Για όσους ψάχνουν σπίτι και δεν είναι προληπτικοί ούτε ευαίσθητοι, αυτό σημαίνει μεγάλες ευκαιρίες. Υπάρχει κατηγορία ακινήτων που ονομάζονται «τζίκο μπούκεν».
- Στην Ιαπωνία, τα «τζίκο μπούκεν» είναι ακίνητα «στιγματισμένα» από βίαιους θανάτους, καθώς η λαϊκή πίστη θεωρεί ότι τα πνεύματα («γιούρεϊ») παραμένουν εκεί. Αυτή η κατηγορία ακινήτων δημιουργεί αγοραστικές ευκαιρίες για όσους δεν είναι προληπτικοί.
- Η ιαπωνική κυβέρνηση θέσπισε το 2021 κατευθυντήριες γραμμές που υποχρεώνουν τους μεσίτες να γνωστοποιούν φόνους ή αυτοκτονίες. Η υποχρέωση ισχύει για τρία χρόνια στα ενοικιαζόμενα ακίνητα, μια πρακτική που διαφέρει από τις ΗΠΑ και τη Βρετανία.
- Το κύριο κίνητρο για την επιλογή αυτών των κατοικιών είναι το οικονομικό όφελος, με εκπτώσεις που φτάνουν το 30% στα ενοίκια ή ακόμα και 50% στις τιμές πώλησης, όπως στην περίπτωση μιας Αμερικανίδας στην Καγκοσίμα.
- Η άνοδος του κόστους ζωής ωθεί όλο και περισσότερους Ιάπωνες να εξετάζουν τα «στιγματισμένα» ακίνητα. Εξειδικευμένοι ιστότοποι, όπως το Oshimaland, καταγράφουν αυτές τις κατοικίες, καλύπτοντας την αυξανόμενη ζήτηση στην αγορά.
Από την πρώτη στιγμή που πέρασε το κατώφλι του διαμερίσματος στο Τόκιο, η Ριούα ήταν βέβαιη ότι το σπίτι ήταν στοιχειωμένο. «Όταν πήγα να το δω, στεκόταν εκεί ένας άντρας και με κοίταζε άγρια», διηγείται στο BBC. «Ο μεσίτης δεν τον έβλεπε, οπότε κατάλαβα ότι ήταν φάντασμα».
Κάποιος πιο φοβητσιάρης θα είχε φύγει τρέχοντας για να μην ξαναγυρίσει. Η Ριούα αποφάσισε να μετακομίσει. «Μου αρέσει να πηγαίνω κόντρα, οπότε είπα να γίνω φίλη με αυτό το αγριεμένο αντρικό φάντασμα», λέει η νεαρή καλλιτέχνιδα της ιαπωνικής ποπ σκηνής, μια από τις λεγόμενες «αϊντόρου». Το επώνυμό της προτιμά να μην το δημοσιοποιήσει.
Ζει καθημερινά υπερφυσικά φαινόμενα
Τέσσερα χρόνια αργότερα μένει ακόμη στο ίδιο σπίτι και υποστηρίζει ότι ζει καθημερινά υπερφυσικά φαινόμενα. Ακούει, λέει, ατελείωτα βήματα και τη φωνή του φαντάσματος. Ο προηγούμενος ένοικος είχε αφαιρέσει τη ζωή του μέσα στο διαμέρισμα.
Το Χάλοουιν κερδίζει έδαφος στην Ιαπωνία τα τελευταία χρόνια, όμως πολλοί Ιάπωνες παίρνουν τα φαντάσματα στα σοβαρά όλο τον χρόνο. Η ιαπωνική γλώσσα έχει μάλιστα ειδική λέξη, «γιούρεϊ», για το ταραγμένο πνεύμα που δεν λέει να φύγει. Πρόκειται για τις ψυχές ανθρώπων που πέθαναν με βίαιο ή τραγικό τρόπο: θύματα δολοφονίας, αυτόχειρες ή απλώς μοναχικοί άνθρωποι που άφησαν την τελευταία τους πνοή χωρίς κανέναν δίπλα τους. Αν ο θάνατος συνέβη στο σπίτι, η λαϊκή πίστη λέει ότι το πνεύμα δεν φεύγει ποτέ από εκεί.
Νοίκιασε διαμέρισμα με... φάντασμα και πληρώνει 30% λιγότερο
Για όσους ψάχνουν σπίτι και δεν είναι προληπτικοί ούτε ευαίσθητοι, αυτό σημαίνει μεγάλες ευκαιρίες. Υπάρχει ολόκληρη κατηγορία ακινήτων που ονομάζονται «τζίκο μπούκεν», δηλαδή σπίτια «στιγματισμένα» ή «με ιστορικό». Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές που εξέδωσε η ιαπωνική κυβέρνηση το 2021, οι μεσίτες είναι υποχρεωμένοι να γνωστοποιούν αυτοκτονίες, φόνους, θανάτους από φωτιά και κάθε θάνατο όπου η σορός έμεινε για μεγάλο διάστημα χωρίς να βρεθεί.
