Το BBC ανέσυρε από τα αρχεία του συνέντευξη που είχε παραχωρήσει το 1968 ο Τζ. Ρ. Ρ. Τόλκιν, 31 χρόνια μετά την έκδοση του «Χόμπιτ».
Τότε είχαν μεταδοθεί αποσπάσματα, το 2019 ωστόσο ανακαλύφθηκε το πλήρες βίντεο για τις ανάγκες ραδιοφωνικής εκπομπής. Το υλικό -που δεν είχε προβληθεί ποτέ πριν- παρουσιάζει τον συγγραφέα του «Χόμπιτ» και του «Άρχοντα των Δαχτυλιδιών» σε στιγμής εκπληκτικής ειλικρίνειας να μιλά για τις σκέψεις γύρω από τους βασικούς χαρακτήρες των βιβλίων του που σημείωσαν τεράστια επιτυχία.
Το «Χόμπιτ» κυκλοφόρησε για πρώτη φορά στις 21 Σεπτεμβρίου 1937 και η υπόθεση ξεκινά με τον μάγο Γκάνταλφ να επισκέπτεται τον Μπίλμπο και να τον πείθει να ξεκινήσουν μία επικίνδυνη αποστολή. Θα δεχόταν όμως ο ίδιος ο Βρετανός συγγραφέας την πρόκληση; «Αν ένας μάγος ερχόταν σε μένα όταν ήμουν μικρό αγόρι, η κατάσταση θα ήταν εντελώς διαφορετική από αυτήν στο "Χόμπιτ"», αποκάλυψε ο Τόλκιν στη συνέντευξη. «Θα έβρισκα κάποια δικαιολογία για να μην πάω… Δεν είχα καμία απολύτως επιθυμία να βρεθώ σε δύσκολη θέση μόνο και μόνο για χάρη της περιπέτειας», συνέχισε. Πρόσθεσε, μάλιστα, ότι είχε ανατραφεί ώστε να αποφεύγει τις συζητήσεις με «ύποπτους ηλικιωμένους κυρίους». Η συγκεκριμένη αναφορά δεν είχε μεταδοθεί το 1968, όπως τονίζει το BBC.
Πώς εμπνεύστηκε το «Χόμπιτ» ο Τόλκιν
Στη συνέντευξη, ο συγγραφέας αποκάλυψε και από που εμπνεύστηκε την επική ιστορία αναφερόμενος σε μία πεζοπορία στην Ελβετία το 1911, όταν ήταν 19 ετών. «Ένα από τα βασικά στοιχεία στο "Χόμπιτ" βασίζεται σε μία από τις ελάχιστες περιπέτειες που έζησα ποτέ στη ζωή μου», είπε. «Διασχίσαμε πολλά ορεινά περάσματα… Κουβαλούσαμε μόνο σακίδια στην πλάτη. Κοιμόμασταν σε μέρη εξαιρετικά ασυνήθιστα. Γλιτώσαμε οριακά τον θάνατο αρκετές φορές —κάπως σαν το περιστατικό με τους βράχους που πετούσαν οι γίγαντες, και τα σχετικά. Και πιστεύω πως, στην πραγματικότητα, γι' αυτό το ταξίδι [του Μπίλμπο] αποτελεί μια αληθινή προσωπική εμπειρία —τροποποιημένη, φυσικά. Δεν συναντήσαμε κανένα γκόμπλιν», περιέγραψε.
Φινλανδικά, λίγα ελληνικά και κάποιες άλλες γλώσσες για τις γλώσσες τις Μέσης Γης
Ο συγγραφέας αναφέρθηκε επίσης στις γλώσσες που δημιούργησε για τα βιβλία του. Η ενασχόλησή του με αυτές ξεκίνησε όταν σπούδαζε κλασικές σπουδές στην Οξφόρδη και, αντί να ασχολείται με τις εργασίες του, είχε αρχίσει να μαθαίνει φινλανδικά. Υποστήριξε ότι τον εντυπωσίαζε η δομή και τον ήχο της γλώσσας και εξήγησε ότι η ενασχόλησή του με αυτή είχε επηρεάσει και τις γλώσσες της Μέσης Γης. «Στην αρχή ήταν εξαιρετικά επηρεασμένη από τα φινλανδικά… Θα μπορούσε να πει κανείς ότι βασίζεται στα φινλανδικά, με μια ορισμένη δόση ελληνικών και άλλων γλωσσών που έμαθα αργότερα», είπε ο Τόλκιν.
Η αγάπη του για τις γλώσσες ξεκίνησε από μικρή ηλικία και συνεχίστηκε μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν εργάστηκε ως βοηθός στο στο Λεξικό της Αγγλικής Γλώσσας της Οξφόρδης. Εκεί ασχολήθηκε με την ετυμολογία λέξεων και, όπως ανέφερε, μέσα από την έρευνά συνάντησε αρκετές πολύ ενδιαφέρουσες περιπτώσεις λέξεων. Εξήγησε σε αυτό το σημείο ότι επειδή έπρεπε να βρει την ετυμολογία της λέξης «wampum», ήρθε για πρώτη φορά σε επαφή με τις αλγκονκικές γλώσσες της ανατολικής Αμερικής.
Η πιο τραγική στιγμή στο βιβλίο
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά του στο Γκόλουμ, το οποίο ο Τόλκιν περιέγραψε ως «παράδειγμα διαφθοράς». Μίλησε για τη σκηνή στον «Άρχοντα των Δαχτυλιδιών» όπου το Γκόλουμ βρίσκεται με τον Φρόντο και φτάνει πολύ κοντά στο να αλλάξει στάση και να μεταστραφεί. Εκείνη τη στιγμή αρχίζει να αλλάζει και η καλή πλευρά του χαρακτήρα του φαίνεται να επικρατεί. Προσπαθεί, μάλιστα, να χαϊδέψει τον Φρόντο, ο οποίος κοιμάται, μέχρι που παρεμβαίνει ο καλύτερός του φίλος, ο Σαμ.
«Συχνά με ρωτούν τι είναι αυτό που με συγκινεί περισσότερο», είπε ο Τόλκιν. «Νομίζω ότι το πιο τραγικό σημείο σε ολόκληρη την ιστορία είναι η τρομερή ειρωνεία ότι το καλό συχνά προκαλεί το κακό. Η πιο τραγική στιγμή είναι όταν ο Σαμ, στην προσπάθειά του να προστατεύσει τον φίλο του, λέει: "Πάρε τα χέρια σου από πάνω του". Και έτσι ματαιώνει τη μετάνοια του Γκόλουμ. Διότι αυτό φαίνεται να ανταποκρίνεται απόλυτα στην πραγματικότητα της ζωής».
Όπως είχε επισημάνει στη ραδιοφωνική εκπομπή του 2019 ο Στιούαρτ Λι, καθηγητής Αγγλικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, αυτή η προσπάθεια του Σαμ απλώς να προστατεύσει τον φίλο του είναι αυτή που κάνει το Γκόλουμ να επιστρέψει στον κακό του εαυτό και αυτό αντικατοπτρίζει την ευρύτερη κοσμοθεωρία του Τόλκιν. «Αυτό που συμβαίνει στη μυθολογία του είναι ότι το καλό μπορεί μερικές φορές να προκαλέσει τεράστιο κακό, χωρίς να το επιδιώκει», είπε ο Λι.