Μια διαμαρτυρία ενάντια σε όλο το σύστημα μετά την πτώση της δικτατορίας και σε όλα τα αρνητικά πρότυπα που έχουν κανονικοποιηθεί στην γειτονική μας χώρα.
- Μια επένδυση 1,4 δισ. ευρώ από όμιλο συνδεδεμένο με τον Τζάρεντ Κούσνερ σε προστατευόμενη περιοχή της Αυλώνας πυροδότησε αρχικά περιβαλλοντικές κινητοποιήσεις, οι οποίες γρήγορα έλαβαν ευρύτερες διαστάσεις σε ολόκληρη τη χώρα.
- Οι διαμαρτυρίες μετατράπηκαν σε εθνικό κίνημα κατά του πολιτικού συστήματος, με χιλιάδες πολίτες να ζητούν την παραίτηση τόσο του πρωθυπουργού Έντι Ράμα όσο και του ηγέτη της αντιπολίτευσης Σαλί Μπερίσα.
- Ο πρωθυπουργός Έντι Ράμα υπεραμύνθηκε του σχεδίου, δηλώνοντας πως οι ξένοι επενδυτές αποτελούν προτεραιότητα. Η στάση του προκάλεσε νέο κύκλο αντιδράσεων και ανησυχία στην ΕΕ για το μοντέλο ανάπτυξης της Αλβανίας.
- Παρά τις διαβεβαιώσεις προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για αναστολή των εργασιών, στο πεδίο συνεχίζεται η κατασκευή, προκαλώντας περιβαλλοντική ζημιά. Οι διαδηλωτές δηλώνουν αποφασισμένοι να συνεχίσουν τον αγώνα μέχρι την παραίτηση της κυβέρνησης.
Στην Αυλώνα της νότιας Αλβανίας, εκεί όπου φλαμίνγκο διασχίζουν τα ρηχά νερά και χελώνες φωλιάζουν στην άμμο, έχει ξεσπάσει αυτό που πολλοί ονομάζουν πλέον «επανάσταση των φλαμίνγκο». Η αφορμή ήταν ένα σχέδιο επένδυσης 1,4 δισεκατομμυρίων ευρώ για την κατασκευή θέρετρου 10.000 κλινών στην προστατευόμενη περιοχή Πισέ Πόρο-Νάρτα, κοντά στο δέλτα του ποταμού Βιόσα, γνωστού ως ο τελευταίος άγριος ποταμός της Ευρώπης. Πίσω από την επένδυση βρίσκεται ο επενδυτικός όμιλος Affinity Partners του Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρού του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, αν και πρόσφατα ρεπορτάζ αναφέρουν ότι ο όμιλος αποχώρησε από το εγχείρημα.
Μέσα σε δύο εβδομάδες οι διαδηλώσεις εξελίχθηκαν από περιβαλλοντική κινητοποίηση σε εθνικό κίνημα εναντίον ολόκληρης της πολιτικής ηγεσίας της χώρας. Χιλιάδες Αλβανοί κατέβηκαν στους δρόμους στα Τίρανα, με παρόμοιες διαδηλώσεις να ξεσπούν στη Σκόδρα, στο Δυρράχιο, στη Λέζα και στο Αργυρόκαστρο, ενώ Αλβανοί της διασποράς διαδήλωσαν και σε ΗΠΑ, Καναδά, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Ιταλία και Ηνωμένο Βασίλειο. Οι διαδηλωτές ζητούν την παραίτηση του πρωθυπουργού Έντι Ράμα, μετά από 13 χρόνια στην εξουσία, αλλά και του αρχηγού της αντιπολίτευσης και πρώην πρωθυπουργού Σαλί Μπερίσα, των δύο μακροβιότερων ηγετών από την πτώση του κομμουνισμού το 1991.
«Διαδηλώνουν κατά ολόκληρου του συστήματος»
«Οι νέοι και οι πολίτες εδώ δεν διαδηλώνουν μόνο κατά του Ράμα και του Μπερίσα, αλλά κατά ολόκληρου του συστήματος», δήλωσε η Φρανσέσκα Μούτσο, ακτιβίστρια της κοινωνίας των πολιτών, κρατώντας πανό με φλαμίνγκο στα Τίρανα. «Είναι μια διαμαρτυρία ενάντια σε όλο το σύστημα, το σύστημα μετά την πτώση της δικτατορίας, και σε όλα τα αρνητικά πρότυπα που έχουν κανονικοποιηθεί σε αυτή τη χώρα», πρόσθεσε.
Ο βιολόγος Όλσι Νίκα, που πρωτοστάτησε στην ανακήρυξη του Βιόσα σε εθνικό πάρκο, εκτιμά ότι το κίνημα έχει βαθύτερες ρίζες. «Δεν είναι θέμα αντίθεσης στον Τζάρεντ Κούσνερ», λέει, τονίζοντας τη μακρόχρονη παραμέληση περιβαλλοντικών προτύπων και την ευρεία διαφθορά στη χώρα.
