Αν κλείσουμε το ένα μάτι και εστιάσουμε ευθεία, θα διακρίνουμε μια θολή σκιά στην περιφερειακή όραση: τη μύτη μας.
Κι όμως, στην καθημερινότητα σχεδόν ποτέ δεν την αντιλαμβανόμαστε. Γιατί όμως; To livescience απευθύνθηκε στον Μάικλ Γουέμπστερ, επιστήμονα όρασης και συν-διευθυντή του προγράμματος νευροεπιστημών στο Πανεπιστήμιο της Νεβάδα, ο οποίος δήλωσε «μπορούμε να δούμε τη μύτη μας», απλώς δεν το συνειδητοποιούμε τις περισσότερες φορές.
Επιστήμονας εξηγεί γιατί δεν βλέπουμε τη μύτη μας
Σύμφωνα με το άρθρο, ο κύριος λόγος που οι μύτες μας δεν καταλαμβάνουν χώρο στην όρασή μας, είναι ότι δεν βλέπουμε τον κόσμο όπως είναι, αλλά περισσότερο ως ένα μοντέλο που ο εγκέφαλός μας έχει κατασκευάσει για λόγους επιβίωσης. «Η όραση είναι στην πραγματικότητα μια πρόβλεψη για το πώς θεωρείς ότι είναι ο κόσμος», είπε ο Γουέμπστερ και συνέχισε:. «Θέλεις να γνωρίζετε, “Πώς διαφέρει ο κόσμος;”, “Ποιες είναι οι εκπλήξεις και τα λάθη και τα πράγματα που δεν προέβλεψα”. Κανονικά δεν αντιλαμβάνεσαι τη μύτη σου, επειδή ήδη γνωρίζεις την ύπαρξή της και απλώς δεν θέλεις να γνωρίζεις για αυτή. … Είναι μεγάλο μειονέκτημα να σπαταλάς μέρος της ενέργειάς σου με το να ασχολείσαι με αυτό».
Πώς αυτό βγάζει νόημα από άποψη επιβίωσης; Η συνεχής επεξεργασία αμετάβλητων χαρακτηριστικών, όπως η μύτη, θα ήταν σπατάλη περιορισμένων νοητικών πόρων όταν χρειάζεται κανείς να εντοπίσει απειλές, να βρει τροφή ή απλά να γνωρίσει το περιβάλλον γύρω του. Στην πραγματικότητα αυτό που συμβαίνει είναι ότι ο εγκέφαλος ακυρώνει κάθε είδους πληροφορίες σχετικά με το σώμα για αντιληφθούμε καλύτερα τον έξω κόσμο.
Η ίδια διαδικασία ισχύει και για άλλα στοιχεία του σώματός μας όπως για τα αιμοφόρα αγγεία που βρίσκονται μπροστά από τους φωτοϋποδοχείς του ματιού κανονικά τα οποία δεν τα βλέπουμε. «Είναι σαν να κάθεσαι σε ένα δέντρο με ξερά κλαδιά και να βλέπεις τον κόσμο μέσα από όλα αυτά τα ξερά κλαδια», εξήγησε ο Γουέμπστερ.
Ο εγκέφαλος, παράλληλα, δεν ακυρώνει μόνο ανεπιθύμητες πληροφορίες, αλλά συχνά δημιουργεί κάποιες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το «τυφλό σημείο» της όρασης, ένα κενό στο οπτικό πεδίο μας που αντιστοιχεί στο σημείο όπου το οπτικό νεύρο εξέρχεται από το μάτι, το οποίο συνήθως δεν αντιλαμβανόμαστε. «Στην πραγματικότητα συμπληρώνουμε αυτές τις πληροφορίες», είπε ο Γουέμπστερ και εξήγησε: «Αντί να αντιλαμβανόμαστε την απουσία, ο εγκέφαλος χρησιμοποιεί στοιχεία από ό,τι υπάρχει γύρω από το τυφλό σημείο που μας λένε “Εντάξει, αν κοιτάζω ένα λευκό κομμάτι χαρτί, είναι πολύ πιθανό το μέρος που βρίσκεται στο τυφλό σημείο να είναι επίσης λευκό”».
Τελικά, οι «εξαφανισμένες» μύτες μας αποκαλύπτουν κάτι βαθύτερο για το πώς οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται την πραγματικότητα: ότι η όρασή μας δεν λειτουργεί τόσο σαν κάμερα που καταγράφει την πραγματικότητα, αλλά σαν ένας καλλιτέχνης που δημιουργεί ένα μποντέλο του κόσμου που είναι πιο χρήσιμο για εμάς.