Οι υδάτινοι δρόμοι ενώνουν κοινότητες και μετακινούν επιβάτες. Και με πολύ πιο καθαρό ρεύμα, τα ηλεκτρικά πορθμεία περιορίζουν τη ρύπανση των μηχανών ντίζελ.
- Η τεχνολογία υδροπτέρυγων καθιστά εφικτό τον εξηλεκτρισμό των σκαφών, καθώς ανυψώνει τη γάστρα από το νερό. Αυτό μειώνει δραστικά την αντίσταση και την απαιτούμενη ενέργεια, κάνοντας βιώσιμη τη χρήση μπαταριών για την πρόωση τους.
- Η εταιρεία Vessev, που ήδη λειτουργεί στη Νέα Ζηλανδία, οραματίζεται τα ηλεκτρικά σκάφη ως μέσο μαζικής μεταφοράς. Στόχος είναι η αποσυμφόρηση των δρόμων και η μείωση της ρύπανσης από τα συμβατικά πορθμεία ντίζελ.
- Το Σαν Φρανσίσκο επενδύει μισό δισεκατομμύριο δολάρια για τον εξηλεκτρισμό του στόλου του, προσθέτοντας τέσσερα πορθμεία με μπαταρίες και σταθμούς φόρτισης. Θα γίνει ο πρώτος φορέας στις ΗΠΑ που δρομολογεί αμιγώς ηλεκτρικά ταχύπλοα.
- Παρά την αρχική επένδυση, οι ηλεκτροκινητήρες προσφέρουν μακροπρόθεσμη εξοικονόμηση σε καύσιμα και συντήρηση. Η μετάβαση αποτελεί ευκαιρία για τη δημιουργία εγχώριων θέσεων εργασίας στη ναυπηγική βιομηχανία και την κατασκευή μπαταριών.
Στο λιμάνι της Νέας Υόρκης, λίγο πιο κάτω από το Άγαλμα της Ελευθερίας, ένα μικρό λευκό σκάφος κόβει τα νερά και τραβά τα βλέμματα των επιβατών ενός διπλανού τουριστικού πλοίου. Δεν εντυπωσιάζει η εμφάνισή του, αλλά ο τρόπος που κινείται. «Προς το παρόν είναι κάτι σαν... αξιοπερίεργο», παραδέχεται ο Έρικ Λάακμαν, διευθύνων σύμβουλος και συνιδρυτής της Vessev, εταιρείας που κατασκευάζει αμιγώς ηλεκτρικά υδροπτέρυγα σκάφη.
Η τεχνολογία στηρίζεται σε υποβρύχια «φτερά» που, καθώς το σκάφος αναπτύσσει ταχύτητα, σηκώνουν τη γάστρα πάνω από την επιφάνεια. «Ανεβάζουμε ταχύτητα. Ετοιμαζόμαστε για απογείωση», λέει ο Λάακμαν τη στιγμή που το σκάφος επιταχύνει απότομα. Τα υδροπτέρυγα ανυψώνουν τη γάστρα περίπου 45 εκατοστά πάνω από το νερό και η αίσθηση αλλάζει σχεδόν αμέσως: ο γνώριμος χτύπος πάνω στα κύματα δίνει τη θέση του σε ένα ομαλό γλίστρημα που θυμίζει πτήση.
Γλιστρώντας στον αέρα
Δεν πρόκειται για εντυπωσιακό τέχνασμα. Το νερό προβάλλει μεγάλη αντίσταση και η υπερνίκησή της απαιτεί ενέργεια. Εκεί ακριβώς σκοντάφτει ο εξηλεκτρισμός των σκαφών: οι μπαταρίες είναι βαριές και το πρόσθετο βάρος αυξάνει την ισχύ που χρειάζεται για να κινηθεί το σκάφος.
Σηκώνοντας μεγάλο μέρος της γάστρας έξω από το νερό, τα υδροπτέρυγα μειώνουν την αντίσταση και κάνουν την κίνηση πιο αποδοτική. «Μειώνουμε σημαντικά την αντίσταση που νιώθετε και αυτό είναι που κάνει τον εξηλεκτρισμό βιώσιμο», εξηγεί ο Λάακμαν. Σύμφωνα με την εταιρεία, ο σχεδιασμός της περιορίζει την αντίσταση κατά περίπου 66%, κάτι που επιτρέπει μικρότερες συστοιχίες μπαταριών και άρα λιγότερο βάρος και χαμηλότερο κόστος.
Η απόδοση, ωστόσο, είναι μόνο ένα κομμάτι του παζλ. Η μετατροπή ενός σκάφους σε ηλεκτρικό δεν σημαίνει απλώς ότι η μηχανή ντίζελ αντικαθίσταται από κινητήρα και μπαταρία. Οι φορείς λειτουργίας πρέπει να υπολογίσουν πόσο μακριά θα ταξιδεύει το σκάφος, πόσους επιβάτες θα μεταφέρει, πόσο γρήγορα πρέπει να φορτίζει και πόσο βάρος αντέχει.
Η Vessev εκτελεί ήδη δρομολόγια στη Νέα Ζηλανδία και επεκτείνεται στην Αυστραλία, ενώ η πρώτη της γραμμή στις Ηνωμένες Πολιτείες σχεδιάζεται για τη λίμνη Τάχο. Ο Λάακμαν οραματίζεται ένα μέλλον όπου τα ηλεκτρικά σκάφη δεν θα είναι πια αξιοθέατο αλλά κομμάτι της καθημερινής συγκοινωνίας. «Περισσότερο σαν μετρό, σαν λεωφορεία, σαν ταξί, αλλά πάνω στο νερό», περιγράφει.
