Η ανθρωπότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια ραγδαία αύξηση των περιστατικών καρκίνου τις επόμενες δεκαετίες, προειδοποιεί ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ).
- Η αύξηση των διαγνώσεων καρκίνου αποδίδεται στη γήρανση του πληθυσμού και στο αυξημένο προσδόκιμο ζωής. Σημαντικό ρόλο παίζουν επίσης παράγοντες κινδύνου όπως το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ, η παχυσαρκία και η ανθυγιεινή διατροφή.
- Οι ανισότητες μεταξύ πλούσιων και φτωχών χωρών αποτελούν το μεγαλύτερο πρόβλημα, με τεράστιες διαφορές στα ποσοστά επιβίωσης. Η πρόσβαση σε βασικά φάρμακα και ακτινοθεραπείες είναι εξαιρετικά περιορισμένη στις χώρες χαμηλού εισοδήματος.
- Οι συνέπειες του καρκίνου ξεπερνούν την υγεία, προκαλώντας σοβαρές οικονομικές δυσκολίες και ψυχολογική επιβάρυνση σε ασθενείς και οικογένειες. Το κοινωνικό στίγμα παραμένει έντονο, επιδεινώνοντας την κατάσταση για πολλούς ασθενείς παγκοσμίως.
- Η πρόληψη, μέσω εμβολιασμών και προληπτικών ελέγχων, μπορεί να μειώσει σημαντικά τα περιστατικά. Ο ΠΟΥ καλεί τις κυβερνήσεις να επενδύσουν στην έγκαιρη διάγνωση και να μειώσουν τις ανισότητες στην υγειονομική περίθαλψη.
Σύμφωνα με τη νέα παγκόσμια έκθεσή του, τα νέα περιστατικά καρκίνου αναμένεται να φτάσουν σχεδόν τα 35 εκατομμύρια ετησίως έως το 2050, από περίπου 20,6 εκατομμύρια που καταγράφονται σήμερα.
Η πρόβλεψη μεταφράζεται σε αύξηση σχεδόν 70%, με τους ειδικούς να επισημαίνουν ότι, παρά τις μεγάλες επιστημονικές εξελίξεις στη διάγνωση και τη θεραπεία του καρκίνου, εκατομμύρια άνθρωποι εξακολουθούν να μην έχουν πρόσβαση στις απαραίτητες υπηρεσίες υγείας.
Ο ΠΟΥ εκτιμά επίσης ότι ένας στους πέντε ανθρώπους θα διαγνωστεί με καρκίνο κάποια στιγμή στη ζωή του, ενώ σχεδόν το 92% του παγκόσμιου πληθυσμού θα επηρεαστεί άμεσα ή έμμεσα από τη νόσο, είτε μέσω προσωπικής διάγνωσης είτε μέσω ενός στενού συγγενικού προσώπου.
Γιατί αυξάνονται τα περιστατικά καρκίνου
Σύμφωνα με την έκθεση η αύξηση των διαγνώσεων οφείλεται κυρίως στη γήρανση του πληθυσμού και στη συνεχή αύξηση του προσδόκιμου ζωής. Όσο περισσότερο ζουν οι άνθρωποι, τόσο αυξάνεται και η πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου.
Παράλληλα, σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν παράγοντες κινδύνου που μπορούν να προληφθούν. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι τέσσερα στα δέκα νέα περιστατικά καρκίνου σχετίζονται με παράγοντες όπως:
- το κάπνισμα,
- η κατανάλωση αλκοόλ,
- η παχυσαρκία,
- η καθιστική ζωή,
- η ανθυγιεινή διατροφή,
- χρόνιες λοιμώξεις, όπως ο HPV και η ηπατίτιδα Β.
Τεράστιες ανισότητες στην πρόσβαση στις θεραπείες
Η έκθεση αναδεικνύει ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα πλέον δεν είναι η έλλειψη επιστημονικής γνώσης, αλλά οι μεγάλες ανισότητες μεταξύ πλούσιων και φτωχών χωρών.
Στις χώρες υψηλού εισοδήματος, περίπου 85% των ασθενών με καρκίνο του μαστού ή παιδικούς καρκίνους επιβιώνουν τουλάχιστον πέντε χρόνια μετά τη διάγνωση. Στις φτωχότερες χώρες, το αντίστοιχο ποσοστό πέφτει κάτω από το 30%.
Η εικόνα είναι εξίσου ανησυχητική όσον αφορά την πρόσβαση στα φάρμακα. Στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος είναι διαθέσιμο μόλις το 9%-54% των βασικών αντικαρκινικών φαρμάκων που προτείνει ο ΠΟΥ, ενώ στις ανεπτυγμένες χώρες η διαθεσιμότητα φτάνει το 68%-94%.
Επιπλέον, σε 23 χώρες δεν υπάρχουν καν εγκαταστάσεις ακτινοθεραπείας, ενώ σε ορισμένες περιοχές έως και 9 στους 10 ασθενείς εγκαταλείπουν τη θεραπεία λόγω του υπέρογκου οικονομικού κόστους.
Ο καρκίνος δεν είναι μόνο ιατρικό πρόβλημα
Η έκθεση επισημαίνει ότι οι συνέπειες της νόσου εκτείνονται πολύ πέρα από τη σωματική υγεία.
Πολλοί ασθενείς και οι οικογένειές τους αντιμετωπίζουν σοβαρές οικονομικές δυσκολίες, ψυχολογική επιβάρυνση και κοινωνική απομόνωση, ενώ σε αρκετές χώρες εξακολουθεί να υπάρχει έντονο κοινωνικό στίγμα γύρω από τη διάγνωση του καρκίνου.
Σύμφωνα με παγκόσμια έρευνα του ΠΟΥ, σχεδόν οι μισοί ασθενείς βιώνουν σημαντική οικονομική επιβάρυνση εξαιτίας της θεραπείας, ενώ οι φροντιστές τους συχνά αναγκάζονται να εγκαταλείψουν την εργασία τους ή να περιορίσουν σημαντικά το εισόδημά τους.
Τα αισιόδοξα μηνύματα και η έκκληση του ΠΟΥ
Παρά τις δυσοίωνες προβλέψεις, οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι μεγάλο μέρος των περιστατικών μπορεί να προληφθεί.
Η μείωση του καπνίσματος παγκοσμίως, η ευρεία εφαρμογή του εμβολιασμού κατά του HPV, οι οργανωμένοι προληπτικοί έλεγχοι και η έγκαιρη διάγνωση έχουν ήδη συμβάλει στη μείωση ορισμένων μορφών καρκίνου, όπως του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.
Ο ΠΟΥ καλεί τις κυβερνήσεις να επενδύσουν περισσότερο στην πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και την ισότιμη πρόσβαση στις θεραπείες, τονίζοντας ότι η μάχη κατά του καρκίνου δεν θα κερδηθεί μόνο με νέες θεραπείες, αλλά και με τη μείωση των ανισοτήτων στην υγειονομική περίθαλψη.
«Η επιστημονική πρόοδος από μόνη της δεν αρκεί», επισημαίνουν οι συντάκτες της έκθεσης, καλώντας τη διεθνή κοινότητα να δώσει στην ογκολογική φροντίδα την ίδια βαρύτητα που δίνει και στην αναζήτηση νέων θεραπειών.