι και τα ταραχώδη βίντεο καταγράφονται ως κίνδυνος και μας κάνουν να συνεχίζουμε να ψάχνουμε, αναζητώντας λύτρωση ή περισσότερες πληροφορίες. «Η αντίδραση του οργανισμού στο στρες μένει ενεργοποιημένη. Με τον καιρό αυτό μπορεί να εκδηλωθεί ως άγχος, ευερεθιστότητα, δυσκολία συγκέντρωσης και ένα υπόκωφο αίσθημα απειλής», λέει.
Τάση που υπόσχεται πιο υγιή χρήση
Οι αλγόριθμοι ενισχύουν τη συμπεριφορά αυτή, αφού η προσδοκία μιας νέας ειδοποίησης ή μιας αστείας ανάρτησης κάνει δύσκολο να αφήσουμε τη συσκευή. Με τον καιρό, ο εθισμός στην τεχνολογία αναδιαμορφώνει τον εγκέφαλο ώστε να περιμένει όλο και περισσότερη ντοπαμίνη, εξαντλώντας την υπομονή του και την αντοχή του στη ματαίωση.
Σύμφωνα με στοιχεία του 2024 από το αμερικανικό Κέντρο Ερευνών Pew, σχεδόν οι μισοί έφηβοι δηλώνουν ότι είναι συνδεδεμένοι σχεδόν διαρκώς, ενώ το 72% λέει ότι μερικές φορές ή συχνά ελέγχει τις ειδοποιήσεις μόλις ξυπνήσει. «Οι νέοι είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι, καθώς οι περιοχές του εγκεφάλου που ευθύνονται για τον έλεγχο των παρορμήσεων και τη ρύθμιση των συναισθημάτων συνεχίζουν να αναπτύσσονται ως τα μέσα της τρίτης δεκαετίας της ζωής», σημειώνει η Ρόι-Γκριν.
Για όποιον θέλει να δοκιμάσει, το πρώτο βήμα είναι η παρατήρηση. «Αφού κυλήσετε την οθόνη, σταματήστε και προσέξτε πώς νιώθετε. Είστε πιο ήρεμοι, πιο συνδεδεμένοι και γεμάτοι ενέργεια, ή σφιγμένοι και εξαντλημένοι; Αυτός ο γρήγορος έλεγχος λέει πολλά για το τι κάνει η ροή σας για εσάς», λέει η θεραπεύτρια. Στη συνέχεια, η ροή στήνεται με σκοπό: ακολουθούμε λογαριασμούς που μας εμπνέουν, μας μαθαίνουν κάτι ή μας κάνουν να γελάμε, και αφήνουμε όσους μας αφήνουν χειρότερα.
Η Ρόι-Γκριν προτείνει να εφαρμόζονται αυτές οι συνήθειες ιδίως στην αρχή και στο τέλος της ημέρας. «Αφήστε την ανθισμένη κύλιση να γίνει γέφυρα πίσω στη ζωή σας εκτός οθόνης», συμβουλεύει. «Αν κάτι σας εμπνεύσει, κάντε το πράξη: στείλτε το σε έναν φίλο, βγείτε έξω, δοκιμάστε τη συνταγή». Και προειδοποιεί ότι δεν πρόκειται για πανάκεια. «Δεν υποκαθιστά τον ύπνο, την κίνηση ή τις πραγματικές σχέσεις. Είναι ένας τρόπος να κάνουμε τον χρόνο που ήδη περνάμε στο διαδίκτυο να δουλεύει υπέρ μας και όχι εναντίον μας».