Για τα ενοικιαζόμενα ακίνητα η υποχρέωση ισχύει για τρία χρόνια, για τα προς πώληση επ' αόριστον. Η Ριούα ενημερώθηκε για την αυτοκτονία και κέρδισε έκπτωση σχεδόν 30% στο ενοίκιο. Για το μικροσκοπικό της στούντιο των 25 τετραγωνικών, στη δημοφιλή συνοικία Σεταγκάγια, πληρώνει 45.000 γιεν τον μήνα (περίπου 285 δολάρια) αντί για 62.000.
Ένα σπίτι όπου έγινε φόνος ή αυτοκτονία δύσκολα πουλιέται ή νοικιάζεται οπουδήποτε στον κόσμο. Ο μεσίτης Έρικ Όσκαμπ, που δραστηριοποιείται στο Τόκιο, εξηγεί ωστόσο ότι οι Ιάπωνες είναι ιδιαίτερα προληπτικοί. «Ακόμη και ένα διαμέρισμα δίπλα σε νεκροταφείο νοικιάζεται δύσκολα, ειδικά αν βλέπεις τους τάφους από την κουζίνα», λέει. «Το χειρότερο είναι να έχει γίνει αυτοκτονία μέσα στο διαμέρισμα. Ακόμη κι αν κάποιος έπεσε από την ταράτσα, πολλοί ένοικοι φεύγουν. Άλλα προβλήματα είναι ένα σοβαρό έγκλημα ή ένας μοναχικός θάνατος».
Τα στιγματισμένα ακίνητα της Ιαπωνίας
Ο μοναχικός θάνατος δεν θα επηρέαζε την τιμή ενός ακινήτου ούτε στη Βρετανία ούτε στην Αμερική. Στην επαρχία της Καγκοσίμα, στα νοτιοδυτικά της Ιαπωνίας, επέτρεψε όμως στη Νταϊάν Τίντσερ να αγοράσει ένα μεγάλο σπίτι τριών υπνοδωματίων στη μισή περίπου τιμή. Η 69χρονη Αμερικανίδα ζει στην Ιαπωνία σχεδόν σαράντα χρόνια και εργάζεται ως ξεναγός.
Ο μεσίτης, λέει, ήταν ειλικρινής μαζί της: η μεγάλη έκπτωση οφειλόταν στο ότι μια ηλικιωμένη κυρία είχε πεθάνει εκεί μόνη της. Πλήρωσε 20 εκατομμύρια γιεν, σε μια περιοχή όπου παρόμοια σπίτια πωλούνται έως και 45 εκατομμύρια. «Δεν πιστεύω στα φαντάσματα, αλλά ξέρω ότι οι Ιάπωνες είναι πολύ προληπτικοί», λέει. «Αν υπάρχει φάντασμα, την ευχαριστώ κάθε μέρα που μου επιτρέπει να ζω σε ένα τόσο υπέροχο και προσιτό σπίτι».
Η Τίντσερ βρήκε το σπίτι στο Oshimaland, έναν ιστότοπο που καταγράφει τα «στιγματισμένα» ακίνητα και περιγράφει τι ακριβώς συνέβη σε καθένα. Ξεκίνησε το 2005 με το Τόκιο, επεκτάθηκε σε όλη την Ιαπωνία και από το 2011 και στο εξωτερικό. Τα σπίτια και τις πληροφορίες τα καταχωρούν οι ίδιοι οι χρήστες.
Ο ιδρυτής του, Τέρου Οσίμα, λέει ότι στο παρελθόν τέτοια ακίνητα «δεν ήταν και πολύ ελκυστική επιλογή» για τους Ιάπωνες. Όμως οι τιμές των κατοικιών έχουν εκτοξευθεί τα τελευταία χρόνια και το κόστος ζωής έχει ανέβει γενικότερα. Μια έρευνα του 2025 έδειξε ότι πάνω από τους μισούς Ιάπωνες θα νοίκιαζαν πλέον ένα «τζίκο μπούκεν», αν ήταν φθηνό.
Πίσω στη Σεταγκάγια, η Ριούα δηλώνει ευτυχισμένη με τον αόρατο συγκάτοικό της. «Πιστεύω ότι τα φαντάσματα ήταν κάποτε ζωντανοί άνθρωποι, άρα αξίζουν τον σεβασμό μας».