Η πώληση χαλκού δεν είναι καινούργιο. Το μέταλλο είναι σπάνιο, άριστος αγωγός του ηλεκτρισμού και ανακυκλώνεται. Γι' αυτό είναι ένα από τα πιο πολύτιμα μέταλλα.
- Η πώληση παλιού χαλκού εξελίσσεται σε παγκόσμια τάση στο TikTok, με την τιμή του μετάλλου να έχει φτάσει σε ιστορικό υψηλό. Χρήστες από διάφορες χώρες καταγράφουν με κάθε λεπτομέρεια πώς απογυμνώνουν καλώδια για να πουλήσουν το μέταλλο.
- Στο TikTok έχει δημιουργηθεί ένα ολόκληρο οικοσύστημα γύρω από τον χαλκό, όπου πωλούνται εργαλεία απογύμνωσης. Οι χρήστες μετατρέπουν τη μονότονη εργασία σε κοινωνικές εκδηλώσεις, όπως «βραδιές κοριτσιών» ή ραντεβού, για να την κάνουν πιο υποφερτή.
- Η πραγματική πηγή εσόδων για πολλούς δημιουργούς δεν είναι ο ίδιος ο χαλκός, αλλά τα κέρδη από τις προβολές των βίντεο. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση χρήστη που εισέπραξε ελάχιστα χρήματα από το μέταλλο αλλά χιλιάδες δολάρια από ένα βίντεο.
- Άλλοι δημιουργοί εστιάζουν στο θέαμα, συγκεντρώνοντας τόνους χαλκού, ενώ ορισμένοι εκμεταλλεύονται την τάση πουλώντας τα ειδικά εργαλεία απογύμνωσης. Παράλληλα, εκτός πλατφόρμας, οι συλλέκτες συχνά λειτουργούν σε υποστηρικτικές ομάδες, μοιράζοντας τα κέρδη.
Μια γυναίκα με μπλε φόρμα εργασίας και ροζ αμάνικο μπλουζάκι κάθεται σε έναν πάγκο, σε ένα εργαστήριο γεμάτο εργαλεία. Στο ένα χέρι κρατά ένα σπασμένο χάλκινο καλώδιο, στο άλλο ένα μικρό μηχανικό εργαλείο. Κοιτάζει την κάμερα, χαμογελά και λέει: «Πάμε να βγάλουμε λεφτά γδύνοντας...». Κάνει παύση για το εφέ. «Καλώδια!»
Ξεγυμνώνοντας καλώδια για λεφτά
Το λογοπαίγνιο επανέρχεται συχνά σε μια ιδιαίτερη γωνιά του TikTok. Εκεί, χρήστες καταγράφουν με κάθε λεπτομέρεια πώς αφαιρούν τη μόνωση από χάλκινα καλώδια για να πουλήσουν το μέταλλο. Οι περισσότεροι δεν φαίνεται να συνεργάζονται, δεν έχουν κοινή ετικέτα και δεν έχουν επινοήσει κάποιον όρο της μόδας. Τα βίντεό τους, όμως, μοιράζονται μια εντυπωσιακή αισθητική. Μια περίπλοκη συσκευή διαλύεται κομμάτι κομμάτι ή ένα βιομηχανικό καλώδιο ανοίγει σαν κορδόνι. Στο τέλος μένει μια δέσμη από αστραφτερό μέταλλο.
Οι πρωταγωνιστές είναι κάθε λογής. Υπάρχουν ερασιτέχνες και ηλεκτρολόγοι που θέλουν ένα συμπληρωματικό εισόδημα. Υπάρχουν άνθρωποι που μαζεύουν χρήματα για μια μεγάλη αγορά, αλλά και έφηβοι που μοιάζουν να έχουν ανάγκη από χαρτζιλίκι. Μιλούν αγγλικά, γαλλικά, ισπανικά, γερμανικά, ρουμανικά. Τουλάχιστον ένας διατηρεί κατάστημα στο Etsy.
