Σκληρό διπλωματικό πόκερ Αθήνας-Άγκυρας για το καλώδιο: Η ελληνική απάντηση στις τουρκικές αξιώσεις

Σε μια λεπτή διπλωματική ισορροπία εξελίσσεται η επανεκκίνηση των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, μετά την ελληνική NAVTEX, την τουρκική αντι-NAVTEX και την παρέμβαση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών.

Η Αθήνα απορρίπτει τις αξιώσεις της Άγκυρας και ξεκαθαρίζει ότι δεν έχει ζητηθεί τουρκική άδεια, ενώ το Παρίσι επιχειρεί να διασφαλίσει την ομαλή συνέχιση των εργασιών. Στο επίκεντρο βρίσκονται η περιοχή της Κάσου, ο χάρτης των τουρκικών διεκδικήσεων και το περιεχόμενο της γαλλικής επικοινωνίας με την Άγκυρα.

Σε ένα σκληρό διπλωματικό πόκερ, με πρωταγωνιστές την Αθήνα, την Άγκυρα και το Παρίσι, εξελίσσεται η προσπάθεια επανέναρξης των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου (GSI), με τις δύο πλευρές του Αιγαίου να επιμένουν στις θέσεις τους και τη Γαλλία να αναλαμβάνει έναν ιδιαίτερα κρίσιμο ρόλο στο παρασκήνιο.

Η χθεσινή ημέρα σημαδεύτηκε από μια αλληλουχία εξελίξεων που επαναφέρουν στο προσκήνιο τις ελληνοτουρκικές διαφορές στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Αθήνα ανακοίνωσε την ολοκλήρωση της αδειοδοτικής διαδικασίας για τις έρευνες και την πόντιση του καλωδίου, ακολούθησε η έκδοση της ελληνικής NAVTEX για το γαλλικό πλοίο Abeille Marengo και λίγες ώρες αργότερα η Άγκυρα απάντησε με αντι-NAVTEX, αμφισβητώντας την ελληνική δικαιοδοσία σε τμήμα της περιοχής των εργασιών.

Η τουρκική αντίδραση δεν περιορίστηκε, ωστόσο, σε μια αγγελία προς ναυτιλλομένους. Αργότερα το βράδυ, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών εξέδωσε επίσημη ανακοίνωση, επαναφέροντας τις γνωστές διεκδικήσεις της Άγκυρας για την υφαλοκρηπίδα και υποστηρίζοντας ότι δεν έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία για την εξασφάλιση της τουρκικής συγκατάθεσης.

Παρά τη σκληρή ρητορική, στην Αθήνα δεν προεξοφλούν ότι θα υπάρξει νέα ένταση ανάλογη με εκείνη που σημειώθηκε στην Κάσο το καλοκαίρι του 2024. Η εκτίμηση αυτή συνδέεται σε σημαντικό βαθμό με τη διπλωματική προεργασία της γαλλικής πλευράς, η οποία έχει αναλάβει την επικοινωνία με την Άγκυρα, επιχειρώντας να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την απρόσκοπτη συνέχιση των εργασιών.

Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, είναι εάν αυτή η επικοινωνία μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς να δημιουργηθεί η παραμικρή εντύπωση ότι η Τουρκία αποκτά δικαίωμα έγκρισης των ερευνών.

Η απάντηση της Αθήνας στις τουρκικές αιτιάσεις

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αντίδραση της ελληνικής διπλωματίας στη χθεσινή ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, η οποία περιλαμβάνει αναφορά σε διαδικασία εξασφάλισης συγκατάθεσης από την Τουρκία.

Διπλωματική πηγή, σχολιάζοντας στο iefimerida τις τουρκικές διατυπώσεις, επισήμανε ότι οι ισχυρισμοί της Άγκυρας δεν σημαίνει ότι ανταποκρίνονται και στην πραγματικότητα.

