Με τη ραγδαία εισβολή των ψηφιακών μέσων πολλοί είχαν προβλέψει πως η παλιά αναλογική τεχνολογία θα περνούσε ολοκληρωτικά στη λήθη.
Μπορεί σε κάποιους τομείς η προφητεία τούτη να έχει εν πολλοίς επαληθευτεί, στον χώρο της μουσικής όμως τα τελευταία χρόνια καταγράφεται μία αξιωσημείωτη αναβίωση της αγοράς δίσκων βινυλίου.
Όλο και περισσότεροι ιδαλγοί του βινυλίου, όχι μόνο παλιοί συλλέκτες, αλλά και νεώτερες γενιές, αναζητούν παλιά αντίτυπα, αλλά και επανεκδόσεις ή και καινούργιες κοπές. Κύριο χαρακτηριστικό αυτής της τάσης είναι ότι μέσα στην τελευταία 10ετία έχουν ανοίξει και συνεχίζουν να ανοίγουν νέα δισκοπωλεία, που προστίθενται στα υπάρχοντα, για να ικανοποιήσουν την ανανεωμένη αγάπη του κοινού για το βινύλιο. Το ΑΠΕ-ΜΠΕ επισκέφθηκε ορισμένα από τα πιο χαρακτηριστικά δισκοπωλεία στην Αθήνα για να διαπιστώσει και καταγράψει την αυξητική τάση επαναφοράς του ενδιαφέροντος των μουσικόφιλων στον παλιό, αναλογικό, ήχο.
Σε τούτο το οδοιπορικό, όλοι σχεδόν οι ιδιοκτήτες συμφωνούν και καταθέτουν πως η επιστροφή στο βινύλιο δεν είναι μόνο μία νοσταλγική τάση, αλλά παράλληλα και μία αισθητική επιλογή. Όπως μας λέει ο Σπύρος Παπανικολάου του Vinyl City, που λειτουργεί από το 1993, ο κόσμος στρέφεται στο βινύλιο «γιατί το γουστάρει, γιατί είναι ο αναλογικός, ζεστός, ήχος, είναι το συλλεκτικό κομμάτι, η όλη διαδικασία να βάζεις το δίσκο πάνω στο πικάπ, να τον ακούς. Καταλαβαίνεις ότι αγαπάς μία μπάντα όταν έχεις έχεις το δίσκο της στην κατοχή σου, καταλαβαίνεις τι σου λέει, ο δίσκος είναι κομμάτι της».
«Ο ψηφιακός ήχος κούρασε τον κόσμο και γυρίζει στα αναλογικά μέσα»
Σε αυτό συμφωνεί κι ο Γιώργος Κανελλόπουλος από το δισκοπωλείο Old School: «Θεωρώ ότι το βινύλιο είναι διαχρονικό πράγμα και νομίζω ο ψηφιακός ήχος κούρασε τον κόσμο. Οπότε τώρα θέλει και γυρίζει στα αναλογικά μέσα, όπως το βινύλιο και η κασέτα. Ακόμη κι η διαδικασία να ανοίξεις τον δίσκο, να τον δεις, να τον θαυμάσεις είναι διαφορετικό φορμάτ και προϊόν και ο ήχος και το εξώφυλλο, όλα παίζουν ρόλο». Από την πλευρά του ο Φίλιππος Κουντουράς από το Underflow, που άνοιξε το 2015 και λειτουργεί παράλληλα ως εναλλακτικός χώρος για μουσικές παρουσιάσεις και συναυλίες στην οδό Καλιρρόης, μας εξηγεί πως «τόσο οι παλιοί, όσο κι οι νεώτερες γενιές φτιάχνουν τα παλιά τους πικάπ και το ξαναχρησιμοποιούνε ή αγοράζουν καινούργια πικάπ. Κι αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό, γιατί όσο αυξάνεται ο αριθμός αυτών που αγοράζουν πικάπ, τόσο αυξάνονται και οι πωλήσεις των δίσκων σαφώς και έρχονται συλλέκτες. Κι οι συλλέκτες αυξάνονται γιατί αφού ξαναγυρνάνε στο βινύλιο ψάχνουν να βρούν και τα ιστορικά πράγματα και να ξαναφτιάχνουν τη δική του συλλογή και δισκοθήκη».