Ο Ράμα, από την πλευρά του, στάθηκε... αμετανόητος σε πρόσφατη συνέντευξή του στο POLITICO, λέγοντας ότι οι ξένοι επενδυτές είναι σημαντικότεροι για την Αλβανία από τους ίδιους τους πολίτες της. «Οι ξένοι είναι η πρώτη προτεραιότητα, γιατί οι ξένοι φέρνουν χρήμα στη χώρα για τους Αλβανούς», δήλωσε ο πρώην επαγγελματίας καλαθοσφαιριστής, προσθέτοντας ότι το μόνο που ενδιέφερε τα διεθνή μέσα ήταν η εμπλοκή του Κούσνερ. «Αν δεν ήταν ο Τζάρεντ, δεν θα τους ένοιαζε τίποτα για το τι συμβαίνει στην Αλβανία», είπε.
Τα σχόλια αυτά δεν βοήθησαν να κατευνάσουν τα πνεύματα. «Αν το είπε ανοιχτά αυτό, είναι ένας από τους λόγους που διαδηλώνουμε», σχολίασε ο βουλευτής της αντιπολίτευσης Ρέντι Μούτσι, από το αριστερό κόμμα Λέβιζια Μπασκέ, αναφερόμενος στο αυξανόμενο κόστος ζωής και στην εξάπλωση καταλυμάτων βραχυχρόνιας μίσθωσης στα Τίρανα και στην ακτή.
Η υπόθεση απειλεί να επηρεάσει και την ευρωπαϊκή πορεία της Αλβανίας, η οποία θεωρούνταν πρωτοπόρος, μαζί με το γειτονικό Μαυροβούνιο, για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση έως το 2030. Ο πρέσβης της ΕΕ στην Αλβανία, Σίλβιο Γκοντζάτο, δήλωσε στο POLITICO ότι πιστεύει βαθιά σε ένα βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης. «Μου ραγίζει καμιά φορά η καρδιά όταν βλέπω τι έχει γίνει, γιατί αναγνωρίζω τα ίδια ανόητα λάθη που κάναμε στην Ιταλία, σε άλλα μέρη της Ευρώπης, ίσως στη Ρουμανία», είπε.
Στο πεδίο, ο περιβαλλοντολόγος Κονσταντίν Ξάχο δείχνει έναν νέο χωματόδρομο που διασχίζει την προστατευόμενη περιοχή. «Έχουμε μια φωλιά χελώνας φέτος που καταστράφηκε από τα μηχανήματα. Είναι μόλις ένα χιλιόμετρο από εδώ», λέει. Τον περασμένο Μάιο, διαδηλωτής σύρθηκε από φύλακα ασφαλείας στο ίδιο σημείο, γεγονός που όξυνε ακόμη περισσότερο την κοινωνική δυσαρέσκεια.
Ο 21χρονος φοιτητής πληροφορικής Εμίρ Λεκίνι, που συμμετείχε στις πρόσφατες διαδηλώσεις στα Τίρανα, μιλά για ιστορική στιγμή. «Νομίζω ότι τα τελευταία 30 χρόνια, αυτή είναι η μεγαλύτερη στιγμή για εμάς. Γιατί είναι η πρώτη φορά που δεν φοβόμαστε να διαμαρτυρηθούμε, μπορούμε να υψώσουμε τη φωνή μας και να ζητήσουμε αυτό που μας ανήκει», λέει, προσθέτοντας ότι οι διαδηλώσεις δεν θα σταματήσουν μέχρι να παραιτηθεί ο Ράμα.
«Βάζουν τσιμέντο παντού»
Ο Μπερίσα, από την πλευρά του, δήλωσε στο POLITICO ότι δεν τον ενοχλούν οι φωνές που ζητούν τη φυλάκισή του, αποδίδοντας τις κυρώσεις που του έχουν επιβληθεί από ΗΠΑ και Ηνωμένο Βασίλειο σε πολιτική σκευωρία που συνδέει με τον Ράμα και τον δισεκατομμυριούχο επενδυτή Τζορτζ Σόρος.
Η βουλευτής του κόμματός του, Γιορίντα Ταμπάκου, κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι καταστρέφει το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της Αλβανίας στον τουρισμό. «Ουσιαστικά σκοτώνουν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που έχει η Αλβανία στον τουρισμό, μικρές παρθένες παραλίες, ωραία μέρη που δεν έχουν καταστραφεί. Βάζουν τσιμέντο παντού», είπε.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι ο Αλβανός υπουργός Περιβάλλοντος, Σοφιάν Γιαουπάι, της είχε δεσμευτεί ότι οι εργασίες έχουν ανασταλεί, κάτι που τόσο ο υπουργός όσο και ο Ράμα διαψεύδουν. Στο πεδίο πάντως, τα τσιμεντένια θεμέλια και ο νέος δρόμος παραμένουν ορατά.
Η οικολόγος Τζόνι Βόρψι, από τον παλαιότερο περιβαλλοντικό οργανισμό της χώρας, αναρωτιέται ποια κοινότητα εξυπηρετεί ο δρόμος που επικαλείται ο Ράμα. «Δεν θα έχουμε άλλες προστατευόμενες περιοχές αν όποιος έχει χρήματα μπορεί να αναπτύξει την περιουσία του μέσα σε αυτές», λέει, κοιτώντας από ψηλά το ακόμη ανέγγιχτο νησί Σαζάν, όπου το ζεύγος Κούσνερ σχεδιάζει άλλο ένα θέρετρο.