«Μαγικά» μανιτάρια άλλαξαν την εικόνα μιας ασθενούς με Αλτσχάιμερ -Οι επιστήμονες προσπαθούν να το εξηγήσουν

Τα παραισθησιογόνα ή «μαγικά» μανιτάρια είναι γνωστά μέχρι τώρα για τις ψυχεδελικές εμπειρίες που προκαλούν, αλλά όχι για πιθανές θεραπευτικές εφαρμογές.

Κι όμως, μια ασυνήθιστη περίπτωση που καταγράφηκε στη διεθνή βιβλιογραφία ίσως αμφισβητήσει αυτή την παραδοχή. Μία ασθενής με προχωρημένη νόσο Αλτσχάιμερ φαίνεται πως αναζωπύρωσε τη συζήτηση γύρω από τις πιθανές επιδράσεις της ψιλοκυβίνης -η βασική ουσία που προκαλεί τις ψυχεδελικές εμπειρίες- στον εγκέφαλο.

Πρόκειται για μια 80χρονη με καταγωγή από την Ιαπωνία και τις ΗΠΑ, η οποία έπασχε από Αλτσχάιμερ επί μία δεκαετία. Τα τελευταία πέντε χρόνια η επικοινωνία της είχε περιοριστεί σε μεμονωμένες λέξεις, ενώ χρειαζόταν τη βοήθεια άλλων ατόμων για την καθημερινή της φροντίδα. Δυσκολευόταν να περπατήσει, να ντυθεί μόνη της και αντιμετώπιζε χρόνια ακράτεια.

Τι έγινε όταν η ασθενής έφαγε «μαγικά» μανιτάρια

Σύμφωνα με τη σχετική δημοσίευση στον επιστημονικό ιστότοπο frontiersin.org, η γυναίκα έλαβε 5 γραμμάρια μανιταριών που περιείχαν ψιλοκυβίνη, τη βασική ουσία που προκαλεί τις ψυχεδελικές εμπειρίες.

Η γυναίκα εμφάνισε έντονη εφίδρωση και εισήλθε σε μια κατάσταση που παραπέμπει σε βαθύ ύπνο. Περίπου 19 ώρες αργότερα συνέβη κάτι που οι φροντιστές της χαρακτήρισαν εντυπωσιακό: άρχισε να μιλά αυθόρμητα και να ανακαλεί γεγονότα από τη ζωή της.

Τις επόμενες ημέρες οι αλλαγές ήταν ακόμη περισσότερες. Η 80χρονη ξεκίνησε να αναγνωρίζει συγγενείς, περπατούσε με μεγαλύτερη αυτονομία και μπορούσε να ντυθεί χωρίς βοήθεια. Ακόμα και η ακράτεια είχε περιοριστεί σημαντικά.

Έναν μήνα αργότερα υποβλήθηκε σε δεύτερη εποπτευόμενη συνεδρία με μικρότερη δόση και, σύμφωνα με τους φροντιστές της, παρουσίασε ξανά βελτιωμένη επικοινωνία και κινητικότητα.

Η περίπτωση θύμισε το βιβλίο του Σακς που έγινε ταινία

Η περίπτωση θύμισε σε αρκετούς επιστήμονες το βιβλίο «Awakenings», του νευρολόγου Όλιβερ Σακς, στο οποίο περιγράφονται ασθενείς που έπασχαν από «ληθαργική εγκεφαλίτιδα» και ανέκτησαν απροσδόκητα χαμένες λειτουργίες ύστερα από χορήγηση του φαρμάκου λεβοντόπα που χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση της νόσου Πάρκινσον.

Το βιβλίο θεωρείται σημείο αναφοράς στη νευρολογική επιστήμη και είχε μεταφερθεί στον κινηματογράφο το 1990, με πρωταγωνιστές τον Ρόμπιν Γουίλιαμς και τον Ρόμπερτ ντε Νίρο.

Όπως σημειώνει στο σχετικό του άρθρο το conversation.com, παρότι οι δύο περιπτώσεις αφορούν εντελώς διαφορετικές παθήσεις και φαρμακευτικές ουσίες, εγείρουν ένα κοινό ερώτημα: Μήπως ο εγκέφαλος διατηρεί λανθάνουσες λειτουργικές δυνατότητες ακόμη και όταν έχει υποστεί σοβαρές βλάβες;

Οι επιστήμονες συνιστούν προσοχή

Οι ίδιοι οι ερευνητές σπεύδουν, πάντως, να υπογραμμίσουν ότι η συγκεκριμένη περίπτωση δεν αποτελεί απόδειξη πως η ψιλοκυβίνη μπορεί να αναστρέψει τη νόσο του Αλτσχάιμερ. Πρόκειται για μια μεμονωμένη αναφορά και όχι για ελεγχόμενη κλινική δοκιμή.