Οι κλοπές αυξάνονται υπό δύο προϋποθέσεις
Η πώληση χαλκού δεν είναι κάτι καινούργιο. Το μέταλλο είναι σχετικά σπάνιο, άριστος αγωγός του ηλεκτρισμού και ανακυκλώνεται πλήρως. Γι' αυτό είναι επί αιώνες ένα από τα πιο πολύτιμα μέταλλα. Φέτος, όμως, η τιμή του έφτασε σε ιστορικό υψηλό. Τον Σεπτέμβριο, σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, ο τόνος κόστιζε περίπου 14.473 δολάρια, πάνω από διπλάσια τιμή σε σχέση με τον Σεπτέμβριο του 2020.
Αξιόπιστα στοιχεία για το πόσο συχνά πουλιέται παλιός χαλκός δεν υπάρχουν. Κάποιες ενδείξεις δίνουν οι κλοπές του μετάλλου από οχήματα, υδραυλικές εγκαταστάσεις ή στέγες. Ο Κρεγκ Ντέπκεν, καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας στη Σάρλοτ, έχει μελετήσει το φαινόμενο.
Εξηγεί ότι οι κλοπές αυξάνονται υπό δύο προϋποθέσεις. Η πρώτη είναι όταν ανεβαίνει η τιμή, όπως τώρα. Η δεύτερη είναι όταν η «οικονομική δυσπραγία» φτάνει σε σημείο που το κέρδος μοιάζει να αξίζει το ρίσκο. Στις ΗΠΑ η πώληση νόμιμα αποκτημένου χαλκού επιτρέπεται παντού, εκτός από τη Μινεσότα, όπου απαιτείται πολιτειακή άδεια.
Στο TikTok δεν είναι δύσκολο να βρει κανείς λογαριασμούς για τον χαλκό με εκατοντάδες χιλιάδες ακολούθους. Στο ηλεκτρονικό κατάστημα της πλατφόρμας, οι αρχάριοι μπορούν να αγοράσουν και δικό τους απογυμνωτή καλωδίων. Πρόκειται για το μικρό εργαλείο που «καταπίνει» το καλώδιο και χωρίζει τον χαλκό από το περίβλημά του. Το δημοφιλέστερο μοντέλο έχει πουλήσει πάνω από 20.000 τεμάχια παγκοσμίως.
Η τιμή του ανακυκλωμένου χαλκού εξαρτάται από την ποιότητα, την κατηγορία και από το αν είναι ακόμη μονωμένος. Ο μονωμένος πιάνει ένα κλάσμα της τιμής του γυμνού, γι' αυτό πολλοί αφαιρούν μόνοι τους τη μόνωση. Η δουλειά, όμως, είναι μονότονη, και τα βίντεο μοιάζουν με τρόπο να γίνει πιο υποφερτή.
Κάποιοι οργανώνουν «βραδιά κοριτσιών», «βραδιά σινεμά» ή ακόμη και ραντεβού με καλώδια. Σε ένα βίντεο του Αυγούστου, η χρήστρια @Payciencu.u ξεγυμνώνει καλώδια πάνω σε ένα κρεβάτι, δίπλα σε έναν άντρα με κόκκινο φούτερ. Η λεζάντα γράφει: «Πόσο απελπισμένη είσαι; Ε, ξεγυμνώνω καλώδια μόνο και μόνο για να είμαι μαζί του».
Τρεις κατηγορίες νόμιμων συλλεκτών
Ο Μπέντζαμιν Στίκλ είναι καθηγητής Ποινικής Δικαιοσύνης στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Μέσου Τενεσί και συγγραφέας του βιβλίου «Συλλέκτες μετάλλων και κλέφτες» (2017). Διακρίνει τρεις κατηγορίες νόμιμων συλλεκτών: όσους παλεύουν να τα βγάλουν πέρα, εργαζόμενους που πουλούν μέταλλα από τη δουλειά τους και όσους μαζεύουν χρήματα για φιλανθρωπικό σκοπό. Οι ηλεκτρολόγοι του TikTok ανήκουν στη δεύτερη. Άλλοι κατατάσσονται δυσκολότερα, ιδίως όταν κερδίζουν και από την ίδια την πλατφόρμα.