Η Ελένη Νεουδάκη, ιδιοκτήτρια του παλαιώτερου απ' όλα τα δισκοπωλεία που επισκεφθήκαμε, το Record House που βρίσκεται από το 1973 στη Νέα Σμύρνη, μας επεσήμανε πως «στην αναζήτηση έχουν μπει και τα πιτσιρίκια, η νέα γενιά έχει αρχίσει να μπαίνουν πάρα πολύ μέσα στην αγορά βινυλίου, από γονείς, θείους, νονούς, που είχαν συστήματα και τα έχουν βγάλει για να τα ανακαινίσουν, άλλοι αγοράζουν καινούργια ή χρησιμοποιούν τα παλιά τους». Αυτό επισημαίνει κι ο Λάζαρος, γιος του ιδιοκτήτη του ιστορικού Discobole στα Εξάρχεια: «Έχει ανακάμψει η αγορά στα πικ απ και τα στερεοφωνικά κι αυτό είναι που βοηθά το βινύλιο να κινηθεί γιατί όλοι αναβαθμίζουν τα πικ απ στο σπίτι, το ηχοσύστημά τους, μεγαλώνουν τη συλλογή τους σε βινύλια, που κι αισθητικά να το δούμε είναι ωραίο. Κι αυτό είναι που δίνει ώθηση στις πωλήσεις».
Αλλά με ποιούς πελάτες δουλεύουν αυτά τα δισκοπωλεία. Είναι μόνον οι συλλέκτες εκείνοι ή έρχονται και άλλοι πελάτες; Όπως μας επισημαίνουν όλοι οι ιδιοκτήτες, η συλλογή βινυλίου δεν είναι μόνον προνόμιο κάποιων ιδαλγών της αναλογικής εποχής, που αναζητούσαν παλιά άλμπουμ στα εξειδικευμένα μαγαζιά, τα παλαιοπωλεία ή τις υπαίθριες αγορές. Σήμερα υπάρχουν και νέες ηλικίες που αναδιφούν στα παλιά κλασσικά άλμπουμ και μουσική και βλέπουμε να κυριαρχεί ένας μουσικός συγκρητισμός, όλως διάφορος από την «ταυτοτική» διάθεση του παρελθόντος, που χαρακτήριζε την προτίμηση σε μόνο ένα μουσικό είδος και τάση.
«Στο κατάστημα έρχονται από τις μεγαλύτερες έως τις μικρότερες ηλικίες. Μπορώ να πώ ότι έχουμε από 14χρονους πελάτες μέχρι 80χρονους», μας τονίζει ο ιδιοκτήτης του Underflow. Από την πλευρά του, ο Γιώργος Κανελλόπουλος του Old School μας επισημαίνει πως «όπως πάντα το νεανικό κοινό, από 18-30 ετών, είναι εκείνο που είναι πιο δυναμικό, εάν δεν υπήρχαν οι νέοι άνθρωποι δεν θα κινείτο το βινύλιο. Οι παλιοί συλλέκτες θα ψωνίσουν ένα ή δύο άλμπουμ τον μήνα και με τέτοιες χαμηλές πωλήσεις θα είχαμε κλείσει. Είναι εκείνοι οι άνθρωποι που ξανα-ανακαλύπτουν το βινύλιο, όπως κι εκείνοι που μετά χρόνια θέλουν να ξαναφτιάξουν τη δισκοθήκη τους». «Μπορώ να πω ότι έχουμε από 14χρονους πελάτες μέχρι 80χρονους», τονίζει από την πλευρά του ο Φίλιππος Κουντουράς του Underflow.