Κατά την ίδια πηγή, τόσο το περιεχόμενο της ανακοίνωσης του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών όσο και η αντι-NAVTEX που είχε προηγηθεί καταδεικνύουν ότι δεν έχει ζητηθεί άδεια από την Τουρκία για την πραγματοποίηση των ερευνών.

Πρόκειται για μια ιδιαίτερα σημαντική επισήμανση, καθώς η Αθήνα επιμένει στη σαφή διάκριση ανάμεσα στην ενημέρωση της τουρκικής πλευράς για λόγους ασφάλειας της ναυσιπλοΐας και στην υποβολή αιτήματος αδειοδότησης.

Η πρώτη αποτελεί μια διαδικασία που μπορεί να πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο της επιχειρησιακής επικοινωνίας. Η δεύτερη θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως αναγνώριση τουρκικής αρμοδιότητας σε περιοχές όπου η Ελλάδα θεωρεί ότι ασκεί τα δικαιώματα που της παρέχει το διεθνές δίκαιο.

Αυτό είναι και το σημείο στο οποίο η Αθήνα δεν εμφανίζεται διατεθειμένη να κάνει οποιαδήποτε υποχώρηση.

Η ελληνική θέση παραμένει ότι για την εκτέλεση των εργασιών δεν απαιτείται άδεια της Τουρκίας και ότι οποιαδήποτε γνωστοποίηση προς την Άγκυρα δεν μπορεί να αποκτήσει χαρακτήρα αιτήματος έγκρισης.

Συνεπώς, η τουρκική αναφορά σε διαδικασία συγκατάθεσης δεν συνεπάγεται ότι η γαλλική πλευρά έχει πράγματι ζητήσει άδεια. Η διατύπωση της Άγκυρας αποτυπώνει τη δική της νομική και διπλωματική προσέγγιση, όχι κατ’ ανάγκην το περιεχόμενο της επικοινωνίας που έχει προηγηθεί.

Τι ακριβώς λέει η ανακοίνωση της Άγκυρας

Η ανακοίνωση υπ’ αριθμόν 214 του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών αναφέρεται σε πλοίο υπό γαλλική σημαία που, σύμφωνα με την Άγκυρα, προτίθεται να πραγματοποιήσει παράνομη θαλάσσια επιστημονική έρευνα με σκοπό την πόντιση καλωδίου χωρίς άδεια.

Η Τουρκία υποστηρίζει ότι οι σχεδιαζόμενες δραστηριότητες εκτείνονται σε περιοχή που θεωρεί ότι εμπίπτει στην υφαλοκρηπίδα της, τα εξωτερικά όρια της οποίας έχει κοινοποιήσει μονομερώς στον ΟΗΕ στις 18 Μαρτίου 2020.

Παράλληλα, ισχυρίζεται ότι έχει ακυρώσει τις σχετικές αγγελίες προς ναυτιλλομένους που εκδόθηκαν από την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία, την οποία αποκαλεί «Ελληνοκυπριακή Διοίκηση Νότιας Κύπρου».

Το πλέον ενδιαφέρον σημείο βρίσκεται στην τρίτη παράγραφο της ανακοίνωσης, όπου η Άγκυρα αναφέρει ότι η διαδικασία σχετικά με τη συγκατάθεση που, κατά την άποψή της, πρέπει να ληφθεί από την Τουρκία για το τμήμα των δραστηριοτήτων εντός της υφαλοκρηπίδας που διεκδικεί «δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί».

Η διατύπωση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία.

Στην αρχή της ανακοίνωσης η Τουρκία χαρακτηρίζει τη σχεδιαζόμενη δραστηριότητα ως μη αδειοδοτημένη, χρησιμοποιώντας τον όρο «izinsiz», δηλαδή «χωρίς άδεια».

Στη συνέχεια, όμως, χρησιμοποιεί τη λέξη «muvafakat», η οποία σημαίνει συγκατάθεση ή συναίνεση, και αναφέρεται σε μια διαδικασία που δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.

