Η χαμηλού προϋπολογισμού ισπανική ταινία είναι πλέον το δεύτερο φαβορί για το Όσκαρ καλύτερης ταινίας, πίσω από την «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν.
- Η ταινία «La Bola Negra» αφηγείται τις συνδεδεμένες ζωές τριών ομοφυλόφιλων ανδρών σε διαφορετικές εποχές της Ισπανίας. Η επιτυχία της σε Κάννες και Τορόντο την έχει αναδείξει σε φαβορί για τα Όσκαρ, προκαλώντας πόλεμο προσφορών.
- Κεντρικοί άξονες της ταινίας είναι η ομοφυλόφιλη επιθυμία, η δίωξη και ο φόβος της βίας, με τους δημιουργούς να ενθαρρύνουν την κοινότητα να διεκδικεί την ευτυχία. Η επιθυμία προβάλλεται με το ίδιο θάρρος που προβάλλεται και η δίωξη.
- Ο πρωτοεμφανιζόμενος μουσικός Άλβαρο Λαφουέντε Κάλβο εντυπωσιάζει στον ρόλο του Σεμπαστιάν. Το καστ συμπληρώνουν μεγάλα ονόματα, με την Πενέλοπε Κρουθ να βρίσκεται ήδη στην κούρσα για το Όσκαρ β' γυναικείου ρόλου.
- Γυρισμένη σε φιλμ 35 χιλιοστών, η ταινία δίνει σε κάθε ιστορία ξεχωριστή οπτική ταυτότητα, αντλώντας έμπνευση από κλασικά χολιγουντιανά μελοδράματα, παρά τον χαμηλό της προϋπολογισμό που δεν ξεπερνά τα 20 εκατ. δολάρια.
Από τα πρώτα δέκα λεπτά του «La Bola Negra», ο θεατής καταλαβαίνει ότι βλέπει κάτι ξεχωριστό. Η ταινία ανοίγει σε ένα ισπανικό χωριό που η βία του Εμφυλίου της δεκαετίας του 1930 το γκρεμίζει μέσα σε λίγα λεπτά, και η εικαστική ομορφιά της και ο αφηγηματικός της ρυθμός μαγεύουν αμέσως. Είναι εμπνευσμένη από το έργο του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, αλλά απλώνεται και προς άλλες κατευθύνσεις και υφαίνει ένα χαλί από τέχνη και σεξουαλική καταπίεση που καλύπτει έναν αιώνα ισπανικής ζωής.
Δαβίδ εναντίον Γολιάθ
Όπως γράφει η Κριστίνα Νιούλαντ στο BBC, η χαμηλού σχετικά προϋπολογισμού ταινία είναι πλέον το δεύτερο φαβορί για το Όσκαρ καλύτερης ταινίας, πίσω από την «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν. Κάποιοι πιστεύουν ότι μπορεί να νικήσει ακόμη και... τον Όμηρο.
Οι σκηνοθέτες Χαβιέρ Κάλβο και Χαβιέρ Αμπρόσι αφηγούνται τις ζωές τριών ομοφυλόφιλων ανδρών. Ο Σεμπαστιάν, το 1937, έχει στρατολογηθεί στον στρατό του Φράνκο και παλεύει με τον έρωτά του για έναν κρατούμενο που φρουρεί. Ο Κάρλος, το 1932, είναι ένας εικοσάρης αστός που απορρίπτεται από μια αποκλειστική λέσχη καζίνο εξαιτίας των φημών για τη σεξουαλικότητά του. Ο Αλμπέρτο, το 2017, είναι ιστορικός και ερευνητής που κληρονομεί απροσδόκητα τον παππού του, με τον οποίο δεν είχε επαφές. Η ταινία δένει τις τρεις ιστορίες με τρόπους συγκινητικούς και απρόβλεπτους.
Το φαινόμενο «La Bola Negra»
Όταν προβλήθηκε στις Κάννες τον Μάιο, ο ενθουσιασμός γύρω της πυροδότησε πόλεμο προσφορών ανάμεσα σε μεγάλους διανομείς. Στη Βόρεια Αμερική την κυκλοφορεί τώρα το Netflix. Κέρδισε το βραβείο σκηνοθεσίας στις Κάννες, ex aequo με τον Πολωνό Πάβελ Παβλικόφσκι, και το βραβείο κοινού στο Φεστιβάλ του Τορόντο, που συχνά προμηνύει υποψηφιότητες και νίκες στην κορυφαία κατηγορία των Όσκαρ.
Το Hollywood Reporter την περιέγραψε ως «ένα σαρωτικό, συντετριμμένο και συχνά αστείο ταξίδι ανάμνησης και φαντασίας», και έγραψε ότι ήταν καιρός να υπάρξει ένα γκέι πολεμικό έπος με τέτοια εμβέλεια, ψυχή και επινοητικότητα. Στην Ισπανία είναι εμπορική επιτυχία ήδη.
