Για τον Αμερικανό Ρόμπερτ Κορνήλιους η δημιουργία της πρώτης selfie της ιστορίας το μακρινό 1839 απαιτούσε τεχνική δεξιότητα και αφοσίωση.
- Ο Ρόμπερτ Κορνήλιος, ειδικός στην κατεργασία μετάλλων, ενδιαφέρθηκε για τη φωτογραφία όταν βοήθησε τον εφευρέτη Τζόζεφ Σάξτον στη δημιουργία ενός νταγκεροτύπου, μια περίπλοκη και επικίνδυνη τεχνική της εποχής που απαιτούσε ειδικές μεταλλικές πλάκες.
- Αφού βοήθησε τον Σάξτον, ο Κορνήλιος κατασκεύασε τη δική του κάμερα από απλά υλικά. Αντί για κτίρια, έστρεψε τον φακό στον εαυτό του, πραγματοποιώντας ουσιαστικά ένα επιστημονικό πείραμα και όχι μια καλλιτεχνική πράξη.
- Η Φιλαδέλφεια τιμά την πρώτη selfie με το φεστιβάλ «Firstival», όπου η καλλιτέχνιδα Αλάνα Μπόγκραντ δημιούργησε ένα γλυπτό εμπνευσμένο από την αφοσίωση του Κορνήλιου, αντιπαραβάλλοντας την υπομονή του με τη σύγχρονη κουλτούρα.
- Η selfie έχει εξελιχθεί σε μέσο σύνδεσης και διατήρησης της μνήμης, επιτρέποντας σε όλους να περιλαμβάνονται στις φωτογραφίες. Αντανακλά τη διαχρονική ανθρώπινη ανάγκη οι άνθρωποι να θυμούνται και να μοιράζονται τις στιγμές τους.
Θα στεκόσασταν ακίνητοι για 15 ολόκληρα λεπτά για να βγάλετε την τέλεια selfie; Το 1839, ένας κάτοικος της Φιλαδέλφειας ονόματι Ρόμπερτ Κορνήλιους έκανε ακριβώς αυτό και, χωρίς να το ξέρει, έγραψε ιστορία.
«Από αυτή τη στιγμή προέκυψε η πρώτη selfie»
Ο Κορνήλιους έστησε την αυτοσχέδια κάμερά του έξω από το κατάστημα των γονιών του και στάθηκε εντελώς ακίνητος, ίσως για πέντε, ίσως για δεκαπέντε λεπτά. Κανείς δεν ξέρει με ακρίβεια πόση ώρα κράτησε η πόζα του, καθώς ο ίδιος δεν το κατέγραψε ποτέ. «Από αυτή τη στιγμή προέκυψε η πρώτη selfie, και κατά κάποιον μυστήριο τρόπο τα όμορφα ατημέλητα μαλλιά του δεν κινήθηκαν σχεδόν καθόλου», περιγράφει η Τζοάνα Ντάνφι, καλλιτεχνική διευθύντρια του οργανισμού Historic Philadelphia. «Είναι μια υπέροχη φωτογραφία».
Σήμερα, οι selfies είναι στιγμιαίες και πανταχού παρούσες, αφού όλοι κουβαλάμε μια κάμερα στην τσέπη μας ανά πάσα στιγμή. Για τον Κορνήλιους όμως, η δημιουργία της πρώτης selfie της ιστορίας απαιτούσε τεχνική δεξιότητα και αφοσίωση.
Ο Κορνήλιους ήταν εφευρέτης και δούλευε στην οικογενειακή επιχείρηση κατασκευής λαμπτήρων του πατέρα του, έχοντας εκπαιδευτεί στην επαργύρωση και την κατεργασία μετάλλων.
Το ενδιαφέρον του για τη φωτογραφία γεννήθηκε όταν ο ωρολογοποιός και εφευρέτης Τζόζεφ Σάξτον τού ζήτησε βοήθεια για τη δημιουργία μιας δαγκεροτυπίας, μιας πρόσφατα εφευρεθείσας τότε γαλλικής φωτογραφικής τεχνικής που παρήγαγε εικόνες πιο λεπτομερείς και πιο ανθεκτικές στον χρόνο από οτιδήποτε είχε προηγηθεί.
«Πριν από εκείνη την εποχή, ήταν αδύνατον να γνωρίζεις την πραγματική εμφάνιση κάποιου, εκτός αν τον συναντούσες αυτοπροσώπως», είχε γράψει το 2018 ο δημοσιογράφος του περιοδικού Smithsonian, Ράιαν Π. Σμιθ.