Η Άγκυρα δεν αναφέρει ρητά ότι δεν έχει υποβληθεί αίτημα άδειας, ούτε ότι έχει απορρίψει κάποιο τέτοιο αίτημα. Δεν διευκρινίζει επίσης εάν έχει προηγηθεί συγκεκριμένη γραπτή επικοινωνία ή ποιο είναι το περιεχόμενό της.

Η διαφοροποίηση αυτή δεν σημαίνει ότι πρόκειται για δύο διαφορετικές άδειες. Δείχνει, ωστόσο, ότι η τουρκική πλευρά επιχειρεί να παρουσιάσει τις σχεδιαζόμενες εργασίες ως δραστηριότητες που προϋποθέτουν τη δική της έγκριση.

Αξιοσημείωτο είναι επίσης ότι, παρά τους ισχυρισμούς περί παράνομων δραστηριοτήτων, η ανακοίνωση ολοκληρώνεται με αναφορά στη συνεργασία, στον διάλογο και στον συντονισμό στην περιοχή.

Η επιλογή αυτή αφήνει περιθώριο για συνέχιση των διπλωματικών επαφών, χωρίς βεβαίως να σημαίνει ότι η Άγκυρα εγκαταλείπει τις διεκδικήσεις της.

Το γαλλικό παρασκήνιο και η κρίσιμη γνωστοποίηση

Το σημαντικότερο ίσως στοιχείο της υπόθεσης βρίσκεται πίσω από τις δημόσιες ανακοινώσεις.

Η γαλλική πλευρά έχει αναλάβει ουσιαστικό ρόλο στην επικοινωνία με την Τουρκία, με στόχο να διασφαλιστεί ότι οι έρευνες του Abeille Marengo θα πραγματοποιηθούν χωρίς νέα εμπλοκή.

Η Nexans, η γαλλική εταιρεία που έχει αναλάβει την κατασκευή και εγκατάσταση του καλωδίου, έχει ήδη ολοκληρώσει τις απαραίτητες διαδικασίες με τις ελληνικές αρχές.

Παράλληλα, το Παρίσι έχει κινητοποιήσει τους διπλωματικούς διαύλους του με την Άγκυρα, σε μια προσπάθεια να αποφευχθεί η επανάληψη των γεγονότων του 2024.

Το βασικό ζήτημα δεν είναι εάν υπάρχει επικοινωνία, αλλά το ακριβές περιεχόμενό της.

Σύμφωνα με την εικόνα που έχει διαμορφωθεί από τις προηγούμενες διεργασίες, η γαλλική πλευρά επιχειρεί να ενημερώσει την Άγκυρα με τρόπο που δεν θα δημιουργεί τετελεσμένα εις βάρος της Αθήνας.

Με άλλα λόγια, η Τουρκία μπορεί να ενημερωθεί για τις κινήσεις του πλοίου, τις περιοχές των εργασιών και τα ζητήματα ασφάλειας της ναυσιπλοΐας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι καλείται να εγκρίνει την πραγματοποίησή τους.

Η διαφορά μπορεί να φαίνεται λεπτή, ωστόσο έχει μεγάλη διπλωματική και νομική σημασία.

Δεν αποκλείεται, μάλιστα, η ίδια επικοινωνία να ερμηνεύεται διαφορετικά από τις δύο πλευρές. Η γαλλική πλευρά να τη θεωρεί απλή γνωστοποίηση και η τουρκική να επιχειρεί να της προσδώσει χαρακτήρα διαδικασίας συγκατάθεσης.

Αυτό αποτελεί πιθανή ερμηνεία των εξελίξεων και όχι επιβεβαιωμένο περιεχόμενο της διπλωματικής αλληλογραφίας.

Για την Αθήνα, το όριο παραμένει σαφές: η ενημέρωση δεν μπορεί να μετατραπεί σε αίτημα άδειας.