Στον πυρήνα της βρίσκονται η ομοφυλόφιλη επιθυμία, η δίωξη και η αυτοτιμωρία. Στο σκέλος του 1932, ο Κάρλος ακούει την ιστορία ενός νεαρού που ξυλοκοπήθηκε μέχρι θανάτου και αφέθηκε να σαπίσει σε μια πλατεία για 100 μέρες. Ο φόβος της ομοφοβικής βίας σιγοβράζει σε όλη την ταινία, ενώ το σκέλος του 2017 αφήνει χώρο για αναστοχασμό: ο Αλμπέρτο σκρολάρει στο Grindr και δουλεύει πάνω σε ένα πρότζεκτ για το «περιθώριο της αντιφρονούσας επιθυμίας».
Η ταινία απολαμβάνει επίσης να κοιτάζει ανδρικά σώματα στο παιχνίδι και στην ανάπαυση, γυμνούς στρατιώτες που κολυμπούν σε ένα ρέμα, ναύτες που καπνίζουν σε κάγκελα. Φέρνει την επιθυμία στο προσκήνιο με το ίδιο θάρρος που φέρνει και τη δίωξη. «Μεγάλο μέρος της κοινότητάς μας στηρίζεται στη σιωπή και στον πόνο», είπε ο Αμπρόσι στο Awards Watch. «Η ταινία σε ενθαρρύνει να πεις: αν μπορείς, μη συμβιβάζεσαι, προσπάθησε να ερωτευτείς. Να είσαι ευτυχισμένος, ψάξε μια σπίθα».
Θα μπορούσε να διορθώσει το λάθος του 2005
Έχουν περάσει είκοσι χρόνια από τότε που το «Brokeback Mountain» έχασε άδικα το Όσκαρ καλύτερης ταινίας από το «Crash», και μια νίκη του «La Bola Negra» θα μπορούσε να διορθώσει εν μέρει εκείνο το λάθος.
Στον ρόλο του Σεμπαστιάν, ο μουσικός Άλβαρο Λαφουέντε Κάλβο, γνωστός ως Guitarricadelafuente, κάνει το ντεμπούτο του στην υποκριτική και είναι εντυπωσιακός. Το πρόσωπό του, με τα κοφτά χαρακτηριστικά και τα μεγάλα μάτια, περνά από την ανοιχτότητα στη σκυφτή παράνοια, ιδανικό για έναν άνθρωπο με τραυματικό παρελθόν που ζει με τον φόβο να αποκαλυφθεί.
Έγραψε επίσης μεγάλο μέρος της πρωτότυπης μουσικής. Οι σκηνοθέτες έχουν μιλήσει για την προτίμησή τους να δίνουν γκέι ρόλους σε γκέι ηθοποιούς. Ο Κάρλος Γκονθάλεθ είναι εξαιρετικός ως Αλμπέρτο, και οι σκηνές του με τη Λόλα Ντουένιας, ηθοποιό του Πέδρο Αλμοδόβαρ, που υποδύεται τη δύσκολη μητέρα του, είναι οδυνηρά αληθινές.
Τη διανομή συμπληρώνουν η Γκλεν Κλόουζ ως Αμερικανίδα πανεπιστημιακός που βοηθά τον Αλμπέρτο στην έρευνά του και η Πενέλοπε Κρουθ ως λαμπερή τραγουδίστρια καμπαρέ. Το εκρηκτικό της νούμερο μπροστά σε ένα μπαρ γεμάτο στρατιώτες την έχει φέρει στην κούρσα για το Όσκαρ β' γυναικείου ρόλου.
Γυρισμένη σε φιλμ 35 χιλιοστών από τη διευθύντρια φωτογραφίας Γκρις Χορδάνα, σε εγκαταλελειμμένα χωριά και σε υπερρεαλιστικά σκηνικά, η ταινία δίνει σε κάθε ιστορία τη δική της οπτική ταυτότητα. Η κάμερα μένει ακίνητη από ψηλά πάνω σε ένα φορτηγό γεμάτο πτώματα στρατιωτών, ώσπου φαίνεται ότι κάποιος είναι ακόμη ζωντανός. Γλιστρά μέσα σε ένα σκοτεινό, γεμάτο καπνό μπαρ όπου ο Κάρλος χορεύει μεθυσμένος με αγνώστους. Στέκεται πάνω από ένα χιονισμένο χωράφι, σαν κινηματογραφικός αναστεναγμός.
Οι δημιουργοί λένε ότι εμπνεύστηκαν από τα μεγάλα χολιγουντιανά μελοδράματα, όπως «Ο Άγγλος ασθενής» και ο «Τιτανικός», κι όλα αυτά με προϋπολογισμό κάτω από 20 εκατ. δολάρια. «Μας λένε ότι είναι το είδος της ταινίας που δεν γυρίζουν πια», καταλήγει εμφατικά ο Κάλβο.