«Δε θα έλεγα πως δουλεύω με συλλέκτες, αλλά γενικότερα με ανθρώπους που ακούνε μουσική. Δε χρειάζεται να είσαι συλλέκτης για να αγοράσεις δίσκους. Θα έλεγα, ότι το ηλικιακό φάσμα των πελατών μας κινείται από πολύ νέους, των 13 ετών, μέχρι και 70άρηδες, υπάρχουν πολλές ηλικίες», τονίζει από την πλευρά του ο ιδιοκτήτης του Disque Noir στην οδό Θεμιστοκλέους, που έχει ανοίξει από το 2013. Ο ιδιοκτήτης του Strange Attractor στα Εξάρχεια, που δουλεύει το βινύλιο από το 2002, κι εκ πεποιθήσεως δεν δέχεται παραγγελίες από το Ίντερνετ και όποιος θέλει να ανακαλύψει το ξεχωριστό εκείνο άλμπουμ που θα κοσμήσει τη συλλογή του θα πρέπει να περάσει αποκλειστικά από τα ράφια του μαγαζιού, μας εξηγεί πως δε δουλεύει μόνο με συλλέκτες, αλλά και με τον κάθε ‘εραστή' του δίσκου. «Είμαι παλαιού τύπου, οι πελάτες δεν είναι μόνο παλαιού τύπου όμως, αλλά και νέα παιδιά». Ο Γιάννης Μαύρος από τον Mr Vinylio, που βρίσκεται επίσης στο Μοναστηράκι από το 1993 υπερθεματίζει: «Τα τελευταία χρόνια έχει φύγει η παλιά γενιά κι έχει μπει η καινούργια , με αποτέλεσμα οι πιτσιρικάδες να μη θέλουν να ακούσουν κλασσικό ροκ κι αγοράζει χιπ χοπ, χέβι μεταλ. Πουλάμε και κλασσικό ροκ, αλλά τώρα φεύγουν άλλα πράγματα, ό,τι θέλει η νεολαία».
Αυτή η τάση της νεολαίας έχει αναθερμάνει και το ενδιαφέρον και των μουσικών συγκροτημάτων, αλλά και των δισκογραφικών εταιρειών να «κόβουν» ξανά δίσκους βινυλίου. Όπως μας τονίζει ο Φίλιππος Κουντουράς, του οποίου η επιχείρηση έχει δική της ετικέτα παραγωγής δίσκων: «Μέχρι στιγμής έχουμε βγάλει 14 δίσκους και είναι να βγάλουμε άλλους δύο τρεις φέτος οπότε έχουμε μία παραγωγή η οποία δουλεύει. Και τα νέα συγκροτήματα θέλουνε να βγάλουνε δίσκο, αλλά και είναι οι άνθρωποι που προτιμούν να αγοράσουν το βινύλιο. Ο δίσκος είναι η πιο σημαντική υπογραφή, ας το πούμε έτσι το πιο σημαντικό σημάδι ότι έχω γράψει μουσική. Και το βινύλιο μένει εκεί, είναι η απόδειξη πως έχεις κάνει ηχογράφηση, είναι διαφορετικό, πιο εντυπωσιακό πράγμα, χειροπιαστό, απόδειξη ότι το κατέχουμε στη συλλογή μας. Βγάζουμε και βγάζουμε και cd, αλλά πάντα το βινύλιο έχει την άλλη αίγλη».
«Πλέον, υπάρχουνε πολλά συγκροτήματα που επιλέγουν να βγάζουνε και βινύλιο, γιατί δεν υπάρχει άλλος τρόπος να προωθήσεις ουσιαστικά τη μουσική σου, κατάλαβες τι σου λέω. Το streaming και αυτά δεν διαρκεί, δεν υπάρχει τρόπος άμα αγαπάς ένα συγκρότημα να έχεις τη μουσική τους στην κατοχή σου άρα βγάζουνε και βινύλια», μας λέει ο ιδιοκτήτης του Vinyl City.