Ακριβώς γι’ αυτό, η ελληνική πλευρά αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στις διατυπώσεις που χρησιμοποιούνται από τη γαλλική πλευρά, καθώς μια ατυχής διατύπωση θα μπορούσε να αξιοποιηθεί μελλοντικά από την Άγκυρα ως επιχείρημα για την προβολή των διεκδικήσεών της.

Η ελληνική NAVTEX και η άμεση τουρκική αντίδραση

Η χθεσινή αλληλουχία εξελίξεων ξεκίνησε με την επίσημη ανακοίνωση του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών για την ολοκλήρωση της αδειοδοτικής διαδικασίας.

Όπως ανακοινώθηκε, οι αρμόδιες ελληνικές αρχές ολοκλήρωσαν τις προβλεπόμενες διαδικασίες για την εκτέλεση εργασιών έρευνας και πόντισης καλωδίου στο πλαίσιο του GSI, έπειτα από σχετικό αίτημα της Nexans για λογαριασμό της κυρίας του έργου εταιρείας GSI.

Ειδικότερα, μετά τη θετική γνωμοδότηση της αρμόδιας διυπουργικής Επιτροπής Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης εξέδωσε την απόφαση αδειοδότησης.

Ακολούθησε το αίτημα του ερευνητικού πλοίου για την έκδοση της προβλεπόμενης NAVTEX, η οποία εκδόθηκε αμέσως.

Η ελληνική NAVTEX 1411/26, από τον σταθμό Ηρακλείου, αφορά τις ερευνητικές δραστηριότητες του Abeille Marengo για την εγκατάσταση του υποβρύχιου καλωδίου.

Η αγγελία εκδόθηκε στις 16:13 ώρα Ελλάδας και έχει ισχύ από τις 6 Νοεμβρίου 2026 έως τις 6 Μαρτίου 2027.

Οι συντεταγμένες της καλύπτουν μια εκτεταμένη διαδρομή από την περιοχή της Κρήτης προς την Ανατολική Μεσόγειο, περιλαμβάνοντας θαλάσσιες περιοχές που βρίσκονται στο επίκεντρο των ελληνοτουρκικών διαφορών.

Ακολούθησε και κυπριακή NAVTEX από τον σταθμό της Λάρνακας για τις σχετικές δραστηριότητες εντός της κυπριακής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης.

Η αντίδραση της Τουρκίας υπήρξε άμεση.

Με την αντι-NAVTEX 1105/26, που εκδόθηκε από τον σταθμό της Αττάλειας, η Άγκυρα υποστήριξε ότι τμήμα της περιοχής που περιλαμβάνεται στην ελληνική NAVTEX βρίσκεται εντός της τουρκικής υφαλοκρηπίδας, όπως αυτή έχει δηλωθεί μονομερώς στον ΟΗΕ.

Στο κείμενο αναφέρεται ότι οι τουρκικές αρχές δεν έχουν δώσει συγκατάθεση για τις συγκεκριμένες ερευνητικές δραστηριότητες, ενώ διατυπώνεται η αξίωση όλες οι έρευνες σε περιοχές που η Τουρκία θεωρεί ότι εμπίπτουν στη θαλάσσια δικαιοδοσία της να συντονίζονται με τις αρμόδιες τουρκικές αρχές.

Η τουρκική αντι-NAVTEX παραπέμπει ρητά στο έγγραφο A/74/757 της 18ης Μαρτίου 2020.

Πρόκειται για μια αναφορά με ιδιαίτερη σημασία, καθώς παραπέμπει στον χάρτη των τουρκικών διεκδικήσεων που βρίσκεται στον πυρήνα της αντιπαράθεσης.

Ο χάρτης του 2020 και τι σημαίνει πρακτικά για την Κάσο

Πίσω από τις χθεσινές τουρκικές αντιδράσεις βρίσκεται ο χάρτης των θαλάσσιων διεκδικήσεων που η Άγκυρα έχει γνωστοποιήσει στον ΟΗΕ από τον Μάρτιο του 2020.