Οι υδάτινοι δρόμοι μπορούν να ενώνουν κοινότητες και να μετακινούν επιβάτες χωρίς να φορτώνουν με ακόμη περισσότερα οχήματα τις ήδη κορεσμένες οδούς. Κι όταν τροφοδοτούνται από ολοένα καθαρότερο ρεύμα, τα ηλεκτρικά πορθμεία περιορίζουν τη ρύπανση των μηχανών ντίζελ.
Σύμφωνα με ομοσπονδιακά περιβαλλοντικά στοιχεία από τις ΗΠΑ, οι μεταφορές παραμένουν η μεγαλύτερη πηγή εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στη χώρα. Τη μερίδα του λέοντος έχουν τα οχήματα του δρόμου, όμως και τα πλοία καίνε ορυκτά καύσιμα, οπότε η αντικατάσταση των πορθμείων ντίζελ θα μπορούσε να βελτιώσει την ποιότητα του αέρα στις πολυσύχναστες προκυμαίες.
«Πιστεύω ότι σε ένα πιο βιώσιμο μέλλον»
Η Vessev δεν είναι μόνη της. Στη Στοκχόλμη, οι επιβάτες ταξιδεύουν ήδη με ηλεκτρικά υδροπτέρυγα της σουηδικής Candela, η οποία υποστηρίζει ότι μειώνουν την κατανάλωση ενέργειας έως και 80% σε σύγκριση με συμβατικά σκάφη, και η Νορβηγία έχει παραγγείλει 20 από αυτά για τις ακτοπλοϊκές της γραμμές. «Πιστεύω ότι σε ένα πιο βιώσιμο μέλλον θα βλέπουμε όλο και περισσότερα τέτοια σκάφη σε όλο τον κόσμο», σημειώνει ο Λάακμαν.
Στην απέναντι ακτή, το Σαν Φρανσίσκο ετοιμάζεται να βάλει τα πορθμεία του στην πρίζα. Ο μεγαλύτερος φορέας πορθμείων της πόλης μεταφέρει περίπου 3,5 εκατομμύρια επιβάτες τον χρόνο, σύμφωνα με τον επικεφαλής του, Σέιμους Μέρφι, σε μια περιοχή που την έχει πλάσει το νερό και όπου πολλοί εργαζόμενοι διασχίζουν τον κόλπο με πλοίο για να φτάσουν στην πόλη.
«Έχουμε πολλή ακτογραμμή», λέει χαρακτηριστικά. Κι όμως, και τα 18 σκάφη του στόλου κινούνται με ντίζελ. Αυτό πρόκειται να αλλάξει, καθώς ο φορέας θα προσθέσει τέσσερα πορθμεία με μπαταρίες μέσα στην επόμενη διετία, στο πλαίσιο ενός ηλεκτρικού εκσυγχρονισμού ύψους περίπου μισού δισεκατομμυρίου δολαρίων, που περιλαμβάνει και σταθμούς φόρτισης στις αποβάθρες.
Ένα πορθμείο δεν είναι αυτοκίνητο που μένει στην πρίζα όλη τη νύχτα. Εκτελεί επαναλαμβανόμενα δρομολόγια με αυστηρό ωράριο, οπότε οι μπαταρίες του πρέπει να επαρκούν για τη διαδρομή και οι φορτιστές της ξηράς να δίνουν αρκετή ενέργεια στο σύντομο διάστημα της παραμονής στον σταθμό. Το Σαν Φρανσίσκο δεν θα χρησιμοποιήσει αρχικά υδροπτέρυγα, όμως ο φορέας υποστηρίζει ότι με τα νέα σκάφη θα γίνει ο πρώτος στις ΗΠΑ που θα δρομολογήσει ταχύπλοα αμιγώς ηλεκτρικά πορθμεία.
Για τις συγκοινωνίες, οι κλιματικοί στόχοι σπάνια αρκούν από μόνοι τους. Τα ηλεκτρικά πορθμεία απαιτούν μεγαλύτερη αρχική επένδυση σε σκάφη και εξοπλισμό φόρτισης, όμως οι ηλεκτροκινητήρες μπορούν να είναι αποδοτικότεροι από το ντίζελ και να φέρουν εξοικονόμηση σε καύσιμα και συντήρηση.
Ο Μέρφι λέει ότι το ακριβότερο ντίζελ και η βελτίωση των μπαταριών ενίσχυσαν το επιχείρημα υπέρ της αλλαγής. «Κάνεις την επένδυση στην αρχή και μετά εξοικονομείς με τον καιρό. Τελικά, θα έχεις χαμηλότερο κόστος μακροπρόθεσμα», εξηγεί. Πολλά εξαρτώνται, βέβαια, από τη διαδρομή, καθώς οι μεγάλες αποστάσεις και τα σφιχτά ωράρια περιπλέκουν τη μετάβαση.
Τα σκάφη και οι μπαταρίες του Σαν Φρανσίσκο κατασκευάζονται στις Ηνωμένες Πολιτείες, κάτι που μπορεί να δημιουργήσει θέσεις εργασίας στην εγχώρια βιομηχανία. Για τον Μέρφι, η μετάβαση είναι ευκαιρία να μειωθεί η ρύπανση και ταυτόχρονα να ανοίξουν νέες δουλειές για ναυπηγεία και κατασκευαστές μπαταριών. «Αυτές οι θέσεις εργασίας θα δημιουργηθούν σε άλλες χώρες και έχουμε τη δυνατότητα να τις δημιουργήσουμε εδώ, αν το χειριστούμε σωστά», τονίζει. «Δεν θέλουμε να μείνουμε πίσω».