Μυθιστοριογράφοι, θεατρικοί συγγραφείς, ποιητές, ακόμη και συνθέτες όπερας και ροκ μουσικοί έχουν εμπνευστεί από τη μακάβρια ιστορία της Λίζι Μπόρντεν.
- Το καλοκαίρι του 1892, ο Άντριου Μπόρντεν και η δεύτερη σύζυγός του, Άμπι, δολοφονήθηκαν άγρια με τσεκούρι. Η Άμπι δέχθηκε το πρώτο χτύπημα και, περισσότερο από μία ώρα αργότερα, ο σύζυγός της βρέθηκε νεκρός στον καναπέ.
- Αν και αρχικά δεν θεωρήθηκε ύποπτη, οι αντιφατικές καταθέσεις της Λίζι, η προσπάθειά της να αγοράσει δηλητήριο και το κάψιμο ενός φορέματος λίγες μέρες μετά τους φόνους, οδήγησαν τελικά στη σύλληψή της από τις αρχές.
- Στη δίκη, η υπεράσπιση την παρουσίασε ως μια εύθραυστη γυναίκα. Δεδομένου ότι το όπλο δεν βρέθηκε ποτέ, η ανδρική επιτροπή των ενόρκων την αθώωσε, αφήνοντας την υπόθεση χωρίς ποτέ να καταδικαστεί κανείς άλλος.
- Η αθώωση άφησε την ιστορία ανοιχτή, μετατρέποντάς την σε θρύλο που ενέπνευσε βιβλία και ταινίες. Οι σύγχρονες ερμηνείες, όπως στη νέα σειρά, την παρουσιάζουν ως θύμα της πατριαρχίας, εξερευνώντας τη γυναικεία οργή και πιθανές σχέσεις.
Αναβιώνοντας τις ζωές διαβόητων δολοφόνων, οι δημιουργοί Ράιαν Μέρφι και Ίαν Μπρέναν έκαναν το «Monster», την ανθολογία αληθινών εγκλημάτων του Netflix, τεράστια επιτυχία. Ο κατά συρροή δολοφόνος Τζέφρι Ντάμερ, τα αδέλφια Λάιλ και Έρικ Μενέντεζ, που σκότωσαν τους γονείς τους, και ο δολοφόνος και τυμβωρύχος από το Ουισκόνσιν Εντ Γκέιν πέρασαν ήδη από τη σειρά, η οποία, όπως λέει ο Μέρφι, επιχειρεί να απαντήσει σε ένα ερώτημα: τα τέρατα γεννιούνται ή γίνονται;
Για την τέταρτη σεζόν, το δίδυμο στράφηκε στη Λίζι Μπόρντεν, την Αμερικανίδα που κατηγορήθηκε για δύο φρικιαστικούς φόνους τον Αύγουστο του 1892. Δεν είναι οι πρώτοι: μυθιστοριογράφοι, θεατρικοί συγγραφείς, ποιητές, ακόμη και συνθέτες όπερας και ροκ μουσικοί έχουν εμπνευστεί από τη μακάβρια ιστορία.
Η υπόθεση είναι τόσο διαβόητη στις ΗΠΑ ώστε τα παιδιά απαγγέλλουν ακόμη ένα στιχάκι: «η Λίζι πήρε ένα τσεκούρι και έδωσε στη μητέρα της 40 χτυπήματα, και όταν είδε τι είχε κάνει, έδωσε στον πατέρα της 41». Το ποίημα όμως υπερβάλλει στον αριθμό των χτυπημάτων και στο όπλο, που ήταν ένα μικρό τσεκούρι, αρκετά ελαφρύ για να κρατηθεί με το ένα χέρι.
Η σειρά των γεγονότων
Η σειρά των γεγονότων είναι πάντως ακριβής. Όποιος σκότωσε τον Άντριου και την Άμπι Μπόρντεν ένα καλοκαιρινό πρωινό στο Φολ Ρίβερ της Μασαχουσέτης ξεκίνησε από την Άμπι, 64 ετών, δεύτερη σύζυγο του Άντριου και μητριά των δύο ανύπαντρων κορών του, της 41χρονης Έμα και της 32χρονης Λίζι. Πάνω από μία ώρα αργότερα, όταν ο Άντριου επέστρεψε από δουλειές, βρήκε κι εκείνος το τέλος του. Η αστυνομία, που ειδοποιήθηκε από τη Λίζι, τον βρήκε στον καναπέ του σαλονιού σχεδόν αγνώριστο, ύστερα από 11 χτυπήματα.
Αρχικά, η βαναυσότητα του εγκλήματος έκανε τις Αρχές αρχικά να μην υποψιαστούν τη Λίζι, μια φαινομενικά ήρεμη γυναίκα που δίδασκε στην εκκλησία της πόλης. Στην ανάκριση όμως άλλαζε συνεχώς την εκδοχή της για το πού βρισκόταν εκείνο το πρωί, όταν στο σπίτι ήταν μόνο εκείνη και η Ιρλανδή υπηρέτρια Μπρίτζετ Σάλιβαν.