Πρόκειται για τη μονομερή αποτύπωση των εξωτερικών ορίων της υφαλοκρηπίδας που διεκδικεί η Τουρκία στην Ανατολική Μεσόγειο, η οποία συνδέεται με τη συνολικότερη τουρκική προσέγγιση για τις θαλάσσιες ζώνες και το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019.

Η γεωγραφική αποτύπωση των αξιώσεων αυτών αποκαλύπτει και το μέγεθος της διαφωνίας με την Αθήνα.

Σύμφωνα με την παρουσίαση των τουρκικών διεκδικήσεων από το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών, η Άγκυρα προβάλλει αξιώσεις που φτάνουν μέχρι τα όρια των ελληνικών χωρικών υδάτων στην Κρήτη, την Κάσο και την Κάρπαθο, ενώ στην περιοχή της Ρόδου η αποτύπωσή τους εμφανίζεται να εισέρχεται ακόμη και σε ελληνικά χωρικά ύδατα.

Η ουσία είναι ότι η Τουρκία επιχειρεί να περιορίσει δραστικά την επήρεια των ελληνικών νησιών στην οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας, προβάλλοντας τη θέση ότι οι τουρκικές ηπειρωτικές ακτές πρέπει να έχουν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση των θαλάσσιων ζωνών της περιοχής.

Αυτό εξηγεί γιατί η Κάσος αποτελεί ένα από τα πλέον ευαίσθητα σημεία της διαδρομής του καλωδίου.

Όσο το γαλλικό πλοίο πραγματοποιεί εργασίες εντός ελληνικών χωρικών υδάτων, δεν τίθεται ζήτημα τουρκικής δικαιοδοσίας επί της συγκεκριμένης θαλάσσιας περιοχής.

Όταν όμως οι εργασίες επεκταθούν πέραν των έξι ναυτικών μιλίων, σε περιοχές όπου δεν έχει υπάρξει συμφωνημένη οριοθέτηση, η Άγκυρα επικαλείται τον χάρτη της για να υποστηρίξει ότι απαιτείται η δική της συγκατάθεση.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι συγκεκριμένες περιοχές έχουν αναγνωριστεί ως τουρκική υφαλοκρηπίδα.

Η κατάθεση συντεταγμένων ή χαρτών στον ΟΗΕ αποτελεί καταγραφή μιας μονομερούς διεκδίκησης και όχι επικύρωση των ορίων της από τον Οργανισμό.

Η Ελλάδα απορρίπτει τις τουρκικές αξιώσεις, επιμένοντας ότι τα ελληνικά νησιά διαθέτουν δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.

Υπάρχει, επιπλέον, μια κρίσιμη νομική παράμετρος. Το καθεστώς της πόντισης υποβρύχιων καλωδίων δεν ταυτίζεται αυτομάτως με εκείνο της θαλάσσιας επιστημονικής έρευνας. Η Άγκυρα χαρακτηρίζει τις σχεδιαζόμενες εργασίες ως θαλάσσια επιστημονική έρευνα και επικαλείται την ανάγκη συγκατάθεσης, ενώ η νομική αξιολόγηση εξαρτάται και από την ακριβή φύση των δραστηριοτήτων.

Στην πράξη, λοιπόν, η Τουρκία επιχειρεί να μεταφέρει τις μονομερείς διεκδικήσεις της από το διπλωματικό επίπεδο στο πεδίο των ερευνών.

Για την Αθήνα, η αποδοχή της τουρκικής απαίτησης θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα επικίνδυνο προηγούμενο, καθώς η Άγκυρα θα μπορούσε να επικαλείται στο μέλλον την ίδια διαδικασία για αντίστοιχες δραστηριότητες στην περιοχή.

Η σκιά της κρίσης του 2024

Η επιστροφή των ερευνών στην περιοχή της Κάσου αποκτά ιδιαίτερο συμβολικό και επιχειρησιακό βάρος, καθώς εκεί είχε σημειωθεί η σοβαρότερη εμπλοκή στην πορεία του έργου το καλοκαίρι του 2024.