Η διάγνωση της ασθενούς δεν επιβεβαιώθηκε με βιοδείκτες, δεν υπήρχε ομάδα σύγκρισης και δεν πραγματοποιήθηκαν τυποποιημένα τεστ μνήμης ή γνωστικών λειτουργιών πριν και μετά τη χορήγηση της ουσίας.

Επιπλέον, δεν υπάρχουν στοιχεία ότι η ψιλοκυβίνη επηρέασε τις βασικές παθολογικές διεργασίες της νόσου, όπως τη συσσώρευση ανώμαλων πρωτεϊνών, τη φλεγμονή ή την απώλεια νευρικών κυττάρων.

Οι συγγραφείς της μελέτης εκτιμούν ότι ίσως προκάλεσε μια προσωρινή αναδιοργάνωση της επικοινωνίας μεταξύ των εναπομεινάντων εγκεφαλικών δικτύων, επιτρέποντας την πρόσβαση σε λειτουργίες που παρέμεναν ανενεργές.

Η υπόθεση αυτή, ωστόσο, δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί χωρίς απεικονιστικές εξετάσεις του εγκεφάλου.

Τι μπορεί να κάνει η ψιλοκυβίνη στον εγκέφαλο

Το ενδιαφέρον των επιστημόνων συνδέεται και με τη λεγόμενη νευροπλαστικότητα, δηλαδή την ικανότητα του εγκεφάλου να δημιουργεί νέες συνδέσεις και να αναδιοργανώνεται καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής. Αν και η διαδικασία αυτή εξασθενεί με τη γήρανση και την άνοια, ορισμένες έρευνες υποδεικνύουν ότι η ψιλοκυβίνη ενδέχεται να την ενισχύει.

Μελέτες σε ζώα έχουν δείξει ότι η ουσία μπορεί να ευνοεί τον σχηματισμό νέων συνδέσεων μεταξύ νευρικών κυττάρων, ενώ υπάρχουν ενδείξεις ότι επηρεάζει τον εγκεφαλικό νευροτροφικό παράγοντα (BDNF), μια πρωτεΐνη που παίζει σημαντικό ρόλο στη διατήρηση των νευρωνικών δικτύων. Παράλληλα, απεικονιστικές μελέτες έχουν καταγράψει προσωρινές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούν μεταξύ τους διαφορετικά τμήματα του εγκεφάλου υπό την επίδραση της ψιλοκυβίνης.

Την τελευταία δεκαετία, οι μεγαλύτερες κλινικές δοκιμές με ψιλοκυβίνη έχουν επικεντρωθεί κυρίως στην αντιμετώπιση της κατάθλιψης, ενώ μικρότερες μελέτες έχουν εξετάσει τη χρήση της σε αγχώδεις διαταραχές και εξαρτήσεις. Παράλληλα, ερευνητές διερευνούν κατά πόσο η ουσία μπορεί να παρουσιάζει αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες, κάτι που θα μπορούσε να έχει σημασία για παθήσεις όπως το Αλτσχάιμερ.

Δεν συνίστανται οι πειραματισμοί με μανιτάρια

Παρ' όλα αυτά, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η ψιλοκυβίνη δεν είναι ακίνδυνη ουσία. Μπορεί να προκαλέσει έντονο αποπροσανατολισμό, φόβο και ψυχολογική δυσφορία, ενώ στους ηλικιωμένους αυξάνονται οι κίνδυνοι πτώσεων, καρδιαγγειακών επιπλοκών και αλληλεπιδράσεων με άλλα φάρμακα.

Για τον λόγο αυτό, οι επιστήμονες τονίζουν ότι η συγκεκριμένη αναφορά δεν πρέπει να εκληφθεί ως προτροπή για αυτοσχέδιους πειραματισμούς με ψυχεδελικά μανιτάρια. Αντίθετα, αποτελεί ένα ενδιαφέρον επιστημονικό ερέθισμα που γεννά νέα ερωτήματα σχετικά με τις δυνατότητες του ανθρώπινου εγκεφάλου και την πιθανότητα ορισμένες γνωστικές λειτουργίες να παραμένουν «κρυμμένες» ακόμη και στα προχωρημένα στάδια της άνοιας.

• Oλες οι ειδήσεις
• ΠΑΣΟΚ: Με 3 μεταγραφές απαντάει ο Ανδρουλάκης στη μετακίνηση Σκανδάμη στον Τσίπρα -Τι ισχύει για Κασιμάτη, Τζάκρη, Αποστολάκη
  
• Πέθανε ο Τάκης Γκώνιας σε ηλικία 54 ετών
• Πώς θα περνούν για τους επιβάτες οι 22 ώρες μέσα στο αεροπλάνο στη μεγαλύτερη πτήση του κόσμου -Το σχέδιο της Quantas