Όπως μας εξηγεί η Ξανθίππη, που εργάζεται στον «Ζαχαρία», που λειτουργεί στο Μοναστηράκι από το 1994, «πλέον έχουμε δει ένα διαφορετικό κοινό να προσεγγίζει το βινύλιο. Νέα παιδιά και αρκετές κοπέλλες--κάτι που πρέπει να σημειώσουμε. Γιατί ως γυναίκα ένοιωθα πάντα ως το σπάνιο πουλί μέσα σε έναν ανδροκρατούμενο κόσμο--πάντα λέγαμε πως είναι οι άνδρες που συλλέγουν δίσκους κι όχι οι γυναίκες. Θυμάμαι χαρακτηριστικά τις στιγμές που οι κοπέλλες κάθονταν απ' έξω από το μαγαζί και τα αγόρια τους ψάνανε, ψάχνανε για ώρες στα ράφια κι αυτές περιμένανε. Κάτι που ήταν περίεργο. Αλλά τώρα βλέπω όλο και περισσότερες να ψάχνουν, γνωρίζουν κι από συγκροτήματα και ζητούν δισκογραφίες. Αυτό είναι παρήγορο για τη νέα γενιά, ας ελπίσουμε πως θα συνεχισθεί». Το ίδιο επισημαίνει κι ο ιδιοκτήτης του Underflow «τώρα βλέπεις αυτό να έχει εξισορροπηθεί, υπάρχουν και πολλές γυναίκες τα τελευταία χρόνια που αγοράζουν δίσκους». Ο συνάδελφός του, του Old School παρατηρεί «λίγο πολύ οι συνήθειες έχουν αλλάξει. Βλέπεις να υπάρχει και κάτι τέτοιο, δεν ξέρω αν το δικό μου μαγαζάκι τραβάει, αλλά είναι πάρα πολλές γυναίκες που μπαίνουν και ψωνίζουν. Μπορεί το ποσοστό να ανέρχεται και στο 50-50 , ένα πράγμα πολύ ενδιαφέρον: γιατί παλιότερα έμπαινες στα δισκάδικα και έβλεπες μόνο ανδρικό πληθυσμό ως επι το πλείστον τώρα νομίζω πως η αναλογία έχει αλλάξει».
Τι αγοράζει η νέα γενιά
Όπως μας επισημαίνουν, τόσο οι ιδιοκτήτες του Ζαχαρία, που βρίσκεται στο Μοναστηράκι, όσο και του Disque Noire και του Old School στα Εξάρχεια, σημαντικό μέρος της πελατείας τους είναι κι οι τουρίστες, οι οποίοι είτε από περιέργεια, είτε επειδή αναζητούν να ανακαλύψουν κάποιο άλμπουμ που δεν μπορούν να βρουν στη χώρα τους, επισκέπτονται τα δισκοπωλεία στις πολυσύχναστες αυτές περιοχές. «Υπάρχει και το τουριστικό ρεύμα, που έτσι τα μαγαζιά. Γιατί είναι και το ρεμπέτικο που αναζητούν, το ελληνικό μπλουζ κι αυτό είναι μία άλλη πτυχή των πωλήσεων», λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Γιώργος Κανελλόπουλος.
Αναπόφευκτα η ερώτηση στρέφεται στο τι αγοράζει πλέον η νέα τούτη γενιά των «εραστών» του βινυλίου. Τα κλασσικά άλμπουμ ή τη μουσική της εποχής της; Ο Γιώργος Κανελλόπουλος από το Old School τονίζει: Όλα τα στυλ μουσικής. Αλλά ακόμη και τα πιο νέα παιδιά γυρίζουνε στο κλασικό. Πολλά πράγματα πάνω σε αυτό το ζήτημα θα σε εκπλήξουν, γιατί ναι μεν βάση είναι το το 60-70 της κλασικής rock όπου είναι μία μεγάλη δεξαμενή κι εγώ είμαι εξειδικευμένος στα 90's new wave, post punk όλα αυτά, όμως πολλοί νέοι μπαίνουν κι αναζητούνε ελληνικά και έντεχνο και λαϊκά και Μαρινέλλα και Καζαντζίδη. Μπορεί να δεις να μπαίνει ένα παιδί με μια εναλλακτική εμφάνιση, που θα νόμιζες πως θα κινηθεί προς τα 80-90's και να σου ζητήσει λαϊκά».
