Για πολλούς ανθρώπους, είναι σχεδόν αντανακλαστικό: περπατούν στον δρόμο, βλέπουν έναν σκύλο και αισθάνονται μια έντονη επιθυμία να τον πλησιάσουν και να τον χαϊδέψουν.
Αυτό που μοιάζει με μια απλή, καθημερινή πράξη, στην πραγματικότητα αποκαλύπτει πολλά για τον ανθρώπινο ψυχισμό.
Η επιστήμη της ανθρωζωολογίας, που μελετά τη σχέση ανθρώπου και ζώων, έχει εξετάσει εκτενώς το φαινόμενο. Το χάδι σε έναν σκύλο δεν είναι απλώς μια πράξη τρυφερότητας, αποτελεί «παράθυρο» στη συναισθηματική μας κατάσταση, στη δομή της προσωπικότητάς μας και στη λειτουργία του εγκεφάλου μας.
Ο ρόλος της «ορμόνης της αγάπης»
Σε νευροψυχολογικό επίπεδο, η ανάγκη για επαφή με έναν σκύλο συνδέεται άμεσα με το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου. Έρευνες δείχνουν ότι η οπτική και σωματική επαφή με έναν σκύλο ενεργοποιεί την παραγωγή οξυτοκίνης, της λεγόμενης «ορμόνης της αγάπης».
Το φαινόμενο αυτό σχετίζεται με έναν μηχανισμό που είχε περιγράψει ο ζωολόγος και ηθολόγος Konrad Lorenz ως «baby schema» (σχήμα του μωρού). Τα χαρακτηριστικά των σκύλων, τα μεγάλα μάτια με την έκφραση της αθωότητας, ενεργοποιούν στον άνθρωπο ένστικτα φροντίδας, παρόμοια με εκείνα που προκαλεί ένα βρέφος.
Το «φαινόμενο των 10 λεπτών»
Η ευχάριστη αίσθηση που προκύπτει από την επαφή με έναν σκύλο δεν είναι μόνο υποκειμενική. Μελέτη του Washington State University έδειξε ότι μόλις 10 λεπτά αλληλεπίδρασης με σκύλους ή γάτες αρκούν για να μειωθούν σημαντικά τα επίπεδα κορτιζόλης, της βασικής ορμόνης του στρες.
Η έρευνα, υπό την καθοδήγηση της Patricia Pendry, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το όφελος προκύπτει κυρίως από τη σωματική επαφή. Δεν αρκεί να δούμε ένα βίντεο ή μια φωτογραφία, το άγγιγμα είναι αυτό που σταθεροποιεί τον καρδιακό ρυθμό και δημιουργεί αίσθημα ασφάλειας.
Τι αποκαλύπτει για την προσωπικότητα
Σύμφωνα με την ψυχολογία, όσοι δεν μπορούν να αντισταθούν στο να χαϊδέψουν ζώα στον δρόμο τείνουν να έχουν υψηλά επίπεδα προσήνειας (agreeableness), ενός βασικού χαρακτηριστικού του μοντέλου προσωπικότητας Big Five [μια επιστημονική ταξινόμηση που περιγράφει την ανθρώπινη προσωπικότητα μέσω πέντε βασικών, ανεξάρτητων διαστάσεων].
Το χαρακτηριστικό αυτό μετρά τον βαθμό στον οποίο ένα άτομο είναι συνεργάσιμο, καλοπροαίρετο, ευγενικό και συμπονετικό προς τους άλλους.
Οι άνθρωποι αυτοί εμφανίζουν:
- αυξημένη ενσυναίσθηση και ικανότητα κατανόησης μη λεκτικών σημάτων
- ανάγκη για αυθεντικές, «καθαρές» συναισθηματικές αλληλεπιδράσεις
Σε ένα αστικό περιβάλλον γεμάτο ένταση, ο σκύλος λειτουργεί ως σύμβολο ειλικρίνειας και συναισθηματικής «απλότητας».
Τι περιλαμβάνει η σωστή προσέγγιση
Συχνά, το χάδι ενός σκύλου λειτουργεί ασυνείδητα ως μηχανισμός αυτορρύθμισης. Σε μια δύσκολη ή αγχωτική ημέρα, η στιγμιαία αυτή επαφή μπορεί να λειτουργήσει σαν «άγκυρα», επαναφέροντας το άτομο σε μια κατάσταση ηρεμίας.
Παρά τη φυσική μας τάση για επαφή, οι ειδικοί τονίζουν ότι η ευημερία του ζώου πρέπει να προηγείται.
Η σωστή προσέγγιση περιλαμβάνει:
- να ζητάμε πάντα άδεια από τον ιδιοκτήτη
- να «διαβάζουμε» τη συμπεριφορά του σκύλου (αν αποφεύγει την επαφή, χρειάζεται χώρο)
- να επιλέγουμε ασφαλή σημεία για χάδι, όπως το στήθος ή τα πλευρά