Η δημιουργία μιας δαγκεροτυπίας δεν ήταν καθόλου εύκολη υπόθεση, καθώς απαιτούσε εργασία με επικίνδυνες χημικές ουσίες, όπως το βρώμιο και ο υδράργυρος, καθώς και τη χρήση συγκεκριμένων μεταλλικών πλακών.
«Ο Τζόζεφ Σάξτον χρειαζόταν κάποιον που θα μπορούσε να του προμηθεύσει μια χάλκινη πλάκα επικαλυμμένη με ασήμι, και αυτός ο άνθρωπος ήταν ο Ρόμπερτ Κορνήλιους», εξηγεί η Ντάνφι.
Ο Σάξτον πιστεύεται πως τράβηξε την παλαιότερη σωζόμενη φωτογραφία στις Ηνωμένες Πολιτείες, μια θαμπή εικόνα του Κεντρικού Λυκείου της Φιλαδέλφειας και της Κρατικής Οπλοθήκης της Πενσιλβάνια.
Αφού βοήθησε τον Σάξτον, ο Κορνήλιους θέλησε να δημιουργήσει την δική του δαγκεροτυπία. Δεν διέθετε όμως τον κατάλληλο εξοπλισμό, οπότε τον κατασκεύασε μόνος του. Έφτιαξε την κάμερά του από ένα τενεκεδένιο κουτί και ένα ζευγάρι κιάλια όπερας.
Αντί να φωτογραφίσει κτίρια, όπως είχε κάνει ο Σάξτον, ο Κορνήλιους στράφηκε σε κάτι εντελώς διαφορετικό, στον ίδιο του τον εαυτό. «Όπως ακριβώς έκαναν πάντα οι άνθρωποι στην ιστορία, είτε μιλάμε για μια σπηλαιογραφία είτε για τον Βαν Γκογκ που ζωγράφιζε τον εαυτό του, στρέφουμε την προσοχή μας πίσω στον εαυτό μας», σχολιάζει η Ντάνφι. «Νομίζω πως γι' αυτόν δεν ήταν τέχνη. Δεν προσπαθούσε να ξεκινήσει κάτι νέο. Μοιάζει περισσότερο με επιστημονικό πείραμα».
Εμπνεύστηκε από την αφοσίωση του Κορνήλιους
Προς τιμήν αυτής της πρώτης selfie στην ιστορία, η ιστορική συνοικία της Φιλαδέλφειας διοργάνωσε το περασμένο Σάββατο ένα ειδικό «Firstival» στην πλατεία Franklin Square, στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης εκδήλωσης «52 Εβδομάδες Πρωτιών».
Η καλλιτέχνιδα Αλάνα Μπόγκραντ δημιούργησε ειδικά για την περίσταση ένα γλυπτό σε σχήμα του αριθμού ένα, το οποίο περιλαμβάνει μια πολύχρωμη αναπαράσταση της φωτογραφίας του Κορνήλιους, μια δαγκεροτυπία και πιο σύγχρονες selfies με κινητό τηλέφωνο.
Η Μπόγκραντ λέει πως εμπνεύστηκε από την αφοσίωση του Κορνήλιους στη φωτογραφία, ιδίως γνωρίζοντας πόση ώρα έπρεπε να μείνει ακίνητος για τη δική του selfie. «Για μένα αυτό ήταν αρκετά αστείο», λέει. «Οι selfies αποτελούν μεγάλο κομμάτι της κουλτούρας μας σήμερα. Έχω ένα έφηβο παιδί, έχω και ένα οχτάχρονο. Βγάζουν selfies με το κινητό μου εδώ και πολύ καιρό, και δεν νομίζω πως αυτό πρόκειται να αλλάξει».
Η Ντάνφι δεν εκπλήσσεται με το πόσο έχουν εξελιχθεί οι selfies από την εποχή του Κορνήλιους. «Νομίζω πως όλοι θέλουμε να μας θυμούνται, και όταν βγάζουμε φωτογραφίες του εαυτού μας... δεν μπορώ να σας πω πόσες οικογένειες γνωρίζω όπου κάποιος λείπει πάντα από τις φωτογραφίες επειδή κάποιος έπρεπε να την τραβήξει», λέει.
«Με τη selfie όμως, είσαι πάντα μέσα στην εικόνα. Μπορείς να βγάλεις selfie με την οικογένειά σου μπροστά σε κάτι ιστορικό, και έτσι νιώθω πως έχει εξελιχθεί αυτή η συνήθεια». «Νομίζω πως η selfie, με έναν παράξενο τρόπο, είναι επίσης ένας ακόμη τρόπος να συνδεόμαστε μεταξύ μας», προσθέτει.