Με την απελευθέρωση 2 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου από τα στρατηγικά αποθέματα, θα ενισχύσει η χώρα μας την προσφορά «μαύρου χρυσού».
Με αυτό τον τρόπο, θα αμβλύνει τις συνέπειες από τη σύρραξη στη Μέση Ανατολή. Τα αποθέματα που θα διατεθούν περιλαμβάνουν κυρίως διυλισμένα καύσιμα, όπως βενζίνη και ντίζελ.
HELLENiQ ENERGY και Motor Oil, που έχουν την ευθύνη φύλαξης των αποθεμάτων, έχουν ήδη ολοκληρώσει την προεργασία. Οι τελικές αποφάσεις για τον τρόπο υλοποίησης της αποδέσμευσης αναμένεται να ληφθούν σήμερα, στο πλαίσιο σύσκεψης υπό το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), με επίκεντρο την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας.
Η κίνηση αυτή εντάσσεται στην απόφαση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΙΕΑ), που ελήφθη στις αρχές Μαρτίου με ομοφωνία των 32 κρατών-μελών του (ανάμεσά τους και της Ελλάδας), για συνολική διάθεση 400 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου.
Στόχος της πρωτοβουλίας είναι να περιοριστούν οι επιπτώσεις από τις αναταράξεις στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, οι οποίες προέκυψαν λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή και της διακοπής διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ. Οι εξελίξεις αυτές έχουν οδηγήσει σε περιορισμένη προσφορά και αύξηση των τιμών, κάτι που η ενίσχυση των διαθέσιμων ποσοτήτων φιλοδοξεί να εξισορροπήσει.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη απόφαση αποτελεί τη μεγαλύτερη συντονισμένη αποδέσμευση αποθεμάτων στην ιστορία του ΙΕΑ. Πρόκειται για την έκτη αντίστοιχη ενέργεια του οργανισμού, με προηγούμενες να έχουν πραγματοποιηθεί το 1991, το 2005, το 2011 και δύο φορές μέσα στο 2022, έπειτα από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Καμία επίπτωση στο «μαξιλάρι ασφαλείας»
Σύμφωνα με τον ΙΕΑ, η παρέμβαση χρειάζεται να είναι ακόμη μεγαλύτερης έκτασης από τις προηγούμενες, διότι εκτιμά ότι ο πόλεμος στον Περσικό Κόλπο προκαλεί τη μεγαλύτερη διαταραχή στην προσφορά πετρελαίου που έχει καταγραφεί ιστορικά. Ενδεικτικά, το 2025 διέρχονταν από τα Στενά του Ορμούζ περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα αργού πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων, δηλαδή περίπου το 25% του παγκόσμιου θαλάσσιου όγκου μεταφοράς. Οι εναλλακτικές διαδρομές για τη μεταφορά πετρελαίου που παρακάμπτουν τα Στενά είναι περιορισμένες, γεγονός που εντείνει την ανάγκη για στρατηγικές αποδεσμεύσεις.
Στη χώρα μας, οι ποσότητες που θα αποδεσμευθούν αναμένεται να ενισχύσουν τη σταθερότητα της αγοράς και να μετριάσουν σε κάποιο βαθμό τις ανατιμητικές πιέσεις. Εκτός από τις Helleniq Energy και Motor Oil, στα στρατηγικά αποθέματα συνεισφέρουν επίσης όλες οι εταιρείες που εμπορεύονται ή εισάγουν πετρελαϊκά προϊόντα στην εγχώρια αγορά, ανάλογα με το μερίδιό τους.
Σύμφωνα με ειδικούς του κλάδου, το σύνολο των ελληνικών στρατηγικών αποθεμάτων ανέρχεται στα 14-15 εκατομμύρια βαρέλια, επομένως τα 2 εκατομμύρια βαρέλια αντιστοιχούν περίπου στο 13% των αποθεματοποιημένων ποσοτήτων. Οι ίδιοι ειδικοί επισημαίνουν ότι η αποδέσμευση αυτή δεν μειώνει το «μαξιλάρι ασφαλείας» της χώρας, δεδομένου ότι τα δύο διυλιστήρια είναι εξαγωγικά κατά 60%, με αποτέλεσμα να υπάρχει πλεόνασμα παραγωγής σε σχέση με τις εγχώριες ανάγκες.
Θετικά δεδομένα για την επάρκεια
Η σύσκεψη που θα πραγματοποιηθεί σήμερα υπό το ΥΠΕΝ δεν θα περιοριστεί μόνο στην οριστικοποίηση της φόρμουλας αποδέσμευσης. Θα εξεταστούν επίσης όλα τα δεδομένα για την ενεργειακή επάρκεια, δηλαδή η κατάσταση στην αγορά καυσίμων, φυσικού αερίου και ηλεκτρισμού. Εκτός από τη Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) και τα δύο διυλιστήρια, το «παρών» θα δώσουν επίσης οι Διαχειριστές ΔΕΣΦΑ, ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ, οι προμηθευτές φυσικού αερίου, καθώς και οι εταιρείες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
Όσον αφορά τα καύσιμα, η εικόνα που προκύπτει από τις εταιρείες διύλισης είναι καθησυχαστική. Προς ώρας δεν υπάρχει κάποιο πρόβλημα εφοδιασμού με αργό πετρέλαιο, καθώς οι χώρες προέλευσης είναι διαφοροποιημένες και δεν επηρεάζονται από την κρίση. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον θα έχει αν στη σημερινή σύσκεψη η ηγεσία του ΥΠΕΝ ανακοινώσει κάποιο σχέδιο εξοικονόμησης καυσίμων, σύμφωνα με τις συστάσεις του ΙΕΑ ή τις προτάσεις που έχει καταθέσει ο Ευρωπαίος Επίτροπος Ενέργειας, Νταν Γιόργκενσεν.
Και η εικόνα από τους προμηθευτές αερίου και τους ηλεκτροπαραγωγούς είναι καθησυχαστική. Δεν έχει σημειωθεί καμία διαταραχή στις προγραμματισμένες εισαγωγές φορτίων LNG ή αερίου αγωγού, με αποτέλεσμα όλες οι μονάδες αερίου να παραμένουν ετοιμοπόλεμες. Οι «αντοχές» του ηλεκτρικού συστήματος ενισχύονται επίσης λόγω ευνοϊκών καιρικών συνθηκών για την παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ). Παράλληλα, ο ΑΔΜΗΕ έχει ελέγξει τις θερμοηλεκτρικές μονάδες διπλού καυσίμου, για να διασφαλίσει ότι διαθέτουν τις προβλεπόμενες ποσότητες πετρελαίου ώστε να παραμείνουν σε λειτουργία σε περίπτωση ελλείψεων φυσικού αερίου.
Κανένας κίνδυνος μπλακάουτ
Σήμερα προγραμματίζεται και μια δεύτερη σύσκεψη υπό το ΥΠΕΝ, αυτή τη φορά για την ευστάθεια του ηλεκτρικού συστήματος ενόψει Πάσχα. Ο κίνδυνος σε αυτή την περίπτωση θα αφορούσε πιθανό μπλακάουτ, είτε τοπικό είτε γενικό, σε περίπτωση που δεν θα μπορούσε να γίνει σωστή διαχείριση της υπερπαραγωγής ΑΠΕ σε συνδυασμό με τη μειωμένη ζήτηση λόγω των εορτών.
Ωστόσο, αυτό το σενάριο μπορεί να αποκλειστεί, καθώς η δυνατότητα τηλεχειρισμού των πάρκων έχει πλέον επεκταθεί σημαντικά και στο δίκτυο διανομής. Πιο συγκεκριμένα, ο ΔΕΔΔΗΕ μπορεί πλέον να θέτει από απόσταση εκτός λειτουργίας περίπου το 85% των υπόχρεων φωτοβολταϊκών πάρκων (ισχύος άνω των 400 kW).
Αυτό σημαίνει πως μπορεί πλέον να περικοπεί ένα επαρκές χαρτοφυλάκιο στο δίκτυο διανομής, ώστε σε συνδυασμό με το «ψαλίδι» στο σύστημα μεταφοράς από τον ΑΔΜΗΕ, να διασφαλίζεται η μείωση της «πράσινης» ενέργειας που εγχέεται, στα επίπεδα της ζήτησης για ρεύμα.
Οι εκτιμήσεις για τις περικοπές
Αντίθετα, πέρυσι το Πάσχα ο ΔΕΔΔΗΕ δεν μπορούσε να τηλεχειρίζεται επαρκή αριθμό πάρκων στη διανομή, με συνέπεια η ευστάθεια να εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από την ανταπόκριση των παραγωγών στα SMS που λάμβαναν, ώστε να «κατεβάσουν τους διακόπτες» οι ίδιοι των έργων τους στο δίκτυο διανομής. Ανταπόκριση που κινήθηκε σε πολύ υψηλά επίπεδα, με συνέπεια να μην υπάρξει κανένα πρόβλημα στην ηλεκτροδότηση.
Από φέτος πάντως, όπως προαναφέρθηκε, η αποφυγή μπλακάουτ έχει πάψει να εξαρτάται από την κινητοποίηση των παραγωγών, καθώς οι Διαχειριστές διαθέτουν διακόπτες για ένα χαρτοφυλάκιο πάρκων που θα υπερκαλύψει τις ανάγκες. Μάλιστα, οι εκτιμήσεις για συννεφιασμένο καιρό την Κυριακή του Πάσχα, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι φέτος το Πάσχα των Ορθόδοξων δεν συμπίπτει με το Πάσχα των Καθολικών, «τοποθετούν» αυτή τη στιγμή τις μέγιστες περικοπές στα 4.000 GW.
Τις υπόλοιπες ημέρες της αργίας, το «ψαλίδι» αναμένεται να κινηθεί σε χαμηλότερα επίπεδα. Επομένως, εκτιμάται πως το «ψαλίδι» δεν θα κινηθεί σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, με δεδομένο ότι μόλις την προηγούμενη Κυριακή, 5 Απριλίου, οι μέγιστες περικοπές άγγιξαν τα 6.000 GW. Κι αυτό γιατί η υψηλή «πράσινη» παραγωγή συνδυάστηκε με σημαντικές εισαγωγές (λόγω του Πάσχα των Καθολικών, που μείωσε τη ζήτηση σε βορειότερες χώρες).