Η Ελένη Νεουδάκη τονίζει πως η πελατεία ζητεί «κλασικούς ή καινούργιες κυκλοφορίες, φεύγουν τα πάντα, από κλασσική μουσική, από τζαζ, οι νεώτεροι θα πάρουν τα δικά τους τα ποπ, αλλά ψωνίζουν κυρίως και κλασσικό ροκ. Υπάρχει βέβαια κάποιο top στη ζήτηση, για παράδειγμα εκτός από τη Lana del Rey Taylor Swift είναι και το Rumors των Fleetwood Mac ή το Grace του Jeff Buckley, κάποια πράγματα πολύ κλασσικά, που θέλουν να τα έχουν στη δισκοθήκη τους. Συλλέγουν τα πάντα, αλλά πρωτίστως πολύ hip hop».
Ο Λάζαρος, γιός του ιδιοκτήτη του Discobole, που λειτουργεί από το 1983 τονίζει πως: «Έρχονται πολλές νέες κυκλοφορίες και de lux εκδόσεις, ιδίως όταν είναι καλό το κομμάτι τότε η ζήτηση για βινύλιο είναι μεγάλη. Πχ η Taylor Swift ως δημοφιλής ποπ σταρ είχε κάνει μεγάλες πωλήσεις στο βινύλιο, για την εποχή αυτή δηλ. οι νεώτερες ηλικίες ζητούσαν πολύ βινύλιο. Αυτό που πάντοτε πουλάει όμως είναι το κλασσικό σε σχέση με το καινούργιο, το κλασσικό πουλάει πιο πολύ, σε ποσοστό 60-40%». «Είμαι παλαιού τύπου», τονίζει ο ιδιοκτήτης του Strange Attractor, «αλλλά οι πελάτες δεν είναι μόνο παλαιού τύπου όμως, αλλά και νέα παιδιά, τα οποία ζητούν είτε τα πολύ γνωστά ονόματα κι άλμπουμ, είτε κάτι περίεργο, γιατί με το Ίντερνετ μπορούν να ανακαλύψουν κάτι ασυνήθιστο». Η Ξανθίππη από τον «Ζαχαρία», μας τονίζει πως «οι περισσότεροι ψάχνουν κλασσικό ροκ και τζαζ, αλλά και στις νέες γενιές φεύγει το κλασσικό ροκ και το νέο ροκ, από το ‘80 και μετά. Αλλά και καινούργιες κοπές ή επανεκδόσεις κλασσικών τίτλων, οπότε είναι ευκολότερο να τους βρουν οι νεώτεροι. Έχουμε κι εκείνους που ψάχνουν κάτι διαφορετικό ή μη αγγλόφωνη μουσική, κυρίως από τους τουρίστες, που ψάχνουν μήπως βρουν κάτι που δεν μπορούν να βρουν στη χώρα τους, αλλά και νέοι που ψάχνουν κάτι πιο ειδικό, όπως experimental, έχουμε λίγο απ' όλα».
Ο Φίλιππος Κουντουράς μας τονίζει από την πλευρά ότι «παίρνουν ό,τι έχω. Μου ζητάνε βέβαια και χιπ χοπ, αλλά εγώ δεν έχω. Από εκεί και πέρα μου ζητούν και παλιά άλμπουμ, κυρίως στην πρωτότυπη εκδοχή του, αλλά και καινούργιες κυκλοφορίες ή επανεκδόσεις. Τώρα για παράδειγμα που επανεκδίδεται το ιστορικό κοντσέρτο στην Κολωνία του Κιθ Τζάρετ, το ζητάνε μαζικά».