Φίλοι και γείτονες γνώριζαν τις εντάσεις: ο Άντριου ήταν πλούσιος αλλά τσιγκούνης, ανάγκαζε τις κόρες του να ζουν σε φτωχική γειτονιά, ενώ έδινε χρήματα στην οικογένεια της νέας του γυναίκας. Όταν ένας φαρμακοποιός κατέθεσε ότι η Λίζι είχε προσπαθήσει να αγοράσει δηλητήριο την προηγούμενη μέρα, συνελήφθη. Τον Δεκέμβριο μια φίλη της κατέθεσε ότι την είδε να καίει ένα φόρεμα στη σόμπα λίγες μέρες μετά τους φόνους.
Ο ιστορικός Τζόζεφ Κονφόρτι, γέννημα θρέμμα του Φολ Ρίβερ, περιγράφει πώς η Λίζι, με τα χρήματα του πατέρα της, προσέλαβε κορυφαίο δικηγόρο από τη Βοστόνη. «Παρουσιάστηκε ως ανυπεράσπιστη κοπέλα», γράφει. «Εμφανιζόταν στο δικαστήριο κρατώντας ένα μπουκέτο λουλούδια στο ένα χέρι και μια βεντάλια στο άλλο».
Επειδή το όπλο δεν βρέθηκε ποτέ και η επίσκεψη στο φαρμακείο κρίθηκε απαράδεκτη ως αποδεικτικό στοιχείο, η υπόθεση έμεινε έμμεση. Οι ένορκοι, όλοι άνδρες, δεν πείστηκαν ότι εκείνη είχε τη σωματική δύναμη ή την ηθική διαστροφή του «άγριου, παράφρονα δαίμονα» που περιέγραφε η κατηγορούσα αρχή και την αθώωσαν ύστερα από σύντομη διαβούλευση τον Ιούνιο του 1893. Κανείς άλλος δεν δικάστηκε ποτέ, και η Λίζι έζησε την υπόλοιπη ζωή της στη σκιά της υποψίας, απομονωμένη από πολλούς συμπολίτες της.
«Πάντα θα υπάρχει κάτι σε μια αθώωση που αφήνει την ιστορία ανοιχτή», λέει στο BBC η Κάρα Ρόμπερτσον, συγγραφέας του «The Trial of Lizzie Borden». «Η υπόθεση έχει πολλά από όσα αναζητούμε σε ένα αστυνομικό μυθιστόρημα: περιορισμένο αριθμό υπόπτων, εξάρτηση από άλλοθι και χρόνους, και αν λέμε ότι η Λίζι Μπόρντεν είναι η δολοφόνος, τότε πρόκειται για ιστορία βαθιού ψυχολογικού δράματος».
Η Άντζελα Κάρτερ, στο κλειστοφοβικό διήγημά της του 1982, ανασυνθέτει τις ώρες πριν από τους φόνους, σε έναν κόσμο που η Σελέστ Ινγκ περιγράφει ως ασφυκτικό: «Δεν βλέπουμε ποτέ το τσεκούρι να πέφτει. Δεν χρειάζεται». Και μέχρι σήμερα, πλείστες όσες ηθοποιοί έχουν υποδυθεί τη Λίζι.
Στην οθόνη, η Ελίζαμπεθ Μοντγκόμερι απέσπασε υποψηφιότητα για Emmy το 1975 υποδυόμενη μια ψυχρή βικτοριανή κυρία, η Κριστίνα Ρίτσι την έκανε το 2014 μια κακόβουλη μοχθηρή μαθήτρια, ενώ η Κλόε Σεβινί, στο «Lizzie» του 2018, την είδε ως καταπιεσμένη κόρη που ερωτεύεται την υπηρέτρια, την οποία υποδύθηκε η Κρίστεν Στιούαρτ. Για τη Σεβινί, η Μπόρντεν ήταν «σαν Αμερικανίδα παράνομη που πολεμά την πατριαρχία».
Η νέα Λίζι, η Έλα Μπίτι, κόρη του Γουόρεν Μπίτι και της Ανέτ Μπένινγκ, λέει ότι η σειρά εξερευνά «μια κληρονομιά γυναικείας οργής». Το τρέιλερ υπονοεί και πάλι σχέση με τη Σάλιβαν, κάτι που δεν εκπλήσσει τη Ρόμπερτσον, η οποία μελετά την υπόθεση πάνω από 30 χρόνια.
«Υποθέτω ότι ένα ειδύλλιο είναι πιθανό, αλλά είναι επίσης αλήθεια ότι η Λίζι δεν μπήκε ποτέ στον κόπο να τη φωνάξει με το πραγματικό της όνομα», λέει. Την αποκαλούσε Μάγκι, όπως μια προηγούμενη υπηρέτρια. Στη σειρά, που κυκλοφόρησε στις 17 Σεπτεμβρίου, πλέκεται και η ιστορία της Αϊλίν Γουόρνος [την οποία υποδύεται η Σάρα Πόλσον], της γυναίκας από τη Φλόριντα που καταδικάστηκε το 1992 για τη δολοφονία επτά πελατών της.