Τότε, κατά τη διάρκεια των ερευνών του ιταλικού πλοίου Ievoli Relume, η παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων στην περιοχή είχε προκαλέσει έντονη διπλωματική κινητικότητα και είχε οδηγήσει σε διακοπή των εργασιών.

Η κρίση εκείνη ανέδειξε τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η ηλεκτρική διασύνδεση, καθώς η Τουρκία επιχειρεί να αξιοποιήσει τις διεκδικήσεις της για την υφαλοκρηπίδα προκειμένου να επηρεάζει την πραγματοποίηση ερευνητικών δραστηριοτήτων.

Η επανέναρξη των εργασιών στην ίδια ευρύτερη περιοχή έχει, συνεπώς, ιδιαίτερη σημασία για την ελληνική πλευρά.

Δεν αφορά μόνο την πρόοδο ενός ενεργειακού έργου, αλλά και την ανάγκη να μη δημιουργηθεί η αντίληψη ότι η Άγκυρα διαθέτει δικαίωμα παρέμβασης ή αδειοδότησης σε περιοχές όπου η Ελλάδα θεωρεί ότι ασκεί τα δικαιώματά της.

Το Abeille Marengo, που βρισκόταν τις προηγούμενες ημέρες στο Ηράκλειο, έχει προετοιμαστεί για την επανέναρξη των ερευνών.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, οι εργασίες αναμένεται να αρχίσουν σε πρώτη φάση εντός ελληνικών χωρικών υδάτων, πριν επεκταθούν σε άλλες περιοχές της προβλεπόμενης διαδρομής.

Η πραγματική δοκιμασία θα έρθει όταν το πλοίο κινηθεί σε περιοχές πέραν των ελληνικών χωρικών υδάτων, στις οποίες η Τουρκία προβάλλει τις γνωστές αξιώσεις της.

Γιατί στην Αθήνα δεν προεξοφλούν νέα ένταση

Παρά τις χθεσινές τουρκικές αντιδράσεις, η εκτίμηση που έχει διαμορφωθεί στην Αθήνα είναι ότι οι συνθήκες δεν είναι απαραίτητα ίδιες με εκείνες του 2024.

Η σημαντικότερη διαφοροποίηση αφορά τη γαλλική εμπλοκή και τη διπλωματική προεργασία που έχει προηγηθεί.

Οι επαφές με την Άγκυρα δημιουργούν, σύμφωνα με αυτή την εκτίμηση, προϋποθέσεις ώστε η αντιπαράθεση να περιοριστεί στο επίπεδο των ανακοινώσεων και των NAVTEX, χωρίς να υπάρξει επιχειρησιακή παρεμπόδιση του γαλλικού πλοίου.

Αυτό, βεβαίως, δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένο.

Η Τουρκία έχει ήδη καταγράψει επισήμως τις διεκδικήσεις της, ενώ το ερώτημα παραμένει εάν θα περιοριστεί στις διπλωματικές κινήσεις ή εάν θα επιχειρήσει να παρέμβει και στο πεδίο όταν οι έρευνες φτάσουν σε περιοχές που θεωρεί ότι εμπίπτουν στην υφαλοκρηπίδα της.

Η Αθήνα, από την πλευρά της, έχει διαμηνύσει ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί παρεμπόδιση των εργασιών.

Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης έχει ξεκαθαρίσει ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να ζητήσει άδεια από την Τουρκία για το καλώδιο, ενώ έχει επισημάνει ότι ενδεχόμενη απόπειρα παρεμπόδισης θα αντιμετωπιστεί και επιχειρησιακά.

Η ελληνική πλευρά επιχειρεί, επομένως, να συνδυάσει δύο στόχους: την αποφυγή μιας νέας κρίσης και την αποτροπή οποιασδήποτε εξέλιξης που θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως υποχώρηση από τις πάγιες ελληνικές θέσεις.