Η Κόρτνεϊ (@Courtney2291) άρχισε φέτος να καταγράφει την προσπάθειά της να μαζέψει από τον χαλκό 20.000 δολάρια για ένα σπίτι με τρία υπνοδωμάτια. Έβρισκε καλώδια και παλιά μηχανήματα από συγγενείς, από τη μάντρα όπου πουλούσε και από αγγελίες στο Facebook. Δούλευε σχεδόν καθημερινά. Στις 10 Οκτωβρίου, λίγο περισσότερο από έξι μήνες αργότερα, ανακοίνωσε ότι έπιασε τον στόχο.
Τα περισσότερα χρήματα, όμως, δεν ήρθαν από το μέταλλο. Σύμφωνα με απόδειξη που δημοσίευσε η ίδια, εισέπραξε μόλις 99 δολάρια για περίπου 13,5 κιλά χαλκού, που μάζεψε μέσα σε έξι μήνες. Αντίθετα, ένα μόνο βίντεό της, με 6,8 εκατομμύρια προβολές, της απέφερε 1.446 δολάρια. «Όταν το σπίτι γίνει δικό μου και είναι έτοιμο να κατοικηθεί, θα συνεχίσω με το ίδιο περίπου περιεχόμενο», λέει. Επόμενος στόχος είναι το δάνειο για το οικόπεδο των περίπου οκτώ στρεμμάτων.
«Βασιλιάς του Χαλκού» και «Βασίλισσα του Χαλκού»
Άλλοι, όπως ο «Βασιλιάς του Χαλκού» και η «Βασίλισσα του Χαλκού», ποντάρουν στο θέαμα. Αγοράζουν κιβώτια με εκατοντάδες κιλά παλιών καλωδίων και τα ξεγυμνώνουν ένα ένα. Ο «Βασιλιάς» έχει ξεπεράσει την 70ή ημέρα μιας αποστολής να συγκεντρώσει έναν τόνο χαλκού. Σε ένα βίντεο δούλεψε πέντε ώρες, έλιωσε το μέταλλο και το έχυσε σε καλούπια, βγάζοντας χαλκό αξίας περίπου 90 δολαρίων. Σε άλλο, διέλυσε μέσα σε δύο ώρες ένα κλιματιστικό σχεδόν 50 κιλών και έβγαλε περίπου τρία κιλά χαλκού, αξίας 47 δολαρίων.
Υπάρχει και ο δρόμος της προμήθειας από πωλήσεις. «Αν έχεις παλιά καλώδια, χρειάζεσαι αυτό το εργαλείο. Ουσιαστικά θα σου τυπώνει λεφτά. Μάλλον θα έχει βγάλει τα λεφτά του από την πρώτη ώρα», λέει ο @Dragonslayer_Industries σε βίντεο του Ιανουαρίου.
Αργότερα έγραψε: «Το πήρα μόνο επειδή ο γείτονάς μου ξεγύμνωνε καλώδια με το χέρι. Νόμιζα ότι ήταν τόσο εξειδικευμένο που δεν θα πουλούσε. Είναι αυτό που πουλάω περισσότερο». Λέει ότι πουλά πέντε με δέκα τεμάχια την ημέρα. Έχει πάντως να ανταγωνιστεί ένα κύμα διαφημίσεων φτιαγμένων με τεχνητή νοημοσύνη, που υπόσχονται «οκτώ χιλιάρικα την εβδομάδα» από τον χαλκό.
Εκτός οθόνης, λέει ο Στίκλ, οι συλλέκτες συχνά δουλεύουν σε μικρές ομάδες, μοιράζονται τα κέρδη και προσέχουν ο ένας τον άλλον. Χαρίζουν μέχρι και μέταλλο σε όσους ζουν στον δρόμο. «Αν έπεφταν πάνω σε μεγάλη ποσότητα που δεν μπορούσαν να κουβαλήσουν με το καροτσάκι», λέει, «είχαν κάποιον με φορτηγάκι να πάρουν τηλέφωνο».