«Τα τελευταία χρόνια έχει φύγει η παλιά γενιά κι έχει μπει η καινούργια, με αποτέλεσμα οι πιτσιρικάδες να μη θέλουν να ακούσουν κλασσικό ροκ κι αγοράζει χιπ χοπ, χέβι μεταλ. Πουλάμε και κλασσικό ροκ, αλλά τώρα φεύγουν άλλα πράγματα, ό,τι θέλει η νεολαία», τονίζει ο Γιάννης Μαύρος στο Mr Vinylios. O Σπύρος Κανελλόπουλος του Vinyl City τονίζει «γυρεύουν και καινούργια πράγματα του 2026 που εμείς δεν έχουμε. Εμείς είμαστε πιο πολύ μέχρι το ‘90».
«Πλέον, υπάρχουν πολλά συγκροτήματα που επιλέγουν να βγάζουνε και βινύλιο, γιατί δεν υπάρχει άλλος τρόπος να προωθήσεις ουσιαστικά τη μουσική σου, κατάλαβες τι σου λέω. Το streaming και αυτά δεν διαρκεί, δεν υπάρχει τρόπος άμα αγαπάς ένα συγκρότημα να έχεις τη μουσική τους στην κατοχή σου άρα βγάζουνε και βινύλια».
Ζήτημα οι τιμές στο βινύλιο
Όμως ένα μεγάλο ζήτημα για την αγορά βινυλίου είναι και οι τιμές:
Ο Γιώργος Κανελλόπουλος μας επισημαίνει; «Όσον αφορά τις καινούργιες κυκλοφορίες ή της επανεκδόσεις ένας καινούργιος δίσκος βινυλίου, αυτή τη στιγμή η τιμή του κυμαίνεται γύρω στα 30 με35 ευρώ. Αυτό σημαίνει ένα μεροκάματο: έτσι από αυτή την άποψη και στην οικονομική στενότητα που ζούμε θεωρώ τους Έλληνες και τα παιδιά ήρωες, που μαζεύουν χρήματα για μία εβδομάδα να πάρουν ένα βινύλιο 35ευρώ. Δεν είναι λίγα, αν και πάντα ο δίσκος είχε ένα μεροκάματο αν ανατρέξουμε και πίσω, όμως σήμερα το χρήμα είναι πιο σκληρό κι αυτή η κίνηση είναι σχεδόν ηρωϊκή. Όταν επανεκδίδονται άλμπουμ ή για τις καινούργιες κυκλοφορίες, οι εταιρείες μάς τα δίνουν ακριβά--όταν έχεις μία χονδρική που δεν πέφτει από τα 20 ευρώ, αντιλαμβάνεσαι θα πρέπει κι εσύ να βγάλεις κέρδος. Και αυτός που το στηρίζει είναι ήρωας για να δώσει 40 ευρώ ώστε να πάρει έναν δίσκο». Το ίδιο επισημαίνει κι ο Λάζαρος από το Discobole: «Βλέπουμε πολύ μεγάλη αύξηση στις τιμές, που είναι ένα θέμα, ειδικά στην Ελλάδα. Βλέπουμε και βινύλιο που φθάνουν έως και 60 ευρώ. Πχ, πριν τρία χρόνια τα βινύλια των Metallica τα δίναμε έως 35 ευρώ , μετά ξαφνικά οι εταιρείες έκαναν μία μεγάλη αύξηση και έχει φθάσει η λιανική για το συγκρότημα αυτό στα 60 ευρώ».
Παρά τις «αλμυρές» τιμές οι συλλέκτες φαίνεται πως δεν πτοούνται.Το γεγονός ότι και τα παλιά δισκάδικα αντέξανε τόσα χρόνια στην άνοδο του cd ή του streaming και της πλατφόρμας, το ότι διαρκώς αυξάνεται ο αριθμός των νέων ανθρώπων που αποδύονται στο «κυνήγι» των παλιών και των καινούργιων δίσκων, αποδεικνύει πως το βινύλιο, ο ήχος του, αλλά κυρίως η βιωματική σχεδόν σχέση κι η διαδικασία χειρισμού και απόλαυσης της μουσικής μέσα από τις γραμμές και τη βελόνα, όποια κι εάν είναι η εκάστοτε μουσική μόδα, δεν πρόκειται ποτέ να πεθάνει.
ΑΠΕ-ΜΠΕ