Ο ρόλος της Γαλλίας και η ευρωπαϊκή διάσταση

Το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου δεν αποτελεί αποκλειστικά διμερές ενεργειακό εγχείρημα.

Πρόκειται για έργο ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, το οποίο συνδέεται με την προσπάθεια άρσης της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου και τη δημιουργία νέων υποδομών ηλεκτρικής διασύνδεσης στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η συμμετοχή της Nexans και το ενδιαφέρον της γαλλικής Meridiam ενισχύουν το γαλλικό αποτύπωμα στο έργο, ενώ η στάση του Παρισιού αποκτά ιδιαίτερη σημασία και στο επίπεδο των διπλωματικών ισορροπιών.

Η Γαλλία διαθέτει απευθείας διαύλους επικοινωνίας με την Άγκυρα και μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην προσπάθεια αποφυγής μιας νέας εμπλοκής.

Ωστόσο, το ζητούμενο για την Αθήνα δεν είναι απλώς να επιτευχθεί μια συνεννόηση που θα επιτρέψει την επανέναρξη των εργασιών.

Εξίσου σημαντικό είναι το περιεχόμενο αυτής της συνεννόησης.

Η ελληνική πλευρά δεν επιθυμεί να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι οι εργασίες πραγματοποιούνται κατόπιν τουρκικής έγκρισης, ούτε να διαμορφωθεί προηγούμενο που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε μελλοντικές έρευνες στην Ανατολική Μεσόγειο.

Υπό αυτή την έννοια, η γαλλική διπλωματική προσπάθεια καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη ομαλής υλοποίησης του έργου και στη διατήρηση των ελληνικών θέσεων για τις θαλάσσιες ζώνες.

Το επόμενο κρίσιμο βήμα

Μετά την έκδοση της ελληνικής NAVTEX, την τουρκική αντι-NAVTEX και την ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, το ενδιαφέρον μεταφέρεται πλέον στη θάλασσα.

Η αναχώρηση του Abeille Marengo από το Ηράκλειο, η έναρξη των ερευνών και κυρίως η επέκτασή τους πέραν των ελληνικών χωρικών υδάτων θα αποτελέσουν τα επόμενα κρίσιμα ορόσημα.

Η πρώτη φάση των εργασιών δεν αναμένεται να αποτελέσει το δυσκολότερο στάδιο, καθώς ο σχεδιασμός προβλέπει την έναρξή τους εντός ελληνικών χωρικών υδάτων.

Η πραγματική δοκιμασία θα έρθει όταν το γαλλικό πλοίο κινηθεί σε περιοχές όπου η Άγκυρα προβάλλει αξιώσεις επί της υφαλοκρηπίδας.

Εκεί θα φανεί εάν η διπλωματική προεργασία των προηγούμενων ημερών έχει πράγματι δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την απρόσκοπτη συνέχιση του έργου.

Προς το παρόν, η Τουρκία έχει επιλέξει να καταγράψει τις διεκδικήσεις της τόσο μέσω της αντι-NAVTEX όσο και μέσω επίσημης ανακοίνωσης, αφήνοντας παράλληλα ανοιχτό το πεδίο της διπλωματικής επικοινωνίας.

Η Αθήνα, από την πλευρά της, επιμένει ότι δεν έχει ζητηθεί τουρκική άδεια και ότι δεν πρόκειται να αναγνωριστεί στην Άγκυρα οποιοδήποτε δικαίωμα έγκρισης των εργασιών.

Ανάμεσα στις δύο αυτές θέσεις βρίσκεται η γαλλική διπλωματική προσπάθεια, η οποία θα κριθεί πλέον στην πράξη.

Για την ελληνική πλευρά, άλλωστε, το διακύβευμα δεν είναι μόνο να συνεχιστούν οι έρευνες για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου, αλλά να συνεχιστούν χωρίς να δημιουργηθεί οποιοδήποτε προηγούμενο αναγνώρισης των τουρκικών διεκδικήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο.