Η γήρανση δεν συνδέεται απαραίτητα με τη μοναξιά επειδή μειώνονται οι κοινωνικές επαφές και οι φιλίες.
Για πολλούς ανθρώπους, το πιο δύσκολο κομμάτι είναι η συνειδητοποίηση ότι ορισμένες φιλίες δεν αντέχουν όταν σταματούν να στηρίζονται στην προσπάθεια μόνο της μίας πλευράς.
Με την πάροδο των χρόνων, οι κοινωνικές συνθήκες αλλάζουν. Η συνταξιοδότηση, η αποχώρηση των παιδιών από το σπίτι, οι μετακομίσεις, τα προβλήματα υγείας και η αλλαγή της καθημερινότητας περιορίζουν τις ευκαιρίες για συναντήσεις. Παράλληλα, αντιλαμβάνεται κάποιος ποιοι δεσμοί στηρίζονται στην πραγματική αμοιβαιότητα και ποιοι διατηρούνται επειδή ένας άνθρωπος αναλαμβάνει διαρκώς την πρωτοβουλία.
Η ψυχολογική έρευνα έχει δείξει ότι η αμοιβαιότητα αποτελεί σημαντικό στοιχείο των κοινωνικών σχέσεων στην τρίτη ηλικία.
Ανασκόπηση μελετών για τις σχέσεις των ηλικιωμένων κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι ισορροπημένες σχέσεις συνδέονται γενικά με καλύτερη ψυχική υγεία και ποιότητα ζωής, ενώ οι σημαντικές ανισορροπίες μπορεί να σχετίζονται με ψυχική επιβάρυνση και διακοπή κοινωνικών δεσμών.
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο το πόσους ανθρώπους έχει κάποιος στη ζωή του, αλλά και το κατά πόσο αισθάνεται ότι οι σχέσεις του είναι ουσιαστικές. Σύγχρονες προσεγγίσεις για τη μοναξιά στην τρίτη ηλικία υπογραμμίζουν ότι το αίσθημα μοναξιάς μπορεί να προκύψει όταν υπάρχει απόσταση ανάμεσα στις κοινωνικές σχέσεις που ένα άτομο επιθυμεί και σε εκείνες που πραγματικά βιώνει. Ανάμεσα στις βασικές ανάγκες περιλαμβάνονται η συντροφικότητα, η υποστήριξη, η οικειότητα, η κατανόηση και η αίσθηση ότι κάποιος εκτιμάται.
Τι λένε έρευνες για την τρίτη ηλικία και την συναισθηματική ευεξία
Παράλληλα, μελέτες δείχνουν ότι οι φιλίες στην τρίτη ηλικία έχουν ουσιαστική σχέση με τη συναισθηματική ευεξία. Έρευνα σε 313 άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω διαπίστωσε ότι οι επαφές με φίλους συνδέονταν με πιο ευχάριστες καθημερινές εμπειρίες και καλύτερη διάθεση.
Η σημασία των κοινωνικών δεσμών επιβεβαιώνεται και από τη μακροχρόνια μελέτη του Χάρβαρντ για την ανάπτυξη των ενηλίκων, η οποία έχει παρακολουθήσει ανθρώπους επί δεκαετίες. Τα ευρήματά της δείχνουν ότι οι ουσιαστικές σχέσεις συνδέονται στενά με την υγεία, την ευτυχία και τη μακροζωία.
Έτσι, η απώλεια μιας μονόπλευρης φιλίας μπορεί να είναι επώδυνη, αλλά μπορεί ταυτόχρονα να λειτουργήσει ως ένα είδος «τεστ πραγματικότητας». Η αξία μιας φιλίας δεν μετριέται μόνο από τη διάρκειά της, αλλά και από το αν υπάρχει αμοιβαίο ενδιαφέρον, παρουσία και διάθεση να διατηρηθεί ο δεσμός.