Ο τάφος του Τσιν Σι Χουάνγκ, του πρώτου αυτοκράτορα που ενοποίησε την Κίνα πριν από 2.200 χρόνια, παραμένει ανέγγιχτος παρά την τεράστια αρχαιολογική του σημασία.
Ο ηγεμόνας που κυβέρνησε από το 221 έως το 210 π.Χ. αναπαύεται σε έναν υπόγειο θολωτό χώρο, προστατευμένο από τον περίφημο στρατό των τερακότα πολεμιστών, ο οποίος ανακαλύφθηκε τυχαία το 1974 από αγρότες στην επαρχία Σαανσί.
Παρότι η γύρω περιοχή έχει ερευνηθεί εκτενώς, ο ίδιος ο κεντρικός τάφος δεν έχει ανοιχτεί ποτέ. Και αυτό δεν οφείλεται μόνο στον φόβο πρόκλησης ανεπανόρθωτων ζημιών.
Αρχαίες περιγραφές μιλούν για παγίδες και θανατηφόρους μηχανισμούς
Σύμφωνα με το IFL Science, υπάρχουν εδώ και χρόνια φήμες ότι ο τάφος περιέχει μηχανισμούς που θα μπορούσαν να ενεργοποιηθούν αν κάποιος επιχειρούσε να εισέλθει. Οι αναφορές αυτές προέρχονται από τα κείμενα του ιστορικού Σίμα Τσιεν, γραμμένα περίπου έναν αιώνα μετά τον θάνατο του αυτοκράτορα.
Ο Σίμα Τσιεν περιγράφει έναν τάφο γεμάτο παλάτια, πύργους, σπάνια αντικείμενα και θησαυρούς. Αναφέρει επίσης ότι τεχνίτες κατασκεύασαν βαλλίστρες και βέλη που θα εκτοξεύονταν αυτόματα σε κάθε εισβολέα. Επιπλέον, σημειώνει ότι χρησιμοποιήθηκε υδράργυρος για να αναπαραστήσει ποτάμια όπως ο Γιανγκτσέ και ο Κίτρινος Ποταμός, καθώς και μια «μεγάλη θάλασσα», όλα σε συνεχή κίνηση μέσω μηχανισμών.
Ο κίνδυνος του υδραργύρου
Ακόμη κι αν οι αρχαίες παγίδες έχουν πλέον αχρηστευτεί, οι επιστήμονες ανησυχούν για την παρουσία υδραργύρου στο υπέδαφος. Μελέτη του 2020 αναφέρει ότι ο υδράργυρος, ιδιαίτερα πτητικός, μπορεί να διαφεύγει από ρωγμές που έχουν δημιουργηθεί με την πάροδο των αιώνων, επιβεβαιώνοντας τις ιστορικές περιγραφές.
Η πιθανότητα ύπαρξης υψηλών συγκεντρώσεων τοξικών αερίων καθιστά την είσοδο στον τάφο επικίνδυνη όχι μόνο για τα ευρήματα, αλλά και για τους ίδιους τους ερευνητές.
Γιατί δεν ανοίγουν τον τάφο
Πέρα από τους πιθανούς κινδύνους, οι αρχαιολόγοι φοβούνται ότι οποιαδήποτε παρέμβαση θα μπορούσε να καταστρέψει ανεπανόρθωτα το περιβάλλον του τάφου. Η τεχνολογία συντήρησης δεν θεωρείται ακόμη αρκετά εξελιγμένη ώστε να προστατεύσει τα ευρήματα από την έκθεση στον αέρα.
Γι’ αυτό και εξετάζονται μη επεμβατικές μέθοδοι, όπως γεωραντάρ και άλλες τεχνικές απεικόνισης. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει κάποια ουσιαστική πρόοδος που να επιτρέπει ασφαλές άνοιγμα.
Ένα μυστήριο που παραμένει κλειδωμένο
Ο τάφος του Τσιν Σι Χουάνγκ παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα άλυτα μυστήρια της αρχαιολογίας. Η προοπτική να αποκαλυφθεί το εσωτερικό του συναρπάζει επιστήμονες και κοινό, αλλά οι κίνδυνοι –τόσο για τους ανθρώπους όσο και για τα ίδια τα ευρήματα– καθιστούν την ανασκαφή του ένα από τα πιο περίπλοκα διλήμματα της σύγχρονης έρευνας.